Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан қала
Жалпы мақсат және оқыту міндеттері
Бұл сабақта оқушылар ортағасырлық қаһарман қала Отырардың қалыптасуы мен моңғол шапқыншылығы кезіндегі ерлікпен қорғанысын талдайды. Сонымен қатар, қала мәдениетінің шапқыншылыққа дейінгі және кейінгі жағдайын салыстырып, тарихи қорытынды жасау дағдыларын дамытады.
1) Білімдік
Отырардың тарихы, шапқыншылық кезеңіндегі қорғаныс және қаланың тағдыры туралы нақты білім қалыптастыру.
2) Дамытушылық
Оқушыларды салыстыру, дәлелдеу, ой түю және мәтінмен жұмыс істеу арқылы сыни ойлауға баулу.
3) Тәрбиелік
Отырар азаматтары мен Қайырханның ерлігі негізінде адалдыққа, туған жерді сүюге, басқыншылық соғысты жек көруге тәрбиелеу.
Күтілетін нәтиже
Оқушылар Отырардың қалыптасуын, моңғол шапқыншылығы кезіндегі ерлікпен қорғанысын және шапқыншылықтан кейінгі өзгерістерін салыстырып, дәлелді қорытынды жасай алады.
Негізгі идея
Тарихи деректер мен мәтіндерді талдай отырып, оқушы өз ойын жүйелеп, ортағасырлық Отырардың маңызын түсіндіруге үйренеді.
Сабақ барысы: кезеңдер мен әрекеттер
I. Ұйымдастыру (шамамен 4 минут)
- Сыныпта жағымды ахуал қалыптастыру, назарды сабаққа аудару (2 минут).
- Оқушыларды «діни ұғымдар» арқылы үш топқа бөлу (2 минут).
II. Үй тапсырмасын тексеру
Топтық жұмыс: «Кім жылдам?»
Кестені толтыру: әлемдік діндердің пайда болуы.
| Дін | Пайда болған уақыты мен орны |
|---|---|
| Будда | Б.з.б. I ғасырдың ортасында · Үндістан |
| Христиан | I ғасыр · Рим империясы |
| Манихей | III ғасыр · Иран |
| Зороастризм | Б.з.б. VII–VI ғасыр · Еуразия даласы |
| Ислам | VII ғасыр · Арабия түбегі |
Жеке жұмыс: үлестірмелі карточкалар
Карта және тарихи-географиялық талдау тапсырмалары.
- Жетісудың Шығысқа шығатын қақпа екенін карта бойынша дәлелдеңдер.
- Қазақстан арқылы Батысқа шығатын бағыттарды атаңдар.
- Жібек жолы Қазақстандағы қандай қалалар арқылы өтеді?
- Ұлы Жібек жолының қазақ елі үшін қандай маңызы болды?
III. Жаңа сабақ
Қызығушылықты ояту
- Шыңғыс хан туралы бейнефильм көрсету.
- «Тұлғаны танып білу»: Шыңғыс хан кім?
Жеке тапсырма (5 минут)
Шыңғыс ханға қысқаша сипаттама жазыңдар: тарихи рөлі, мақсаты, ықпалы.
Мәтінмен жұмыс: «Кім көп біледі?»
Отырар қаласына берілген деректер арқылы сипаттама жасау (топтық жұмыс).
- Ертеде Шығыс әлеміне танымал болған қала.
- Алғашқы қоныстар шамамен екі жарым мың жыл бұрын пайда болған.
- VI–VIII ғасырларда Отырар түркі ұлыстарына астана қызметін атқарған.
- IX–X ғасырларда Сыр бойындағы басты қала болған.
- Қазақ хандығы кезеңінде сауда және экономикалық орталыққа айналған.
- Тарихта Ойрантөбе, Фараб атауларымен де белгілі.
- Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан.
Бағалау түрі: «Смайлик»
Топтық жұмысБекіту: сәйкестендіру тапсырмасы (жұптық жұмыс)
Тарихи тұлғаларды олардың сипаттамаларымен сәйкестендіріңдер.
| Тұлға | Нұсқа |
|---|---|
| 1) Қайырхан | ә) Отырар әміршісі |
| 2) Шыңғыс хан | б) Моңғол империясының ханы |
| 3) Қараша | а) Отырарлық сатқын |
Келесі қадам: «Моңғол шапқыншылығы» тақырыбын тереңдетіп оқу және материалды жүктеп қарау.
Жұптық жұмысТапсырмалар мен жұмыс түрлері
Материалдар
- Wiki және интернет-деректер
- Мәтінмен жұмысқа арналған тапсырмалар
- Сәйкестендіру тесті
Әдістер
- Топтық жұмыс
- Жұптық жұмыс
- Жеке жұмыс
- «Кім жылдам?» ойын элементі
Мұғалімге арналған қысқа жазба
Назар
Оқушылардың жауаптарын нақты деректермен дәлелдеуге бағыттаңыз: уақыт, орын, тұлға, оқиға себеп-салдары.
Тілдік мақсат
«салыстыру», «қорытынды», «сипаттама», «дәлел» сияқты тірек сөздерді қолдануды күшейтіңіз.
Құндылық
Ерлік, отаншылдық, адалдық және бейбітшілік құндылықтарын Отырар қорғанысы мысалында бекітіңіз.