Киіз үй бұйымдарыКиiз басып, одан алуан түрлi дүние - бұйымдар жасау қазақтың ең ежелден келе жатқан қолөнерi

Киіз басу — қазақтың көне қолөнері

Киіз басып, одан алуан түрлі тұрмыстық және сәндік бұйымдар жасау — қазақ халқының ежелден келе жатқан қолөнері. Киізбен үйді жапқан, жерге төсеген, керегеге керген. Сол киізден кебеже мен сандықты қаптайтын әбдіреқаптар, ыдыс-аяқ салатын аяққаптар жасаған. Одан бөлек кебенек, киіз қалпақ және киіз байпақ тіккен.

Ер-тұрманға арналған терлік, тоқым және тебінгі де көбіне киізден болған. Жалпы, тұрмысқа қажет бұйымдардың едәуір бөлігінде киіз кеңінен қолданылған. Киізден жасалған дүниелердің көбі киіз үйдің ішін көркемдеуге бағытталса, бір бөлігі күнделікті шаруашылыққа қызмет еткен. Бұл — қазақтың қолданбалы сәндік өнерінің айқын үлгілері.

Кең тараған киіз бұйымдары

Киіз

Ақ немесе түрлі түске боялып басылған жұмсақ жүн. Киіз үйдің жабуына қажет туырлық, түндік сияқты бөлшектерді, сондай-ақ шаруашылыққа қажетті бұйымдарды жасауға пайдаланылады.
Текемет

Киіз үйдің ішіне төселетін жайма киіз.
Сырмақ

Басылған киіздің бетіне екі түрлі өрнек түсіріліп, бояумен жиектеледі; жұқа жүннің үстіне мата жапсырылып, сырылып жасалатын төсеніш кілем.
Сырдақ

Киіздің үстіне алуан түсті жүн жіптермен кестеленіп, тігіліп жасалатын төсеніш кілем.
Тұс киіз

Киіздің бетіне барқыт қиындылары жапсырыла тігіліп, өрнектелетін, қабырғаға ілетін сәндік кілем.

Киізден киім тігуге жүн дайындау

Киізден киім тігу үшін арнайы аппақ жүн таңдалып алынады. Жүн мұқият тазартылып, жуылады, сабаумен түтіледі. Содан кейін жұқа киіз басылады. Кейде киіздің мүлде аппақ болып шығуы үшін, оған бор қосып қайнататын да болған.

Мәлімет

Оқушы: Кизат Адина (3-сынып)
Мектеп: №10 Нұркен Әбдіров атындағы жалпы білім беретін орта мектебі КММ
Жетекші: Нұрмағанбет Жібек Серікқызы