Биология пәніне қызығушылығын арттыру

Сабақтың тақырыбы: Адамның бейімделуі (презентация)

Сабақтың мақсаты

Білімділік: адамның бейімделуі туралы түсінік беру.
Дамытушылық: білімді игеру кезінде тірек ретінде пайдаланып, құрылымдық-логикалық сызбанұсқамен жұмыс істеу дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік: биология пәніне қызығушылықты арттыру.

Антропологиялық деректер: адам эволюциясының негізгі кезеңдері

Антропологиялық деректер бойынша, шамамен 30–35 млн жыл бұрын өте ертедегі жәндікқоректі сүтқоректілерден жануарлардың бір тобы бөлініп, приматтардың бастауын құраған. Приматтар жоғары сатыдағы сүтқоректілер ретінде күрделі құрылыспен ерекшеленді: миы жақсы жетілген, көздері қатар орналасып алға бағытталған, аяқ башпайларында тырнақтары болған, ал сүт бездері екеу болған.

Парапитектер

адамтәрізді маймылдар тегі

Приматтардың бір тармағынан адамтәрізді маймылдардың ата тегі саналатын парапитектер шыққан.

Австралопитектер

екі аяқпен жүру

Екі аяғымен тік жүрген.
Бойы: 100–120 см, салмағы: 20–50 кг шамасында.
Ашық далалы жерлерде тіршілік етіп, өсімдік және жануар тектес азықтармен қоректенген.
Тістерінің құрылысы адамның тістеріне ұқсас.
Еңбек құралы ретінде малтатастарды, сондай-ақ ірі тұяқты жануарлардың ұзын сүйектерін өңдеп пайдаланған.
Ми массасы шамамен 550 г-ға жуық болған.

Австралопитектер біздің ең ежелгі арғы ата-тегіміздің бірі ретінде қарастырылады.

Питекантроптар

тік жүретін адам

Уақыты

Бұл көне адамдар түрі шамамен 300 мың жыл бұрын жойылып кеткен.

Таралу аймағы

Африка шегінен шығып, Еуропа және Азияға қоныстанған.

Тіршілік етуі

Ұзақ қоныс аудару кезінде уақытша тұрақ жасаған, бірақ көбіне үңгірлерде мекендеген.

Қаңқадағы бейімделістер

Тік жүруге байланысты қаңқада маңызды өзгерістер болған.
Аяқ басында күмбез пайда болған.
Жамбас пішіні табаққа ұқсас бола бастаған.
Шапшаң жүріп, алыстау қашықтыққа жете алған.

Құрал, қорек және от

Питекантроптар аң аулап, өздеріне қорек тапқан. Сондай-ақ отты алғаш пайдаланғандардың қатарына жатады: бастапқы кезеңде олар табиғи отты қолданған.

Неандертальдық адамдар

қоғамдық өмір

Неандертальдық адамдар шамамен 300 мың жыл бұрын Еуропада, Африкада және Азияның оңтүстік аймақтарында өмір сүрген. Бойлары 160–165 см, аяқ-қол бұлшық еттері жақсы жетілген. Ми көлемі ұлғайып, шамамен 1400 см³ болған.

Қарым-қатынас және құралдар

Бір-бірімен сөз арқылы қарым-қатынас жасаған.
Еңбек құралдары күрделеніп, жетілдірілген.

Топтық тіршілік және тұрмыс

Топтасып өмір сүрген.
Еркектері бірігіп аң аулаған.
Әйелдері мен балалары жеміс-жидек, тамыр жинап, ас дайындаған.
Аң терілерінен киім тігіп киген, қолөнермен айналысқан.

Негізгі ой

Адамның бейімделуі — ұзақ эволюциялық үдеріс нәтижесі. Тік жүру, құрал жасау, отты пайдалану және топтасып өмір сүру сияқты өзгерістер адамның қоршаған ортаға икемделуін күшейтіп, кейінгі даму сатыларына жол ашқан.