Байқаудың мақсаты

«Бұрымды қыз» байқауының барысы (8–10 сынып)

«Гүл өссе — жердің көркі, қыз өссе — елдің көркі» деген нақыл бекер айтылмаған. Ежелден халқымыз қыз баланы гүлге теңеп, оның табиғи сұлулығын да, жан дүниесінің нәзіктігін де аса қадірлеген. Табиғаттың ең сұлуы — гүл болса, адамзаттың ажары — қыз.

Қазақ қыздарына нәзіктік пен көркемдік, ұяңдық пен ибалық, сыпайылық пен әдеп, іскерлік пен шеберлік, рухани байлық, ақ ниет пен сүйіспеншілік, намыс пен қайрат-жігер, ең бастысы — ар тазалығы тән. Осындай қасиеттері арқылы қазақ қызы өнеге мен тағылымның иесі болып қала береді.

«Қызға қырық үйден тыйым» деген сөз қызды кемсіту үшін емес, керісінше, қыз тәрбиесіне айрықша жауапкершілікпен қарауды меңзейді. Бүгінгі қыз — ертеңгі ана. Сондықтан халқымыз әйелді тіршіліктің бастауы, өмірдің сәні деп қасиет тұтып, ардақтап аялаған.

Халық жырындағы қыз көркі

Қыз сұлу көрінеді қылығымен,

Жарыса төгілген қос бұрымымен.

Бұл күнде сұлулықтың үлкені осы —

Қыз сұлу көрінеді білімімен.

Ұлттық болмыс пен нәзіктік

«Қазақ қызы» дегенде, жүзінде ұяңдық ұялаған, шашы ұзын, жүріс-тұрысы жинақы, қадамы байыпты жан елестейді. Құлаққа шолпының сыңғыры келгендей әсер қалдырады.

Тәрбиелік бағыты

Байқаудың негізгі тәрбиелік өзегі — бойжеткен қыздарды ұлттық салт-дәстүр мен әдет-ғұрыпты, рухани құндылықтарды құрметтеуге баулу; ұяңдық пен биязылықты, инабат пен білімділікті дәріптеу.

Жүргізушінің құттықтау сөзі

Армысыздар, абзал аналар, көктем гүліндей жайнаған апайлар, аяулы арулар! Сіздерді көгілдір көктемнің шуақты күндерімен бірге келетін 8 наурыз — Халықаралық әйелдер күні мерекесімен шын жүректен құттықтаймыз.

Бүгін сіздерге мерекелік көңіл-күй тілей отырып, Халықаралық әйелдер күніне арналған «Бұрымды қыз» байқауын тамашалауға шақырамыз.

Арулар — аяулылар, ардақтылар,

Өмірге жылу болып қалмақ болар.

Арулар — тіршілікке күре тамыр,

Өмірді бір-біріне жалғап тұрар.

Байқаудың мақсаты

Қазақ халқының ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан даналығы мен терең танымын бойына сіңірген қазақ қыздарының табиғат берген көркемдігі мен сұлулығын, инабаттылығы мен білімін дәріптеу.

Қос бұрымы асыл беліне төгілген,

Келбеті бар кермаралдай керілген.

Қазақ қызы — инабатты ару қыз,

Ақ жүзінен аппақ сәуле төгілген.

Тіл байланып қалатындай көргенде,

Сұлулықты соған ғана берген бе?

Кімде болса бас иеді мойындап,

Қарсы алдына қазақ қызы келгенде.

Қатысушылар мен қазылар алқасы

Қатысушылар

Байқауға 8–10 сынып оқушылары қатысады.

1 №1 ару
2 №2 ару
3 №3 ару
4 №4 ару
5 №5 ару
6 №6 ару

Қазылар алқасы

Әділ бағасын беріп, әр қатысушының өнері мен мәдениетін таразылайтын қазылар алқасымен таныс болыңыздар.

Қазылар алқасының мүшелері:

Мәтінде есімдер көрсетілмеген (қажет болса, тізімді кейін енгізуге болады).

Әділдікпен баға берер аруға,
Әділдікпен қара қылды жаруға.
Алқасын қазылардың біз сайлайық,
Ақ аруды талдап бүгін тануға.

Байқау бөлімдері

I бөлім — «Сәлемдесу»

Қатысушылар өзін таныстырады. Бұл кезеңде тіл көркемдігі, сыртқы сымбаты, жүріс-тұрысы және сахна мәдениеті бағаланады.

II бөлім — «Мен қазақтың қызымын, дара туған»

Арулар қазақ қызының бейнесін сомдайды. Әр қатысушы романнан немесе поэмадан үзінді ұсынып, ұлттық болмысты көркем жеткізеді.

III бөлім — «Өз өнері»

Қатысушылар өз өнерін көрсетеді: ән айту, би билеу, домбыра тарту және өзге де шығармашылық нөмірлер.

Өнері өрге жүзер талаптының,
Таланты талмай ұшар қанаттының.
Әлди әуен әлемі — өнер аты,
Шарпып өтсін лебімен қанатының.

IV бөлім — «Сән үлгісі»

Қазақ халқының сән киім үлгісі көрсетіледі. Қатысушының киім үйлесімімен қатар, шаш үлгісіне де ерекше мән беріледі.

Қазақ қызы — тамсандырған талайды,
Тоғжан болып ғашық қылған Абайды.
Қазақ қызы — күлкісі күн, тілі бал,
Ай секілді асқақ ару арайлы.

V бөлім — «Білімді мыңды жығар» (сұрақ–жауап)

Таным, тапқырлық және білім сыналатын кезең. Сұрақтарға нақты әрі мәдениетті жауап беру — негізгі талап.

Баурап алар бір-ақ ауыз сәлемі —
Қазақ қызы әдепті де әдемі.
Қазақ қызы — ақылына көркі сай,
Тұнып тұрған сұлулықтың әлемі.

Өту тәртібі (жүргізуші мәтіні)

I
Бірінші бөлім — «Сәлемдесу»: аруларымызға өзін-өзі таныстыруға рұқсат етейік. Қарсы алыңыздар!
II
Екінші бөлім — «Мен қазақтың қызымын, дара туған»: қатысушылар дайындаған қазақ қызының бейнесін тамашалайық. Қол соғып, аруларымызды ортаға шақырамыз.
III
Үшінші бөлім — «Өз өнері»: сайыскерлер өз өнерін ұсынады. Тамашалауға шақырамыз!
IV
Төртінші бөлім — «Сән үлгісі»: қазақы нақыштағы киім үлгілері мен шаш сәні көрсетіледі. Аруларымызды ортаға шақырамыз.
V
Бесінші бөлім — «Білімді мыңды жығар»: сұрақ–жауап арқылы білім мен тапқырлық сыналады.