Алты қырлы, Алтын сырлы
Сабақтың тақырыбы: Үнемділік
Сабақтың мақсаты
- Оқушыларды білімпаздыққа, ізденімпаздыққа тәрбиелей отырып, өз ойын ашық айта алатын қабілетті тұлға қалыптастыру.
- Оқушыларды елін, жерін және дәстүрін құрметтеуге баулу; халқымыздың болашағын гүлдендіруге үлес қосатын тәрбиелі, білімді азамат болып өсуіне ықпал ету.
- Үнемдеу мен ысырап туралы мағлұмат бере отырып, олардың алдын алу жолдарын түсіндіріп, күнделікті өмірде қолдануға үйрету.
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Көрнекілігі
Интерактивті тақта
Негізгі ой
Үнемділік — тек ақшаға қатысты әдет емес. Бұл — уақытты, еңбекті, мүмкіндікті орынсыз рәсуа етпей, мақсатқа қарай дұрыс бағыттай білу мәдениеті.
Тірек сөздер: үнем, ысырап, еңбек, жоспар, мақсат.
Сабақтың барысы
Мұғалімнің сөзі
Құрметті оқушылар! Қай заманда да адамзат алдындағы басты міндет — адал, білімді, еңбекқор ұрпақ тәрбиелеу. Абайдың ойы да осыған жетелейді: адамның асыл қасиеті — ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек.
Түйін
Байлықтың өзі мақсатқа айналса, ар мен еңбектің құны төмендейді. Ал еңбек пен білім — адамды да, қоғамды да алға бастайтын күш.
— Абай (ой-толғауынан)
«Қай уақытта үнемшіл бола аламыз?»
Көп адам тапқан ақшасын тез жұмсауға, қарызға немесе несиеге зат алуға бейім. Егер бұл әдет өзгермесе, қаржы тұрақтамайды, жоспар бұзылады. Сондықтан үнемшілдікті дағдыға айналдыру қажет: ақшаны да, уақытты да орынсыз шашпау керек.
Байлыққа апарар жол аса күрделі емес: ол көбіне екі ұғымға тіреледі — ынта және үнем. Уақыт пен қаражаттың да қайтарымы бар: оларды нәтижесі көрінетін іске жұмсау — мүмкіндікті ұтымды пайдалану деген сөз.
Өмір — үздіксіз сынақ алаңы. Мықты мінез, айқын мақсат және нақты жоспар болмаса, адам «жеңілдің астымен, ауырдың үстімен» жүруге ұмтылады. Алайда мақсатқа жету үшін ерінбей еңбек ету, көрсеқызарлыққа ермеу және табысты оңды-солды шашпау маңызды.
Үнемділік
- Қажет пен қалауды ажыратады
- Нақты жоспарға сүйенеді
- Уақытты да, қаржыны да мақсатқа бағыттайды
Ысырап
- Импульсивті шығынға итермелейді
- Қарызға тәуелді етеді
- Еңбек пен уақыттың қадірін төмендетеді
Ақша туралы ойлауды қалыптастыру (практикалық ұсыныс)
Кей адамдардың қаржысы тұрақсыз болуының бір себебі — олардың назары күнделікті тіршілік пен жоспардан гөрі рухани тақырыптарға көбірек ауып кетуі мүмкін. Руханияттың орны бөлек, бірақ егер ақша өмірдің басты мақсаты болмаса да, оған қатысты жауапкершілік қалыптастыру қажет.
Әдіс
Ақшаны және қаржылық мақсатты күн сайын еске салатын қарапайым «триггер» құрыңыз: көзіңіз жиі түсетін жерге (жұмыс үстелі, күнтізбе, дәптер мұқабасы) қаржылық мақсат жазылған қағазды бекітіңіз. Бұл ойды жүйелеп, жоспарды ұмытпауға көмектеседі.
Ой сергіту I: Жұмбақтардың шешуін табу
| Жұмбақ | Жауабы |
|---|---|
| Жазу жазып жалықпаған, жаза жаза арықтаған. | Бор |
| Алты қырлы, алтын сырлы. | Қарындаш |
| Қабат-қабат қаттама, ақылың болса аттама. | Кітап |
| Үйреткен ілімді, қырық екі білімді. | Әліпби |
| Өшірді, сүртті; өзгені құртты; өзін де құртты. | Өшіргіш |
Көрініс: «Бір уыс мақта»
Бір кішкентай қыз әкесінің шапанын жамап отыр еді. Шешесі қасына отырып: «Дүниеде жаратылған жанды да, жансыз да ешқайсысы керексіз болып, жерде қалмайды», — деп ақыл айтты.
Қыз киімді жамап болған соң, жердегі мақтаның қиқымын терезеден сыртқа лақтырып: «Әже, осы қиқымның еш нәрсеге керегі бола қоймас», — деді.
Шешесі: «Балам, ол да жерде қалмайды», — деді. Терезеден қарап отырғанда, жел мақтаны көтеріп ұшырды. Мұны бір торғай көріп, қуып барып, мақтаны тұмсығына қысты да, алып ұшып кетті.
Қыз: «Оны не қылады?» — деп сұрағанда, шешесі: «Торғай оны ұясына төсеп, балапандарына мамық етеді», — деп жауап берді.
Қорытынды сұрақ
Осы көріністен қандай ой түйдік? Үнемшілдік пен ысыраптың айырмашылығы неде?
Сергіту сәті
- Тұрайық, алақанды ұрайық.
- Оңға қарай иіліп, солға қарай иіліп.
- Бір отырып, бір тұрып, бойымызды созайық.
- Белімізді жазайық.
- Оңға — оңға түзу тұр, солға — солға түзу тұр.
- Жоғары-төмен қарайық, қолымызды созайық.
- Бойымызға күш жинап, бір шынығып алайық.
Ой сергіту II: Мақалдың жалғасын тап
1-мақал
Туған жердей жер болмас,
туған елдей ел болмас.
2-мақал
Күш — білімде.
«Біле бер, қанша білсең — тағы тіле; жетесің мақсатыңа біле-біле», — деп Жүсіп Баласағұн жырлаған.
Мұғалімнің қорытынды сөзі
Сабырлылық, үнемділік және қажетсіз ысырапқа жол бермеу — адамды көркем мінезге бастайтын қасиеттердің бірі. Ысырапшылдықтан сақ болайық.
Бізге қажеті — сапалы білім мен салауатты ақылды серік етіп, оларды үйлестіре отырып, елдің ертеңіне қызмет ету.
Мұхтар Әуезовтің «Ел боламын десең, бесігіңді түзе» деген сөзі әрқайсымызға жауапкершілік жүктейді: бүгіннен бастап ой-зердемізді түзейік, адамның баласы болудың мәнін терең түсінейік.
Қорытынды
Үнемділік — өмір салты: ол адамды тәртіпке, жауапкершілікке, нәтижеге үйретеді. Кез келген табыстың түбінде мақсат, жоспар және еңбектің бірлігі жатыр. Ендеше, уақытты да, қаржыны да қадірлей білейік.