Әнұранымызды құрметтеуге, туған жерімізді қастерлеп сүйе білуге үйрету
Сабақтың мақсаты
Бұл тәрбие сағаты жергілікті ақын, Әнұран авторларының бірі Жұмекен Нәжімеденовтің өмірі мен шығармашылығын таныстыру арқылы балалардың қызығушылығын оятуды көздейді. Ақынның күйлерін тыңдату арқылы күйшілік өнерге сүйіспеншілікті арттыру, Мемлекеттік Әнұранды құрметтеуге, туған жерді қастерлеуге үйрету және әр бүлдіршінді өз елінің патриоты болуға баулу — негізгі міндет.
Сонымен қатар ақын шығармаларынан үзінділер оқу арқылы балалардың ой-өрісін кеңейту, тілін дамыту, қиялын ұштау мақсат етіледі.
Тәрбиелік бағыт
- Әнұранды құрметтеу, елдік сананы нығайту
- Туған жерді қастерлеу, отансүйгіштікке баулу
- Өнерге, күйге ықылас қалыптастыру
Дамытушылық бағыт
- Өлең оқу арқылы тіл байлығын арттыру
- Ойды жүйелеу, әсерді жеткізу мәдениетін дамыту
- Қиял мен эстетикалық талғамды қалыптастыру
Көрнекі құралдар
- Ақынның отбасылық суреттері (слайд)
- Ақын кітаптарының көрмесі
- Көрініске арналған киіз үй жабдықтары
«Менің Қазақстаным» және Әнұранға айналған ән
Желтоқсанның қара бұлтты, қаһарлы күндерінде Алматы көшелерінде лек-легімен шеру тартқан қазақ жастары бір ұранды аспандата шырқап еді. Ол қандай ән екенін естеріңе түсірдіңдер ме? Бұл — «Менің Қазақстаным» әні. Кейін ол еліміздің Мемлекеттік Әнұранына айналды.
Авторлары
Сөз авторлары
Жұмекен Нәжімеденов, Н. Ә. Назарбаев
Ән авторы
Шәмші Қалдаяқов
Тарихи дерек
Әнұран алғаш рет 2006 жылғы 11 қаңтарда ресми түрде шырқалды
«Ұрпаққа жол ашқан, кең байтақ жерім бар. Бірлігі жарасқан, Тәуелсіздік елім бар…» — деп жүрек тербейтін Әнұран уақыт ағымына сай жаңғыртылып, кейбір шумақтарына Н. Ә. Назарбаев тарапынан өзгерістер енгізілді. Осылайша ол да әнұран авторларының бірі атанды.
Жыр дүлділі, күй күмбірі: Жұмекен Нәжімеденов
Бүгінгі ашық тәрбие сағатымыз Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, жерлесіміз Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденовтің өмірі мен шығармашылығына арналады. Ақынның мерейтойына орай еліміздің әр өңірінде түрлі шаралар өтіп, туған ауылында ескерткіш тақта орнатылды.
Өмірбаяннан деректер
- Туған күні: 1935 жыл, 28 қараша
- Туған жері: Қошалақ құмы, Ашақ мекені
- Отбасы тағдыры: Әкесі Сабыржанұлы соғыста қаза тауып, Жұмекен атасы Нәжімеден мен әжесі Бақытжамалдың тәрбиесінде өседі
Тұлғалық болмысы
Жұмекен жастайынан сабырлы, салмақты мінезімен ерекшеленеді. Мектепте оқып жүрген кезінің өзінде өлең жазғанымен, шығармаларын ешкімге көрсетпей, ішіне сақтап, жасырын жазып жүреді. Ол — сегіз қырлы, бір сырлы өнер иесі: өлең жазды, романға қалам тартты, өзге тілдегі туындыларды қазақшаға аударды.
Күйшілік өнері
Ақынның тағы бір қыры — күйшілік өнері. Домбыраға баулыған — атасы. Ол Жұмекеннің сазға, әуенге ынтасын ерте байқап, күйшілік дәстүрге жетелеген. Бұл өнер кейін ақынның рухани әлемінде, шығармашылық тынысында айрықша орын алды.
Өмір жолындағы белестер
Алғашқы қадам
Мектепті аяқтаған соң бір жыл еңбек етеді. Кейін Алматыға жоғары оқу орнына түсу мақсатымен аттанады, алайда алғашқы жылы оқуға түсе алмайды.
Еңбек мектебі
Жұмекен Қарағандыға барып, көмір өндіретін шахтаға жұмысқа орналасады. Талантын таныған басшылық оны оқуға жіберуге қолдау көрсетеді.
Өнерден поэзияға
Көп ұзамай ол консерваторияның халық аспаптары бөліміне оқуға түседі. Дегенмен бір курстан кейін поэзияны өмірлік жолы етіп таңдап, толықтай өлеңге бет бұрады.
Сахналық көрініс: аманаттың мәні
Бұл бөлімде ақынның өмірінен алынған көрініс сахналанады. Атаның аманаты — ел мен жерге адалдық, ұрпақ сабақтастығы, азаматтық жауапкершілік.
Атаның сөзі (үзінді)
Қарағым, мынау із — менің жалғасым. Осы іздің жалғасы — сенсің. Қай заманның да ұйытқып соғар желі, қар-жаңбыры болады, балам. Сол дауылда мына із жоғалуы мүмкін. Сондықтан бұл із өшпеуі керек. Ол із — сенсің, айналайын. Ұқтың ба? Есіңнен ешқашан шығарма. Жадыңда сақта, жүрегіңде ұста. Бұл жерді бөтен аяқтарға, теріс ниетті адамдарға таптатпа: бабалардың өткені, әкеңнің аманаты осы. Сенің өмірің алда. Сол өмірдің қар-жаңбырына төтеп бер. Оқимын деген талабың қабыл болсын. Бұл — сенің елің, сенің жерің. Бұл — сенің Қазақстаның!
Аумин.
Әже мен ананың ақ жол тілегі
Әже «Жолың ақ болсын, құлыным» деп жол дорба ұсынады. Анасы домбырасын ұстатып, әжесі маңдайынан сүйіп шығарып салады. Осылайша ақ бата — жолға серік, домбыра — рухқа тірек болады.
Шығармашылық мұра және оқылым
Ұлтжанды, Отансүйгіш ақынның қаламынан ел мен жерге деген ыстық махаббат, киелі шаңыраққа деген сағыныш өрілген көптеген туындылар туды. Олардың қатарында «Дала», «Туған жер», «Қошалақ тауы», «Менің Қазақстаным», «Ақ шағыл», «Менің топырағым» секілді шығармалар бар.
Музыкалық және әдеби сәттер
- Оқушылар ақын өлеңдерінен үзінділер оқиды (Жандос, Малика, Медет, Данабек).
- «Ақ бесігім» әні орындалады (сөзі — Ә. Ысқабай, әні — Т. Бейсембек).
Қонақпен кездесу және қорытынды
Құрметті қонақ
Тәрбие сағатына тобымыздағы Аружанның атасы — Сансызбай Базарбайұлы қонаққа шақырылады. Ол кісі де өлең жазады. Кездесу барысында қонақ өз шығармашылығы жайлы әңгімелейді, балалар сұрақ қойып, ой бөліседі.
Рухани түйін
Балалар қонаққа арнап «Жас ұландар жыры» әнін шырқап, сыйлықтарын табыстайды. Қонақ ақ батасын беріп қоштасады. Соңында оқушылар өз дауыстарымен «Менің Қазақстаным» — Мемлекеттік Әнұранды орындайды.