Әкемнің қызы менің әпкем
Қазақ тілі • 6-сынып
Сабақ тақырыбы: Ең жақын адамдар
Бұл сабақта оқушылар отбасындағы ең жақын адамдар туралы ой бөлісіп, адамды сипаттауға арналған сөздерді сауатты қолдануды үйренеді. Тәуелдік жалғауды орынды пайдаланып, жүйелі сөйлем құрастыру дағдылары бекітіледі.
Білімдік мақсат
- Отбасы туралы түсінікті кеңейту, адамды сипаттай білу.
- Ойды жүйелі жеткізуге үйрену.
- Тәуелдік жалғауды орынды қолдану.
Дамытушылық мақсат
- Қисынды ойлау және шығармашылық әрекетті дамыту.
- Сөздік қорды байыту.
- Сөйлемді дұрыс құрастыру дағдысын қалыптастыру.
Тәрбиелік мақсат
- Бала тәрбиесіндегі ата-ананың орнын түсіну.
- Бауырмалдық қарым-қатынасты үлгі тұту.
Сабақ форматы
Түрі: Бекіту сабағы
Әдістері: сұрақ-жауап, әңгімелеу, «миға шабуыл», топтық және жекелей жұмыс, постер құрастыру
Көрнекілігі: мақал-мәтелдер, суреттер, электрондық оқулық, ән жинағы, флипчарт, бейнебаян
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі және психологиялық дайындық
Оқушыларға жағымды көңіл күй сыйлау үшін шағын өлең жолдары оқылады:
Күн шуағын алақанға саламын,
Жүрегіме басып, ұстай қаламын.
Ізгі әрі нәзік, жарық, мейірімді,
Болып кетер сонда дереу жан-жағым.
Сыныптастар «күн шуағы» жолақшаларына бір-біріне тілек жазып, күн бейнесінің айналасына жапсырады.
II. Сабақ мақсатын анықтау («Миға шабуыл»)
Оқушылар мақал-мәтелдерді оқып, мағынасын ашады:
- Аға — ініге ұстаз, әпке — сіңліге ұстаз.
- Әке — асқар тау.
- Ағайын — алтау, ана — біреу.
- Ата-әжелер сөзі — ақылдың көзі.
Талқылау сұрағы: Осы мақал-мәтелдердің тақырыбын бір сөзбен қалай атауға болады?
Қорытынды: туған-туыс, ағайын, ең жақын адамдар.
Бүгінгі сабақта ең жақын адамдар туралы әңгімелеп, сөйлемдер құрастырамыз; тақырып бойынша сөздерді еске түсіріп, сауатты жазып қолдануға машықтанамыз.
Топ жетекшілеріне бағалау парағы таратылады және бағалау өлшемдері түсіндіріледі.
III. Үй тапсырмасын тексеру
«Менің ата-анам» тақырыбы бойынша жазылған шағын эсселер тыңдалып, талданады.
IV. Бейнебаян арқылы ой қозғау
«Ата-ана» тақырыбындағы бейнебаян көрсетіледі. Талқылау сұрағы: «Сондықтан бір күні олар қартайғанда, сендер не істеу керексіңдер?»
V. Лексикалық жұмыс: адамды сипаттайтын сөздер
Сұрақ: Ата-анадан бөлек бізге тағы кімдер ең жақын?
Тапсырма: Төмендегі сөздерге қатысты «қандай?» сұрағына жауап беретін сипаттау сөздерін табу (әр оқушы екі сөзден таңдайды).
Берілген сөздер
Мысалдар
Бойы: бойшаң, ұзынтұра, тапал, сұңғақ бойлы.
Мұрны: пұшық, пісте мұрын, қошқар тұмсық.
Бет-әлпеті: әжімі терең, ажары ашық, жүзінен мейірім төгілген (т.б.).
VI. Флипчартпен жұмыс: постер құрастыру
Әр топ төмендегі сөздердің бірін таңдап, берілген критерийлер бойынша адамды сипаттайды. Бір оқушы постерді қорғап шығады, кейін топтар өзара бағалайды.
Таңдау үшін
Критерийлер
- бойы
- шашы
- көзі
- мұрны
- денесі
- мінезі
- тәлім-тәрбиесі
VII. 6-тапсырма: тәуелдік жалғау және сөйлем құрастыру
Өлең оқылып, тәуелденіп барып септеліп тұрған сөздермен сөйлемдер құрастырылады.
Ең жақын адамдар —
Әкем мен анам бар.
Әкемнің әкесі —
Ақ басты атам бар.
Әкемнің шешесі —
Ақ шашты әжем бар.
Ұлдардың үлкені —
Бір туған ағам бар,
Қыздардың үлкені —
Бір туған әпкем бар.
Ұлдардың кішісі —
Бір туған інім бар,
Қыздардың кішісі —
Бір туған қарындас,
Әпкеге — сіңілі бар.
(А. Сағатова)
Мысал сөйлемдер
- Әкемнің әкесі маған ата болады.
- Әкемнің қызы — менің әпкем.
VIII. Қорытынды және рефлексия
Сабақты бекіту үшін «санамақ» айтылады:
Бір үйде біз нешеуміз?
Кел санайық екеуміз.
Бас бармағым — атам,
Балан үйрек — әжем,
Ортан терек — әкем,
Шылдыр шүмек — анам,
Кішкентай бөбек — мен.
Біз үйде нешеуміз?
Біз үйде бесеуміз.
Талқылау: Мектепте сендерге ең жақын адам кім? Қорытынды жауап: сынып жетекші.
Үй тапсырмасы
Өз сынып жетекшің туралы шағын эссе жазып келу.
Бағалау
Үй тапсырмасы мен топтық жұмыстар нәтижесі бойынша формативті бағалау жүргізіліп, қорытынды (суммативті) баға қойылады.