Жастық шақ - адам өміріндегі айрықша шақ
Денсаулығым — бақытым
Бұл кеш жастарды салауатты өмір салтына шақырып, алкоголь, темекі және есірткінің зардабын ашық талқылауға арналған. Кездесу еркін ой айтуға, жеке жауапкершілік туралы ойлануға және дұрыс таңдау жасауға бағытталады.
Безендірілуі
- Ортаға төрт үстел қойылады.
- Кеш басталар алдында 1–4 нөмірленген жетондар таратылып, қатысушылар сол ретпен топтарға бөлініп отырады.
- Көрнекілік ретінде ұран ілінеді: «Арыңды жасыңнан сақта. Араққа, есірткіге және темекіге — біздің арымызда жол жоқ!»
Көрмелер мен алдын ала жұмыс
- Кітап көрмесі: «Арақ, темекі және есірткінің жетегінде кету — өз еркімен жындану».
- Көрме: «Келешек ұрпақ тек салауатты өмір салтын қалайды».
- Кешке дейін эссе байқауы өткізіледі: «Есірткіге елітуден сақтандыру үшін мен досыма қандай кеңес беремін?»
- Музыкалық сүйемелдеу: Қайыр Айнабековтің «Өсиет» термесінің әуені.
Кештің ашылуы
1-жүргізуші
Сәлеметсіздер ме! Жаңа ғасырдың жас буын өкілдері, жаңалыққа құмар, ізденімпаз жастармен кітапханамызда кездесіп отырғанымызға қуаныштымыз.
Жастық — тамаша көктем секілді: өмірде бір-ақ рет беріліп, қайта оралмайтын, адам баласының ең бақытты кезеңі.
2-жүргізуші
Жастық шақ — адам өмірінің ең белсенді әрі ең өнімді кезеңі. Адам бойындағы асыл қасиеттер дәл осы шақта бүршік атады, өмірдегі ең маңызды істер де осы уақытта жүзеге асады.
Болашақ бүгіннен басталады. Ертеңгі қоғамды ойы таза, санасы сергек, ғылым мен техниканы меңгерген қыздар мен жігіттер басқаратыны сөзсіз.
Негізгі ой: таңдау және жауапкершілік
Әр адам өз қалауынша өмір сүруге құқылы. Бірақ өмір туралы өзгенің ойы мен тәжірибесін тыңдап, ортақ ой түю де маңызды. Бүгінгі кездесуде неге тақырып өзегіне «өз еркімен жындану» тіркесі алынғанын бірге түсінеміз.
Адам өмірі — ғажайып, бірақ қас-қағым сәт. Сонда оны алкогольмен, есірткімен, темекімен улап, онсыз да қысқа ғұмырды одан әрі қысқартуға қалай ғана жол береміз? Жастықтың оты лаулап тұрған шақта өзіңді игі мақсаттарға арнаудың орнына зиянға ұрыну — ең ауыр қателіктің бірі.
Ой қозғау: «Өмір деген не?»
Тәлімді әңгіме
Бір жас жігіт шаңды жолмен келе жатып, аяқ астынан алтын теңге тауып алады. Ол жерден теңгені көтеріп алып, келесісін іздеуге кіріседі. Расында, жол-жөнекей анда-санда алтын теңге кездесіп отырады. Осылайша теңге соңында жүріп, өмірінің қалай өтіп кеткенін аңғармай қалады.
Дәм-тұзы таусылып, кәрілікке жеткен шағында ол бір қариядан: «Өмір деген не?» — деп сұрайды. Қария: «Өмір — анда-санда алтын теңге кездесетін шаңды, кір жол», — деп жауап береді.
Қатысушыларға кеме суреті бар парақ таратылады. 3 минут ішінде «Өмір деген не?» сұрағына өз жауаптарын жазу ұсынылады.
Жауаптарды қорытындылай келе: адамға бір-ақ рет берілетін өмір — бақ, байлық, береке. Әркім өз өмірін қандай мән-мағынамен толтырса, солай өмір сүреді. Көз алдарыңа елестетіп көріңдер: әрқайсың өз кемелеріңді өмір теңізіне аттандырдыңдар, ал алдарыңда үлкен арман желкендері күтіп тұр.
Қауіптен сақтайтын сауалдар
1-жүргізуші
Адам — үлкен кеме, ал өмір — теңіз. Осы теңіздің асау толқындары мен қатты дауылында адаспау үшін өмірді неден бастап, қалай сүріп, қай жерде қателеспеу керегін ойланайық.
Жастық шақ — айрықша кезең. Бұл уақытта адам өзін қоршаған ортамен, адамдармен байланысын терең түсініп, алдында тұрған көптеген сұрақтарға жауап іздейді.
2-жүргізуші
Өмір — өлеңдетіп өте шығатын даңғыл жол емес, ол — үздіксіз күрес. «Қандай жағымсыз қасиеттер мен зиянды әдеттер адамның әдемі әрі ұзақ өмір сүруіне кедергі?» деген сұраққа 3 минут ішінде жазбаша жауап беріп көріңдер.
Қорытынды ой
Ойларды жинақтай келе: маскүнемдік пен нашақорлық қазіргі қоғамның қасіретіне айналып отыр. Мұны жай ғана «әдет» деу аздық етеді — шын мәнінде, бұл адамды қайғылы жағдайға итермелейтін қауіпті құмарлық.
Бұған қоса, әлемге таралған тағы бір ауыр қауіп бар — СПИД. Осындай дерттердің алдын қалай алуға болады? Бүгінгі әңгіме осы мәселелерге жауап іздейді: бір жұтым арақ, бір сорым темекі, есірткінің «дәмі» нені алып келеді?
Темекі туралы: сөз және дерек
Өлең жолдары
Қор болған темекіге қайран жігіт,
Тұрады-ау танауынан түтін шығып.
Сасығы ық жағынан жүргізбейді,
Жағымсыз көңсіреген исі шірік!
Уланған темекімен қайран қыздар,
Тартқанда қыз-келіншек денең мұздар.
Тіпті де үйлеспейді нәзік жанға,
Көргенде осындайды жүрек мұздар...
Кітапханашы түсіндірмесі
Темекі түтінінің құрамында 200-ден астам химиялық зат бар, ал олардың 50-ге жуығы аса қауіпті екені анықталған. Олардың қатарында никотин, көмірқышқыл газы, азот қышқылы газы, аммиак, висмут, эфир майлары, сірке қышқылы және басқа да қосылыстар бар.
Никотиннің әсері екі кезеңнен тұрады: алдымен қан айналымы мен тыныс алу орталықтарын қоздырады, кейін оларды қалжыратады. Темекіні алғаш тартқан сәтте жүрек соғысы баяулап, артынша жиілей бастайды.
Шылым шегу тіс эмалін бұзып, тіс бетіне қара дақтың жиналуына себеп болады. Түтіндегі улы заттар сілекей арқылы асқазанның кілегейлі қабықшасына әсер етеді — бұл өз салдарын қалдырмай қоймайды.
Әрбір тартылған түтін организмнің оттегін сіңіруін төмендетіп, ең маңызды физиологиялық үдерістерге кері ықпал етеді.