Табиғат - жаратылыстың ғажап туындысы
Ақұштап Бақтыгереева шығармашылығымен танысу
Бұл сабақта Ақұштап Бақтыгереева поэзиясындағы табиғат тақырыбы, әсіресе Батыс Қазақстан өңірінің көркем келбеті мен Жайық өзеніне қатысты толғаныс тереңінен талданады. Мәтінмен жұмыс барысында оқушы табиғатты тек сурет ретінде емес, ұлттық болмыс пен адам жанын тәрбиелейтін құндылық ретінде қабылдауға үйренеді.
Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу
- Оқушыларды топқа бөлу
- Зейінді сабаққа аудару
- Психологиялық тренинг
Психологиялық тренинг: «Ақұштап»
Ақын
Қыз
Ұстамды
Шабытты
Талантты
Абыройлы
Парасатты
Ақұштап — «ақ жібек» ұғымын беретін сирек есім. Ерте кезеңдерде аппақ әрі берік жібек матаны «ұштап» деп атаған. Ақын өлеңдерінен де осы атауға сай тазалық пен пәктік айқын сезіледі.
Үй тапсырмасын тексеру
1) Тірек-сызба арқылы баяндау
Оқушылар тірек-сызбаны негізге ала отырып Ақұштап Бақтыгереева туралы мәліметті жүйелейді:
- Білімі
- Туған ортасы
- Қоғамдық қызметі
- Шығармалары
- Әдебиеттегі орны
2) Тест тапсырмалары
-
1. Ақұштап қай жерде дүниеге келді?
- A) ШҚО, Абай ауданы
- Ә) СҚО, Жамбыл ауданы
- Б) БҚО, Ақжайық ауданы
- В) Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы
-
2. Тұңғыш өлеңдер жинағы қашан шығарылды?
- A) 1915 ж. «Уақ-түйек»
- Ә) 1910 ж. «Өткен күндер»
- Б) 1967 ж. «Өрімтал»
- В) 1938 ж. «Өмір сыры»
-
3. Совет Одағының Батыры, жерлесіміз С. Ш. Жақсығұловқа арналған өлеңді атаңыз.
- A) «Ақын өлімі туралы аңыз»
- Ә) «Ерлікті көзбен көрген күн»
- Б) «Ленинградтық өренім»
- В) «Бәрі де майдан үшін, бәрі де Жеңіс үшін»
-
4. Қай жылы Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының иегері болды?
- A) 2006 ж.
- Ә) 2007 ж.
- Б) 2008 ж.
- В) 2009 ж.
-
5. Берілген шумақ ақынның қай өлеңінен алынған?
Қайғының жүгі жаныштап сені жатса да,
Досыңды тағдыр талқысы сол деп тастама.
Дұшпаның саған ойласа алуан қастандық,
Қалай да өзің жақсылық ойла басқаға.
Қадірлер сонда қалтқысыз танып асыл ер,
Өзгелер сені адамның бірі — осы дер.
Арыңа тиіп, жолыңды кескен тентектер
Алдыңа келіп өздері кейін бас иер.- A) «Ініге сыр»
- Ә) «Сіңліге сыр»
- Б) «Ағаға сыр»
- В) «Апаға сыр»
Жаңа сабақ: қызығушылықты ояту
Ой қозғау стратегиясы
Ана құрсағынан шыр етіп дүниеге келген сәби жарық әлеммен алғаш қауышқанда-ақ табиғаттың үнін естіп, ажарын көріп, ерекше күйге енеді: жапырағы жайқалған ағаштар, мөлдір бұлақтың сыбыры, айнала құбылыстарының сыңғыры, құстардың бұлбұлдай әсем үні, нұр төккен күннің шуағы — бәрі де жанды баурайды. Бұл — табиғат күйі.
Табиғат — жаратылыстың ғажап туындысы. Ондағы алуан құбылыс, кең тынысты аспан әлемі, қызыл-жасылды жеміс пен жайқалған жасыл желек адам баласын таңғалдырмай қоймайды. Сондықтан адамзаттың табиғатты жырлауы, табиғатпен сырласа білуі — өмірге іңкәрліктің айғағы.
Табиғаттың әсем қалпы мен қазынаға толы қоймасына үңілген сайын, оның құпиясы одан әрі тереңдей түседі. Тылсым сырлар ашылған сайын қызығушылық та арта береді.
Ақұштап — айдынында ақшабақтай ойнап, толқынымен жарыса жүзіп өскен Ақ Жайығына тартып туған ақын. Оның жырларынан әр оқырман өзіне қажет сырды табады, тылсым ой түйеді.
Ойлану сатысы: «Табиғат»
«Табиғат қандай?» деген сұраққа ортақ ассоциациялар құру:
Мағынаны тану
- Әр топқа табиғат тақырыбындағы өлеңдер бөліп беріледі.
- Ақынның ішкі ойын, нені тілейтінін анықтау.
- Өлеңнің тақырыбын, идеясын, жанрын айқындау.
- Әдеби-теориялық ұғымдарды табу және дәлелдеу.
- Өлеңдерді мәнерлеп оқу және талдау жұмыстарын жүргізу.
Талдау жұмыстарының бағыты
Мазмұн
Табиғат суреті арқылы берілген ой, көңіл күй, авторлық ұстаным.
Идея
Туған өлкені қадірлеу, табиғатты аялау, экологиялық жауапкершілік.
Тіл өрнегі
Көркемдеуіш құралдар, бейнелі тіркестер, дыбыс үндестігі.
Оқырман пайымы
Өлеңнен алынған ой түю, жеке көзқарас қалыптастыру, дәлелдеп айту.