Отбасының басшысы дегенді қалай түсінесің
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Пәні мен сыныбы
Дүниетану, 4-сынып
Сабақтың тақырыбы
Отбасы — шағын қоғам
Мақсаты (білімділік)
- Оқушыларға «отбасы» ұғымын түсіндіріп, мағынасын ашу.
- Отбасы туралы мағлұмат беру, білімін толықтыру.
- Ойын жүйелі жеткізіп, жинақтап сөйлеуге үйрету.
Мақсаты (дамытушылық)
- Білімді нығайтып, білік пен дағдыны дамыту.
- Талдау, жинақтау және ой қорыту қабілетін арттыру.
Мақсаты (тәрбиелік)
- Ұқыптылыққа, білімге құштарлыққа баулу.
- Ұйымшылдыққа, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
- Үлкенді сыйлап, кішіні құрметтеуге бағыттау.
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, түсіндіру, талдау, жинақтау, әңгімелеу
Көрнекілік және байланыс
- Көрнекілік: интерактивті тақта
- Пәнаралық байланыс: музыка, ана тілі
Сабақ барысы
Ұйымдастыру кезеңі: психологиялық дайындық
Табиғат — біздің анамыз,
Табиғатқа баламыз.
Табиғатты қорғайтын,
Біз әдепті баламыз.
Жер байлығы көп екен,
Меңгеруді қалайды.
Осының бәрін меңгертетін —
Дүниетану сабағы.
Жаңа сабақ: негізгі ұғымдар
Қоғам дегеніміз не?
Қоғам — белгілі бір аумақта өмір сүретін, ортақ тәртіп пен басқару жүйесі бар адамдар бірлестігі. Қазақстан Республикасы да — өз аумағы, халқы және басқару құрылымы бар қоғам.
Негізгі ой: қоғамды біріктіретін нәрсе — ортақ өмір сүру кеңістігі, адамдар және ұйымдасу тәртібі.
Неліктен отбасы «шағын қоғам»?
Отбасының да өз ішінде тәртібі, міндеттері, өзара жауапкершілігі және басшысы болады. Әдетте отбасыны әке немесе ана басқарады. Егер олар болмаса, үлкен аға не әпке жетекшілік етуі мүмкін.
Отбасы басшысы — үй шаруасын ұйымдастырып, отбасы мүшелеріне қамқорлық көрсетіп, татулықты сақтайтын адам.
Туған-туыстық байланыс: «үш жұрт» ұғымы
Қазақ дәстүрінде ер адамның үш жұрты болады: өз жұрты, нағашы жұрты, қайын жұрты.
Өз жұрты
Әке жағынан туыстар: ата-әже, әке-шеше, аға-жеңге, іні-қарындас және өзге ағайын.
Нағашы жұрты
Анасының төркіні, яғни ана жағынан туыстар.
Қайын жұрты
Әйелдің төркіні. Ер адам оларға күйеу болып саналады.
Топтық жұмыс: тәжірибе арқылы түсіну
Топқа бөлу
I топ: Ата
II топ: Бала
III топ: Немере
1-тапсырма: таныстыру
Әр топ өз атауын, мақсат-міндетін таныстырып, қысқаша қорғау жасайды.
2-тапсырма: шығармашылық жұмыс
- Мақал-мәтелдер айту
- Көрініс көрсету
- Эссе жазу
3-тапсырма: карточкамен жұмыс
«Ата» тобы
- Өз отбасыңның басшысы кім?
- Өз отбасыңа қандай көмек бересің?
«Бала» тобы
- Жанұядағы адамдар бір-біріне қандай болуы керек?
- Бір шаңырақ астындағы адамдарды қалай атаймыз?
«Немере» тобы
- Туған-туыспен қарым-қатынасты қалай түсінесің?
- «Бөле», «жиен», «құда», «құдаша», «құдабала» деп кімдерді айтамыз?
Көрініс: үлкенді сыйлау — елді сақтау
Ертеде бір елдің ханы: «Қартайған әкелерін балалары биік құздан құлатып өлтірсін!» — деп жарлық беріпті. Халық осы жарлықты орындап жүрген екен.
Бір жас жігіт әкесін құздың басына әкеліп, итеруге дайындалғанда, әкесі күліп жібереді. Бала таңданып: «Әке, неге күлесіз?» — деп сұрайды. Сонда әкесі: «Мен де көп жыл бұрын өз әкемді осы құздан итергенмін. Енді сол жағдай өз басыма келген соң күлемін» — дейді.
Мұны естіген бала әкесін өлтірмей, ханнан жасырып бағады. Кейін ел ішінде қиын жағдай туғанда хан халықты жинап, ақыл сұрайды. Ешкім нақты шешім айта алмайды. Сонда жігіт әкесіне келіп жағдайды түсіндіреді. Әкесі тығырықтан шығар жолды тауып береді. Осылайша ел аман қалады.
Түйін
Хан бұған разы болып, қарт адамдарды өлтірмей, керісінше, олардан ақыл-кеңес сұрап отыру керектігін заңдастырады.
Қорытынды бөлім
Ән
«Ағайынбыз, бәріміз»
Бағалау
Оқушылардың жұмысы жетондар арқылы бағаланады.
Негізгі ойды бекіту
- Отбасы — өз ережесі мен міндеті бар шағын қоғам.
- Туыстық байланыс — ынтымақтың, бірліктің тірегі.
- Үлкеннің ақылы — қоғамды да, отбасын да алға бастырады.