Қазақша рефераттар

Ұйымдастырылған оқу - әрекеті

Ұйымдастырылған оқу әрекеті туралы мәлімет

Бұл оқу әрекеті балалардың ауыз әдебиетіне қызығушылығын арттыруға, ойлау қабілетін дамытуға және мақал-мәтелді орынды қолдануға бағытталған.

Саласы мен бағыты

Білім беру саласы
Қатынас
Оқу әрекеті
Көркем әдебиет
Тақырыбы
«Халық даналығын ұмытқан жоқсың ба?»

Мақсаты

  • Жұмбақ шешу, мақал-мәтел айту және берілген тапсырма бойынша мақал құрастыру арқылы логикалық ойлауды дамыту.
  • Сөздің құдіретін ұғындыру, мақал-мәтелге қызығушылық ояту.
  • Мақал-мәтелді орнымен қолдануға үйрету.

Түрі мен әдістері

Типі

Қайталау, балалар білімін бекіту

Түрі

Саяхат оқу іс-әрекеті

Әдіс-тәсілдері

Сұрақ-жауап, жалғастыру әдісі, сурет бойынша көрсету

Көрнекіліктер

Тақырыптық суреттер, ұлағатты сөздер, қамшы

Саяхаттың басталуы: «Даналар еліне» қадам

Тәрбиеші балаларды «даналар еліне» саяхатқа шақырады. Балалар топ бөлмесіне кіріп, қоршаған ортадағы даналардың бейнесі мен ұлағатты сөздерге назар аударады.

Таныстырылатын тұлғалар

  • Әйтеке би, Төле би, Қазыбек би
  • Абай Құнанбаев
  • Ыбырай Алтынсарин

Негізгі ой

Даналардың сөзі — тәрбие мен білімнің тірегі. Балалар мақалдардың мағынасын талдай отырып, күш пен білімнің, әдеп пен мінездің айырмасын түсінеді.

Ұлағатты сөздерді талдау

Білімнің қуаты

«Білекті бірді жығар, білімді мыңды жығар.»

Мағынасы: күш бір адамға ғана жетуі мүмкін, ал білім көпке жол ашады. Білімді адам елге пайдалы азамат болып өседі.

Әдептің мәні

«Әдепті бала — арлы бала, әдепсіз бала — сорлы бала.»

Әдепті бала — тәртіпті, таза жүретін, үлкеннің сөзін тыңдайтын бала.

Әдепсіз бала — тәртіпсіз, салақ, үлкеннің ақылын елемейтін бала.

Қонақ келгенде тыныштық сақтап, балабақшада үйренген өлең-тақпақтарды айтып беру — әдептің көрінісі.

Ыбырайдың өсиеті: білімге шақыру

Балалар Ыбырай Алтынсариннің өсиет өлеңін кезектесіп айтып, бірлікпен жалғастыру тәсілін қолданады.

Бір Аллаға сыйынып,
Кел, балалар, оқылық.

Оқығанды көңілге,
Ықыласпен тоқылық.

Оқысаңыз, балалар,
Шамнан шырақ жағылар.

Тілегенің алдыңнан,
Іздемей-ақ табылар.

Дәстүр: жеті атаны білу

Балалар «жеті ата» туралы білімдерін көрсетеді. Айтатын бала қамшыны қолына алып, кезекпен өз шежіресін атайды.

«Қазақшылық жолымен,
Жеті атамды білемін.
Білмейтұғын баланы,
Мазақ етіп күлемін.»

Тапсырма 3–4 балаға орындатылады. Нәтижесінде балалар өз тегін танудың маңызын сезінеді.

Тазша бала және өтірік өлең

Тәрбиеші балаларға тапқырлығы мен ақындығы арқылы танылған Тазша бала туралы еске салып, өтірік өлең айтуға жетелейді.

Ақ тауыққа мініп ап,
Айға жеттім зымырап.
Құйынынан тауықтың,
Кетті бұлттар ыдырап.

Инеменен жер қазып,
Су шығардым шөл жерден.
Елекпенен құм тасып,
Бөгет салдым көлдерге.

Жұмбақ, өлең және нанның қадірі

Жұмбақ

«Тамақтың атасы, баршаның азығы. Ол — не?»

Жауабы: Нан

Нан — берекенің нышаны. Нанды қадірлеу арқылы балада құрмет пен жауапкершілік қалыптасады.

Нан туралы тақпақ

Нан қиқымын шашпаңдар,
Жерде жатса баспаңдар.
Теріп алып қастерлеп,
Торғайларға тастаңдар.

Нан және ас туралы мақал-мәтелдер

  • «Ас атасы — нан.»
  • «Ас жүрген жер — береке.»
  • «Ас үстінен аттама.»
  • «Астан үлкен емессің.»
  • «Ас — адамның арқауы.»

Суретпен жұмыс: табиғат пен еңбек тақырыбы

Балалар тақырыптық суреттерге қарап, мақал-мәтелдерді таңдайды және өздері де құрастырып көреді. Бұл жұмыс сөздік қорды байытып, ойды дәл жеткізуге үйретеді.

Еңбек туралы

  • «Еңбектің наны тәтті, жалқаудың жаны тәтті.»
  • «Еңбек етпеген ішіп-жемейді.»
  • «Еңбек етсең ерінбей…»

Төрт түлік туралы

  • «Мал бақсаң, сиыр бақ — сүт кетпейді шарадан.»
  • «Мал өсірсең, қой өсір — өнімі оның көл-көсір.»

Табиғат туралы

  • «Сулы жер — нулы жер.»
  • «Табиғат — туған бесігің.»
  • «Не ексең, соны орасың.»

Ойын: мақалды жалғастыр

Тәрбиеші мақалдың басын айтады, ал балалар қамшыны кезекпен алып, жалғасын табады. Бұл әдіс есте сақтауды, жылдам ойлауды және дұрыс сөйлеуді дамытады.

Басы

«Ас — …»

Жалғасы: «… адамның арқауы.»

Басы

«Жері байдың — …»

Жалғасы: «… елі бай.»

Басы

«Еңбек түбі — …»

Жалғасы: «… зейнет.»

Қорытынды және күтілетін нәтиже

Оқу әрекеті қорытындыланып, балалардың «даналар еліне» саяхаты арқылы білімдері бағаланады. Олар көптеген мақал-мәтелді білетінін, жұмбақ шешіп, өлең айтып, ойын арқылы жауап беруге үйренгенін көрсетеді.

Бүгін танысқан даналар

  • Әйтеке би
  • Қазыбек би
  • Төле би
  • Ыбырай Алтынсарин
  • Абай Құнанбаев

Күтілетін нәтиже

  • Балалар сөздің және мақал-мәтелдің құдіретін түсінеді.
  • Мақал-мәтелді орынды жерде қолдана алады.

Алдағы жұмыс

Келесі сабақтарда да бірге жұмбақ шешіп, мақал-мәтел мен өтірік өлеңдерді жаттап, сөзді мәнерлеп айту дағдыларын жетілдіреміз.