ЕРЖАНОВ Манарбек
Ержанов Манарбек (8.03.1901, қазіргі Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданы — 14.11.1966, Алматы) — әнші (тенор), актер, композитор, ҚазКСР-інің халық артисі (1938).
Өмір жолының бастауы
Ол кедей шаруа отбасында дүниеге келді. Таланты ерте танылып, өз еліндегі домбырашы Күсенбайдан күй үйренді; ән салып, ауыл арасындағы айтыстарға да қатысқан.
16–17 жасында-ақ Біржан сал, Ақан сері, Жарылғапберді, Естай, Шашубай әндерін орындап, ел аузына ілікті.
Театр және опера сахнасындағы қызметі
Қазақ драма театры және алғашқы рөлдер
1928 жылы Қазақ драма театрының құрамына қабылданып, алғашқы актерлердің бірі болды. Театр сахнасында қойылған спектакльдерде ойнап, сан қырлы бейнелер жасады.
Риддер кезеңі
1931–1932 жылдары Риддердегі (Лениногор) жұмысшы жастар театрында қызмет етті.
Алматы музыкалық театры және ірі опералар
1934 жылы Алматы музыкалық театрында (қазіргі Қазақтың мемлекеттік академиялық опера және балет театры) әнші-артист болып еңбек етті. Бұл кезеңде оның орындаушылық әрі актерлік дарыны айқын танылып, даңқы кең жайылды.
Музыкалық спектакль
И. В. Коцыктың «Айман — Шолпан» шығармасында — Жарас.
Опералар
Е. Г. Брусиловскийдің «Қыз Жібек», «Ер Тарғын» және «Жалбыр» операларында — Шеге, Сақан, Елемес.
Ұлттық классика
А. Қ. Жұбанов пен Л. А. Хамидидің «Абай» операсында — Әзім.
Опералық рөл
М. Төлебаевтың «Біржан — Сара» операсында — Естай.
Москвадағы тарихи өнер көрсетілім
1936 жылы 17 мамырда Үлкен театрда (Москва) қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігі «Қыз Жібек» операсымен ашылғанда, Ержанов Шеге рөлін орындады.
Б. В. Асафьев оның өнеріне тәнті болып: «Мына бір әнші қазақтың кең даласын Москваның сахнасына алып келді-ау» деп бағалаған.
Филармониядағы жылдар және репертуар кеңдігі
1953 жылдан өмірінің соңына дейін ол Қазақ филармониясында әнші-солист болып қызмет етті. Халық ән жанрындағы терме, желдірмеден бастап, кең танылған классикалық әндерге дейін еркін орындады.
Орындаған танымал әндер
- «Ардақ»
- «Ағашаяқ»
- «Смет»
- «Топай көк»
- «Жанбота»
- «Балқадиша»
- «Аққайың»
- «Толыбай»
- «Хорлан»
- «Ақсиса»
Композиторлық мұрасы
1930 жылдан бастап Ержанов композиторлық өнермен де жүйелі түрде айналысты. Оның күйлері, хорға арналған туындылары мен әндері қазақ музыкасының қорынан лайықты орын алды.
Күйлері
- «Жетісу»
- «Астанада»
- «Батыр жорығы»
- «Күсенбай»
- «Өрнек»
- «Шалқар көл»
- «Аққу көлі»
Хорға арналған шығармалары
- «Партизан жорығы»
- «28 гвардияшы-панфиловшылар»
- «Жастар тойы»
- «Жастар әні»
- «Бейбітшілік маршы»
Әндері
- «Паровоз»
- «Амангелді»
- «Бақыт жыры»
- «Қуанамын»
- «Қойшының әні»
- «Әнші Біржан»
- «Сайра, бұлбұл»
Марапаттары
Манарбек Ержанов Еңбек Қызыл Ту және «Құрмет белгісі» ордендерімен марапатталған.