Қырықта қылаң, елуде елес

Шабыт берер кіріспе

Бұл әлемге кіру үшін талап пен білім керек. Сол талап — білімге жетелейді, ал білім — ойға берік тірек болады.

Ойлаудан біз жүйрікпіз, өзгеден бөлекпіз.
Туғаннан бойға дарыған жас дарынды түлекпіз.
Алып тұлға — дарамыз, жас есепші боламыз.
Арамызда жүйрік боп, алғаш болып топ жарамыз.

Біреу озса жарыста, біреу артта қалады.
Ренжімей тарассақ — озбаған да жарады.

Ой жұмбақ: әріптерді сандармен алмастыру

Логика + арифметика

Бұл математикалық жұмбақты дұрыс шешу үшін цифрлардың орнына қойылған әріптерді тиісті сандармен алмастыру қажет.

Шешімі

  • 38 • 25 = 950
  • 434 : 14 = 31
  • 134 • 516 = 69144
  • 891 : 27 = 33

Неге бұл пайдалы?

  • Қырағылық пен сәйкестікті табу дағдысын дамытады.
  • Амалдардың мәнін түсінуді күшейтеді.
  • Есептеуді жылдам әрі дәл орындауға жаттықтырады.

Таңбалар сиқыры: қысқаша тарихи дерек

Әртүрлі халықтар цифрларды да, амал таңбаларын да түрліше белгілеген. Бүгінгі қолданыстағы математикалық таңбалардың қалыптасуына көптеген ғалымдар үлес қосты.

Негізгі деректер

  • 1489 жылы чех ғалымы Я. Видман + және таңбаларын алғаш рет енгізді.
  • Көбейту үшін x таңбасы кейінірек қолданысқа енді.
  • 1631 жылы ағылшын математигі У. Оутред көбейту амалын белгілеудің бір түрін енгізді.
  • 1698 жылы неміс ғалымы Г. В. Лейбниц көбейтудің таңбасын енгізді.
  • 1684 жылы Г. В. Лейбниц бөлу амалының : таңбасын алғаш рет қолданды.
  • Бөлуді бөлшек түрінде жазудағы көлденең сызық (vinculum) У. Джонс (1675–1749) еңбектерінде пайдаланылған.

Ой түйін

Таңбаларды білу — формуланы ғана емес, математика тілін түсіну. Ал тіл түсінілсе, есептің де «құпиясы» ашылады.

Қанатты сөздердегі сандар

Халық даналығында сандар ойды нақтылап, мағынаны күшейтіп, тәрбиелік мән береді. Төмендегі нақылдар — соның айғағы.

Нақыл сөздер (1–5)

  1. 1 Жетіге келгенше, жерден жеті таяқ жейсің.
  2. 2 Қырықта қылаң, елуде елес.
  3. 3 Болар бала жеті жастан бас болар.
  4. 4 Мың досың болса да, біреуі жетпей тұрады.
  5. 5 Отыз күн ойын, қырық күн тойын.

Нақыл сөздер (6–10)

  1. 6 Елу — ердің жасы, алпыс — бір сұмдықтың басы, жетпіс-сексен — оттың қасы, тоқсан — тұралаған тор.
  2. 7 Жігітке жетпіс өнер де аз.
  3. 8 Жүз есе тырыссаң да, мезгілі жетпей іс бітпейді.
  4. 9 Он мың сөздің түйінін он сөзбен шеш.
  5. 10 Отызыңда орда бұзбасаң, қырқыңда қыр аспайсың.

Қорытынды және келесі қадам

«Математика әлеміне саяхат» ойынында жұмбақтар мен фокустар арқылы оқушының зейіні, есептеу шапшаңдығы, логикалық ойлауы дамиды. Ең бастысы — әр қатысушыға сенім мен қызығушылық сыйлайды.

Материалдарды жүктеу

Толық нұсқасын және презентациясын жүктеу үшін төмендегі түймені қолданыңыз.

Ескерту: сілтемелерді өз файлдарыңыздың нақты URL-мекенжайымен ауыстырыңыз.