Дене сергіту сәті Самал жел
Сабақтың барысы
Бұл сабақта буын ұғымы ұлттық қолөнер бұйымдары арқылы түсіндіріліп, ойын элементтерімен бекітіледі. Оқушы сөзді буынға бөліп, буын санын дауысты дыбыстар арқылы анықтауды тәжірибе жүзінде орындайды.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Дене сергіту сәті: «Самал жел».
II. Үй тапсырмасын тексеру
1) Оқушыларға жұмбақ жазып келу тапсырылған. 1–2 оқушы оқып береді.
2) Өткен материалды еске түсіру сұрақтары
- Дыбыс дегеніміз не?
- Дыбыстар қалай бөлінеді?
- Дауысты дыбыстар нешеге бөлінеді?
III. Жаңа тақырыпты меңгерту: көрнекілік арқылы түсіндіру
Ұршық арқылы жұмыс
Сұрақ: Мынау не?
Жауап: Бұл — ұршық.
Сұрақ: Ұршық бізге не үшін керек?
Жауап: Жіп иіру үшін. Жіптен қолғап және басқа да бұйымдар тоқылады.
Талдау: «Ұршық» сөзінде 2 дауысты дыбыс бар, сондықтан 2 буынға бөлінеді: ұр-шыҡ.
Сөздерді буынға бөлу
Жүн
Жүн (1 буын)
Алаша
а-ла-ша (3 буын)
Текемет
те-ке-мет (3 буын)
Киіз
ки-із (2 буын)
«Қойдың қандай пайдасы бар?» (әңгімелеу)
Қойды қырқамыз, жүнін жуамыз. Бірнеше адам бірігіп, киіз басып, текемет жасаймыз.
Ойын: «Сиқырлы сандық»
3 оқушыға киіз бен текеметке байланысты сөздермен сөйлем құрату.
Қорытынды ереже
Дауысты дыбыстың ыңғайына қарай сөздің бөлінуі буын деп аталады. Оқушылар сөздегі дауысты дыбыстар санын анықтап, буын санымен сәйкестендіреді. Буын тек дауысты дыбыстан құралады.
IV. Тіл дамыту: суретпен жұмыс (киіз үй)
Киіз үй — ерте заманнан келе жатқан қазақ халқының дәстүрлі баспанасы. Ол ыңғайлы: ыстықта көлеңке, суықта жылы. Сурет бойынша киіз үйдің бөліктерін атап, әңгімелеу жүргізіледі.
Киіз үй құралдары
- кереге
- уық
- уықбау
- шаңырақ
- түндік
- табалдырық
- есік
Сергіту сәті: «Қаздар»
Қаздар судың бойын жағалап,
Қаздар шықты га-га-лап...
V. «Туған жер» арқылы бекіту: төрт киіз үймен саяхат
Тақтаға төрт киіз үйдің суреті ілінеді. Мұғалім: «Бұл — менің туған жерім, Қызылкөл ауылы. Ауыл адамдарының өмірін білу үшін әр үйге кіріп шығайық», — деп, тапсырмаларды кезең-кезеңімен орындатады.
1-үй: Ережені қайталау
Буын туралы ереже қайталанады, оқушылар өздері мысал келтіреді. Сурет арқылы: доп, қой, ба-лық, қа-йық, шәйнек.
2-үй: Жаттығулар (білгірлермен бірге)
110-жаттығу
111-жаттығу
Ребус
Суретті жұмбақ шешіледі. Шешімінде тәрбие туралы мақал беріледі.
Ойын: «Не білесің?»
Сергіту сәтінде жаңылтпаш, жұмбақ және басқа тапсырмалар орындатылады.
3-үй: Еңбек туралы мақал-мәтелдер
Оқушылар мақал-мәтелдерді қайталап айтады, мағынасы талқыланып түсіндіріледі.
4-үй: Өлең оқу және буындап айту
«Үйге қайтатын уақыт та таяп қалды. 4-үйге кіру үшін кім тақпақ не өлең айтады?» — деген тапсырмадан кейін оқушылар Қ. Мырзалиевтің «Ана тілі» өлеңінен бір шумақты жатқа айтып, буынға бөліп оқиды.
Нәтиже
- Оқушылар сөзді буынға бөліп, буын санын дауысты дыбыстар арқылы анықтайды.
- Көрнекілік пен ойын арқылы ұғымды тәжірибеде бекітеді.
- Ұлттық қолөнер бұйымдары арқылы дәстүрге құрмет қалыптасады.