Менің көңіл - күйім жаттығуы
Жаттығулар құрылымы
Сабақтың мазмұны оқушының ішкі күйін дәл тануға, өзін бағалауға және қарым-қатынастағы мәдени дағдыларын нығайтуға бағытталған бірнеше жаттығудан тұрады. Төменде әр бөлімнің мақсаты мен орындалу логикасы берілген.
«Менің көңіл-күйім» жаттығуы
Мақсаты
Қатысушылардың өз көңіл-күйін орынды әрі дәл жеткізе білу дағдыларын дамыту.
Өтуі
Оқушылар көңіл-күйіне сәйкес смайлик таңдайды. Осы арқылы сабақ басында сыныпта қандай эмоционалдық ахуал басым екенін байқауға болады.
«Австралияның жаңбыры» жаттығуы
Қарым-қатынас стилін байқауға көмектесетін сұрақтар. Оқушылар сұрақтарға ойланып жауап беріп, өз мінез-құлқындағы күшті және түзетуді қажет ететін тұстарды анықтайды.
-
1
Адамдарға жақсы көңіл-күй сыйлайтындай болып сәлемдесе аласыз ба?
-
2
Сіз әрдайым ұстамды әрі сыпайысыз ба?
-
3
Қарсылығыңызды тура әрі мәдени түрде білдіресіз бе?
-
4
Берген сөзіңізде тұра аласыз ба?
-
5
Сыныптастарыңызға жиі бұйрық бересіз бе?
-
6
Адамдармен қатаңдық танытпай, паңданбай қарым-қатынас жасай аласыз ба?
«Мен ғажаппын» жаттығуы
Өзін-өзі қолдауды күшейтетін аффирмациялар. Қатысушылар сөйлемдерді бірге немесе кезекпен дауыстап оқып, ішкі сенімділікке назар аударады.
-
Мен осы өмірге келуімнің өзімен-ақ кереметпін.
-
Мен сияқты бұл өмірде ешкім болған емес және болмайды.
-
Мен ғажаппын, мен кереметпін.
-
Менің күш-жігерім мол, денсаулығым мықты.
-
Мен өмірді сүйемін, өмір мені аялайды.
-
Мен тамаша жанмын.
-
Мен айналама бақыт шуағын шашамын.
-
Мен мақсатыма жетемін.
-
Менің қолымнан бәрі келеді.
Өзіңді сүюге арналған кеңестер
Өзіңді сүю — өзіңді ақтау немесе мінсіз болуға тырысу емес. Бұл — өзіңе қолдау көрсету, ішкі дауысты жұмсарту және өз құндылығыңды мойындау дағдысы.
-
1) Өзіңді үнемі сынай берме
Сын көп болған сайын сенім әлсірейді. Орнына нақты әрекет пен қолдауды таңда.
-
2) Өзіңді үрейлендіріп, қорқыта берме
Күмәнді ойлар емес, факті мен жоспар алға жетелейді.
-
3) Өзіңе мейірімді, жұмсақ және шыдамды бол
Өзіңе қалай сөйлейсің — ішкі күштің сапасын сол анықтайды.
-
4) Сана-сезіміңе мейірімді болуды үйрет
Өзіңді кінәлауды азайтып, түсінуді көбейт.
-
5) Өзіңді мақтауға үйрен
Кішкентай жетістік те — алға жылжудың дәлелі.
-
6) Өзіңді сүю — өзіңді қолдау екенін ұмытпа
Қиын сәтте өзіңе тірек болу — нағыз жауапкершілік.
-
7) Кемшін тұстарыңды да қабылдай біл
Қабылдау — өзгеріске апаратын алғашқы қадам.
-
8) Денеңе күтім жаса
Ұйқы, қозғалыс, тамақтану және демалыс — өзін сыйлаудың тілі.
Өзіңе сенімділік неден құралады?
