Суб тропиктік ормандар зонасы
Сабақтың тақырыбы
Оңтүстік Америка материгін қайталау.
Мақсаты
Оқушылардың білім деңгейін арттыру; оқыту элементтері мен жаңа технологиялық әдістерді қолдана отырып, теориялық білімді практикалық тапсырмалар арқылы нақтылау және логикалық ойлауын дамыту.
Кіріспе бөлім: зерттелу тарихы
Сабақты тереңірек меңгеру үшін алдымен материктің зерттелу тарихын еске түсіреміз: материк қалай ашылды және қандай саяхатшылар зерттеу жүргізді? Ол үшін саяхатшылардың портреттері ұсынылады, оқушылар олардың кім екенін атап, негізгі еңбектерін қысқаша сипаттайды.
Тапсырма
Портрет бойынша саяхатшыларды анықтап, материкті зерттеудегі үлесін атаңыз.
- 1 Саяхатшының аты-жөні және экспедиция бағыты
- 2 Ашқан/сипаттаған нысандары мен маңызы
Сабақтың құрылымы
- Жер бедері мен пайдалы қазбалар (картамен жұмыс)
- Климаты (белдеулер бойынша қайталау)
- Ішкі сулары, көлдері, сарқырамалары
- Есептер шығару (масштаб, еңістік, қашықтық)
- «Зообақ» ойыны (табиғат зоналарын сәйкестендіру)
- Оңтүстік Американың халқы (қысқаша талдау)
- Қорытындылау және бағалау
1) Жер бедері мен пайдалы қазбалар
Картамен жұмыс арқылы негізгі орографиялық нысандарды (тау жүйелері, жазықтар, ойпаттар) және пайдалы қазбалардың таралу аймақтарын белгілеп, олардың шаруашылықтағы маңызын талқылаймыз.
Картамен жұмыс
- Негізгі жер бедері пішіндерін табу және атау
- Пайдалы қазбалар кен орындарын көрсету
Нәтиже
Оқушылар материктің табиғи-ресурстық әлеуетін жер бедерімен байланыстыра отырып түсіндіреді, картадан нақты дәлел келтіреді.
2) Климаты: белдеулер бойынша қайталау
Оңтүстік Американың климатын ендік және биіктік белдеулеріне сүйене отырып жүйелейміз. Әр белдеудің негізгі ерекшеліктерін (температура, жауын-шашын, ауа массалары) қысқаша сипаттаймыз.
Климаттық белдеулер
Экваторлық
Субэкваторлық
Тропиктік
Субтропиктік
Қоңыржай
Биіктік белдеулік
3) Ішкі сулары, көлдері және сарқырамалары
Материктің өзен торы, алаптары, қоректену режимі және ірі су нысандарының табиғат пен шаруашылықтағы рөлі талданады.
Назардағы нысандар
-
Анхель сарқырамасы
Биіктігі: 1054 м — әлемдегі ең биік сарқырама.
-
Игуасу сарқырамасы
Биіктігі: 72 м — ең көрнекті сарқырамалардың бірі.
Практикалық байланыс
Оқушылар су нысандарының орналасуын картадан көрсетіп, олардың пайда болу жағдайын (бедер, климат, су жинау алабы) нақты мысалдар арқылы түсіндіреді.
4) Есептер шығару: масштаб, еңістік, қашықтық
Есеп 1: Амазонка өзенінің ұзындығы
Карта бойынша Амазонка өзенінің ұзындығын анықтаңыз.
Масштаб: 1 : 22 000 000
Есеп 2: Ориноко өзенінің еңістігі
Өзен еңістігін формула арқылы есептеңіз.
I = (H1 − H2) / L
- L
- өзеннің ұзындығы
- H1
- бастаудағы биіктік
- H2
- сағадағы биіктік
- I
- еңістік
Бой сергіту: қашықтық есептері
-
1) Бразилия мен Каракас арақашықтығын анықтаңыз.
-
2) Солтүстік және оңтүстік шеткі нүктелер арақашықтығы
Галинас: 12° с.е.
Фроуард: 54° о.е.
111 × 12 = 1332 км
111 × 54 = 5994 км
1332 + 5994 = 7362 км
Солтүстіктен оңтүстікке: 7362 км
-
3) Батыс және шығыс шеткі нүктелер арақашықтығы
Париньяс: 82° б.б.
Кабу-Бронку: 34° б.б.
111 × 82 = 9102 км
111 × 34 = 3774 км
9102 + 3774 = 12876 км
Батыстан шығысқа: 12876 км
5) «Зообақ» ойыны: табиғат зоналарын бекіту
Оқушылар табиғат зоналарын жануарлар дүниесімен және климаттық жағдайлармен сәйкестендіреді.
Зоналар
Ылғалды экваторлық орман
Субтропиктік ормандар
Дала зонасы
Қоңыржай белдеудің шөлейт зонасы
Саванна зонасы
6) Оңтүстік Америка халқы
Халықтың орналасуы мен қоныстану ерекшеліктерін табиғи жағдайлармен, тарихи дамуымен және шаруашылық құрылымымен байланыстыра отырып талқылаймыз. Қысқаша есептер мен дерекке сүйенген сұрақтар арқылы білім бекітіледі.
7) Миға шабуыл: нысанды координата бойынша анықтау
Берілген географиялық координаталарға сүйене отырып, нысан түрін анықтаңыз (мүйіс, шығанақ, теңіз, арал, бұғаз, мойнақ).
Тапсырмалар
- 56° о.е. – 66° б.б. — мүйіс
- 35° о.е. – 57° б.б. — шығанақ
- 15° с.е. – 70° б.б. — теңіз
- 1° – 30° о.е. – 90° б.б. — аралдар
- 58° о.е. – 70° б.б. — бұғаз
- 9° с.е. – 80° б.б. — мойнақ
- 52° о.е. – 58° – 60° б.б. — арал
Қорытындылау және бағалау
Қорытынды
Материктің зерттелу тарихы, жер бедері, климаты, ішкі сулары, табиғат зоналары және халқы бойынша негізгі ұғымдар жүйеленеді.
Бағалау
Бағалау сабақ барысындағы карта жұмысы, есептер, ойын тапсырмалары және «миға шабуыл» нәтижелері бойынша жүргізіледі.