Солтүстік Еуропа елдері
География • 11-сынып
Сабақ тақырыбы: Солтүстік Еуропа елдері
Бұл сабақта Солтүстік және Батыс Еуропа елдерінің географиялық орны, табиғат ерекшеліктері, халқы мен шаруашылығы туралы жүйелі түсінік қалыптастырылады. Материал оқушылардың ойлау жылдамдығын, пікір айту дағдысын және елдер арасындағы ұқсастық пен айырмашылықтарды салыстыра білу қабілетін дамытуға бағытталған.
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Оқушыларды Солтүстік және Батыс Еуропа елдерімен таныстырып, олардың ерекшеліктері мен маңызын түсіндіру.
Дамытушылық
Сөз қорын дамыту, пәнге қызығушылықты арттыру, тез ойлауға және өз пікірін нақты айтуға дағдыландыру.
Тәрбиелік
Басқа елдердің табиғатын құрметтеумен қатар, өз елінің табиғатын сүюге, бір-бірін сыйлауға тәрбиелеу.
Сабақтың форматы мен әдістері
- Сабақтың түрі
- Аралас сабақ
- Оқыту әдісі
- Сұрақ-жауап, түсіндірмелі әдіс
Әдістемелік жабдықталуы
- Атлас карталар
- Оқулық
- Кескін карталар
- Карточкалар
- Суреттер
Сабақтың барысы
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен амандасу, түгендеу, назарын сабаққа шоғырландыру және жұмыс қарқынын реттеу.
Жаңа сабақ
Тақырып: Солтүстік Еуропа елдері (және салыстыру үшін Батыс Еуропа елдері).
Солтүстік Еуропа: теңіз ықпалы мен фьордтар өлкесі
Солтүстік Еуропа құрамына Скандинавия түбегіндегі Норвегия, Швеция, Финляндия, сондай-ақ аралдық Исландия және Дания кіреді. Географтар Скандинавия түбегін Финляндиямен қоса Фенноскандия деп атайды.
Географиялық ерекшелік
Аймақ елдерінің барлығы Атлант мұхиты мен оның теңіздерінің жағалауында орналасқан. Сондықтан табиғат, шаруашылық және тұрмыс-тіршілік теңізбен тығыз байланыста дамыған.
Климатқа әсер ететін фактор
Солтүстік Атлант жылы ағысы батыстағы жағалық теңіз суларының қыста да қатпауына ықпал етеді.
Жағалау пішіні: фьордтар
Скандинавия түбегінің жағалауы өте күшті тілімденген. Мұз басу әсерінен қалыптасқан тік жағалы, терең әрі тар шығанақтар — фьордтар — жиі кездеседі. Жағалауда жартасты шағын аралдар да көп.
Халқы мен дәстүрлі кәсіптері
Аймақта герман тобына жататын исландиялықтар, норвегтер, шведтер, ал шығысында финдер қоныстанған. Олар ежелден бұғы шаруашылығымен, аң аулаумен және балық аулаумен айналысқан.
Норвегия
Норвегтердің тұрмысы теңізбен тығыз байланысты. Ел ежелден ержүрек теңізшілерімен әйгілі.
Дания
Климат қолайлы болғандықтан халық тығыз қоныстанған, жері жақсы игерілген. Дания әлемнің көптеген аймақтарына сүт өнімдерін экспорттайды.
Шаруашылығы мен әлемге танымал өндіріс
Энергетика және ресурстар
Солтүстік теңіз қайраңынан мұнай өндіру және орман ресурстарын пайдалану — аймақ экономикасының маңызды бағыттары.
Швеция
Volvo, Scania (машина жасау), Ericsson (байланыс құралдары) — әлемге танымал брендтер.
Финляндия
Nokia кәсіпорны халықаралық деңгейде кеңінен белгілі.
Өмір сапасы және табиғатты сақтау
Солтүстік Еуропа елдерінде халықтың тұрмыс деңгейі өте жоғары. Көптеген өңірлермен салыстырғанда табиғи орта да жақсы сақталған.
Батыс Еуропа: жоғары урбандалу және өнеркәсіптің шоғырлануы
Батыс Еуропа аймағына Еуропаның батыс бөлігіндегі Ұлыбритания, Ирландия, Франция, Германия, Швейцария, Бельгия, Нидерланд, Аустрия және бірнеше шағын мемлекеттер кіреді.
Аралдық елдердің орны
Ұлыбритания мен Ирландия материктегі елдерден Ла-Манш бұғазы арқылы бөлініп жатыр.
Атлант мұхитының ықпалы
Батыс Еуропа елдерінің табиғат жағдайына Атлант мұхитының әсері өте зор. Британ аралдарының оңтүстігі мен материктегі елдердің солтүстігінде жазықтар кең таралған.
Халық және қоныстану
Батыс Еуропа — дүние жүзіндегі ең жоғары дамыған елдер шоғырланған аймақтардың бірі. Мұнда халық өте тығыз қоныстанған, ал тұрғындардың басым бөлігі қалаларда өмір сүреді. Ұлттық құрамы күрделі әрі көпқырлы.
Өнеркәсіп және әлемдік брендтер
Көлік жасау және жоғары технология
Бұл елдерде реактивті ұшақтар, автомобильдер және күрделі электрондық техника (компьютерлер, есептегіш құралдар) кең көлемде өндіріледі. Әлемге әйгілі маркаларға Mercedes, Renault, Audi, Peugeot жатады.
Швейцария сағаттары
Швейцарияда жасалатын сағаттар дәлдігі мен сапасының жоғары болуына байланысты аса жоғары бағаланады.
Туризм және мәдени мұра
Батыс Еуропаның табиғи және тарихи-мәдени ескерткіштерін тамашалау, сондай-ақ жанға жайлы табиғат аясында емделіп, демалу үшін бұл аймаққа жыл сайын әлемнің көптеген елдерінен миллиондаған туристер келеді.
Тапсырмалар (білімді бекіту)
Елдерді ата
Батыс Еуропа елдерінен мысал келтір:
- Ұлыбритания
- Ирландия
- Франция
- Германия
- Швейцария
- Бельгия
- Нидерланды
- Австрия
Көп нүктенің орнына тиістісін жаз
1) Еуропаның жалпы жер көлемі — ............. мың км².
2) Еуропа халқының жалпы саны — ............. млн адам.
3) Батыс Еуропа ойпаттарының теңіз деңгейінен биіктігі ............. м-ден аспайды.
Ескерту: Бұл тапсырмалар анықтамалық деректерді (атлас, оқулық) қолдануды талап етеді.
Қорытынды
Сабақ барысында Солтүстік және Батыс Еуропа елдерінің географиялық орны, табиғи жағдайлары, халқы және шаруашылық ерекшеліктері қарастырылды. Оқушылардың тақырыпты меңгеруі қызықты географиялық тапсырмалар арқылы тексерілді.
Үй тапсырмасы
- § 24 — оқу.
- Кескін картаға Солтүстік және Батыс Еуропа елдерін түсіру.
- Тақырып бойынша тест құрастыру.