Луиза Хей ұсынған ойлар (Новоcибирск, 1996)
1) Жағымды ойлауға үйрен
Жақсы нәрсе туралы ойлап, соны күтуге және соған сенуге дағдылан. Ойыңда үйлесім мен тепе-теңдік құрған сайын, өмірден де соған ұқсас тәртіп пен тұрақтылықты таба бастайсың.
2) Өзің туралы жағымсыз ойлардан арыл
«Мен жеткілікті жақсы емеспін» деген ішкі сенім іс-әрекет пен мінез-құлықты басқарып, өмірде қайта-қайта көрініс береді. Бұл ойды байқау — оны өзгертуге мүмкіндік.
3) Өзіңді сүй және қабылда
Өзіңді шын құрметтегенде, өз іс-әрекетіңді де қолдайсың: адамдармен жылы қарым-қатынас орнату жеңілдейді, жаңа мүмкіндіктер ашылады, денсаулыққа қамқорлық күшейеді. Өзіңді қабылдау мен өзіңді қоштау — жағымды өзгерістердің кілті.
4) Сынды азайт
Сын — құтылғымыз келетін ой үлгілерін «тоқтатып», ұстап қалады. Жеткен биігіңді өзің жоққа шығарма және өзгенің жоққа шығаруына да жол берме. Мұны балалар табиғи түрде жақсы орындайды.
5) Ішкі «Менді» қабылда
Өмірдегі жақсы өзгерістер сыртқы бейнеден емес, ішкі «Менді» қабылдаудан басталады. Жүрегімізде махаббаттың үлкен қоры бар: оны өзіңе де, айналаңа да бағыттай алатыныңды ұмытпа.
6) Жақсы қасиеттеріңді ізде
Өз бойыңнан жақсы қасиеттерді табу — дамудың бастау нүктесі. Осыдан кейін өмірде айтарлықтай прогресс байқалады.
Қысқа аффирмация
«Мен өзімді толықтай қолдаймын». Бұл сөзді неғұрлым жиі айтсаң, соғұрлым ішкі тірегің беки түседі.
7) Өзгелердің пікіріне шамадан тыс тәуелді болма
Басқалардың сен туралы айтқанына тым көп мән берме. Әр адам — қайталанбас. Біз бұл дүниеге біреуге ұқсау үшін емес, өзімізді көрсету және мүмкіндігімізді ашу үшін келеміз.
Нақыл сөздер және талқылау
Төмендегі ойлар оқылып, мазмұны талданады. Оқушылар өз пікірін, ой-тұжырымын және ұсыныстарын ортаға салады.
«Кісінің имандылығы кісі сыйлауынан көрінеді. Адамның ақыл-парасаты, мәдениеті мен тектілігі мінез-құлқынан көрінеді».
«Адамдарды танып білудің ең жақсы тәсілі — өзін-өзі тану».
«Өзіңді өзің басқара алмасаң, өзгені де басқара алмайсың».
«Адам өміріндегі ең қажетті білім — өзін-өзі тану».
«Өзіңді өзің таны. Өзін-өзі тану өте қиын».
«Кімде-кім өзін сүйсе, туысын сүйсе, өз елін сүйсе, әсіресе адам баласын бауырым деп білсе — сол адамды ізгі атаймыз».
«Өзіңді өзің танысаң — істің басы».
«Ең қиыны — өзіңді өзің тану, ең жеңілі — басқаға ақыл айту».
«Әр адам — өзінің ішкі дүниесінің көрінісі».
«Тәрбиесіз берілген білім — адамзаттың қас жауы, ол келешекте оның өміріне апат әкеледі».
Қорытынды және кері байланыс
Сабақ соңында «Менің көңіл-күйім» жаттығуы қайта орындалып, оқушылардың эмоционалдық күйіндегі өзгерістер салыстырылады. Бұл тәсіл қатысушылардың ішкі ахуалын байқауға және сабақтың әсерін бағалауға мүмкіндік береді.