Біздің тәжірибемізде қазақ тілі - бай тіл
Қанатты сөздер жинағы
Ұстаз, білім және ана тілі туралы ойлар
Төмендегі нақыл сөздер мен дәйексөздер ұстаздықтың қадірін, білімнің мәнін және тілдің ұлт өміріндегі орнын айқындайды. Мәтін редакциялық өңдеуден өткізіліп, емле мен тыныс белгілері біріздендірілді.
Ұстаз және тәрбие
«Кімде-кім халқынан тәлім алмаса, оны ешбір мұғалім үйрете алмайды».
«Басқаларды үйрете жүріп, біз өзіміз де үйренеміз».
«Ештеңе туралы сұрамайтын адам ештеңе үйренбейді».
«Өзіңді қарапайым, жылы лебізіңмен сыйлата білмесең, құр қаталдықтан түк те шықпайды».
«Мен ешқашан оқушыларыма бір нәрсені “үйретпеймін” — тек олардың оқуы үшін жағдай жасаймын».
«Халықтың кемеліне келіп, өркендеп өсуі үшін ең алдымен азаттық пен білім қажет».
«Адамды тәрбиелеу — демек, оның ертеңгі қуанышқа ие болатын келешек жолын тәрбиелеу».
«Мұғалім ісі сырттай қарапайым болғанымен, тарихтағы ең ұлы істердің бірі».
Ұстаз туралы мақал-мәтелдер
- «Бір әріп үйреткенге — қырық жыл сәлем».
- «Ұстаз — анаңдай ұлы».
- «Ұстаз ұстаз емес — өз шәкірті үшін күймесе; шәкірт шәкірт емес — өз ұстазын сүймесе».
- «Ана мейірімі мен ұстаз мейірімі — егіз».
- «Ұстазы жақсының — ұстамы жақсы».
- «Мектеп — кеме, білім — теңіз: барар жерге тез жетеміз».
«Құт-берекең — атаң қымбат, аймалайтын анаң қымбат. Мейірімді апаң қымбат. Асқар тауың — әкең қымбат».
Сөз, ой және парасат
«Адамның адамшылығы — ақыл, ғылым, жақсы ата, жақсы ана, жақсы құрбы, жақсы ұстаздан болады. Адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген нәрселермен озады».
«Жұмысы жоқтық, тамағы тоқтық — аздырар адам баласын».
«Тіл жүректің айтқанына көнсе, жалған шықпайды».
«Ақылмен ойлап білген сөз бойына жұқпас, сырғанар. Ынталы жүрек сезген сөз бар тамырды қуалар».
«Біліп айтқан сөзге құн жетпейді, тауып айтқан сөзге шын жетпейді. Өзің білмесең, білгендерден үйрен — үйренгеннен ештеңең кетпейді».
«Ел бастау қиын емес — қонатын жерден көл табылады. Қол бастау қиын емес — шабатын жерден ел табылады. Шаршы топта сөз бастаудан қиынды көргем жоқ».
«Кісінің көркі — жүз, жүздің көркі — көз, ойдың көркі — тіл, тілдің көркі — сөз».
«Сөз сайыста жеңілген де бір — тілі кесілген де бір».
«Адамға екі нәрсе тірек: бірі — тіл, бірі — жүректегі діл».
«Тіл — елшінің қылышы, тіл қылыштан да өткір».
«Шешеннің тілі — шебердің бізі».
«Жомарттық пен мәрттіктің негізінде үш нәрсе бар: бірі — өз айтқан сөзіңді өзің орындау; екіншісі — әділдік пен туралыққа нұқсан келтірмеу; үшіншісі — қайырымдылықты есіңе ұстап, ұмытпау. Егер мәрттік пен жомарттық жолында жүрмек болсаң, әр уақытта үш нәрседен сақтан: көзді — жаман назардан, қолды — жаман істен, тілді — жаман сөзден».
«Елдіктің өзегі — білік, кілті — тіл, қадір-қасиеті — кісілік».
«Игі істің басы — тіл, тәрбие басы — тіл».
«Әдеп басы — тіл».
«Ердің жүзін күйдіретін нәрсе — тіл».
Қорытынды ой
Ұстазға құрмет — ұрпаққа қамқорлық, білімге ұмтылыс — еркіндікке бастар жол, ал ана тілі — ұлттың жаны мен жадын сақтайтын ең қуатты тірек. Осы дәйексөздер әр буынға ортақ бір аманатты еске салады: білімді қадірлеу, сөзді орнықты айту, тілді көздің қарашығындай сақтау.