Салауатты өмір салтын қалыптастырудың маңыздылығын Республика Президенті Н. Ә. Назарбаев өзінің Қазақстан - 2030 бағдарламасында, Қазақстан халқына Жолдауында
Салауатты өмір салты: ұлт болашағының негізі
Салауатты өмір салтын қалыптастырудың маңыздылығын Республика Президенті Н. Ә. Назарбаев «Қазақстан – 2030» бағдарламасында және Қазақстан халқына Жолдауында атап өткен. Егемен еліміздің болашағы мықты болуы үшін жас ұрпақтың шынығып өсуі қажет, ал бұл негіз мектепке дейінгі кезеңнен қалануы тиіс.
Қоғамға әрдайым тек емдейтін мамандар ғана емес, адамдарды дұрыс бағытқа жетелейтін, үлгісімен тәрбиелейтін педагогтер мен тәрбиешілер де аса қажет.
Балабақшадағы басты міндет: денсаулықты сақтау және нығайту
Балалардың денсаулығын сақтау мен нығайту — бүгінгі балабақшалардың негізгі мақсаттарының бірі. «Саулық — байлық» деген қағидаға сай, әрбір адам аурудың алдын алып, дұрыс тамақтанып, қоршаған ортаны жақсартып, дене тәрбиесімен жүйелі айналысуы керек.
Алдын алу
Аурудың алдын алу және оған жол бермеу — салауатты өмірдің іргетасы.
Дұрыс режим
Таза ауа, қозғалыс, ұйқы мен тамақтанудың үйлесімі баланың күн тәртібін тұрақтандырады.
Дене белсенділігі
Дене тәрбиесі бұлшық етті шынықтырып, төзімділік пен ептілікті дамытады.
Неге дәл мектепке дейінгі кезең маңызды?
Баланың дене құрылысының дұрыс қалыптасуы, қозғалыс дағдыларының дамуы және жалпы шынығуы көбіне мектепке дейінгі шақта орнығады. Дені сау бала — ақылды, өзіне сенімді және айналасына қуанышпен қарайтын тұлға.
Дене тәрбиесінің физиологиялық негіздері
Қорғаныс қабілеті әлі толық қалыптаспаған кішкентай балалар сыртқы ортаның қолайсыз әсерлеріне тез ұшырайды. Сондықтан сүйек, буын, омыртқа және жалпы қаңқа жүйесінің дұрыс әрі уақтылы дамуына ерекше мән берген жөн.
Негізгі бағыттар
- Бұлшық еттерді нығайту және дене қалпын дұрыс ұстауға үйрету.
- Жүрек-қан тамыр жүйесінің жетілуіне ықпал ету.
- Тыныс алудың тереңдігі мен ырғақтылығын дамыту, тыныс алуды қимылмен үйлестіру.
Қозғалыс ойындары: дәстүр мен тиімді әдіс
Мектеп жасына дейінгі балалардың дене тәрбиесін сапалы деңгейге көтеру — Қазақстанның білім беру саласындағы өзекті мәселелердің бірі. Бұл жұмысты іске асыруда халық арасында қалыптасқан қимылды ойын түрлерін ұтымды қолдану маңызды, өйткені мұндай ойындар баланың қызығушылығын арттырып, күш-жігерін шыңдайды.
Ғылыми еңбектердің тұжырымдары бойынша дене шынықтыру нақты мақсатпен және жүйелі ұйымдастырылғанда ғана баланың денсаулығы нығайып, жұмысқа қабілеті артып, тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді.
Оқу іс-әрекетін ұйымдастыру: құрылым және талаптар
Кіріспе бөлімнің мақсаты
- Балаларды ұйымдастыру және назарын шоғырландыру.
- Эмоциялық күйді тұрақтандыру.
- Күрделі жаттығуларға біртіндеп дайындау.
Жаттығуда нені бақылау керек?
- Дене бітімі, денені және басты дұрыс ұстау.
- Қол-аяқ қимылдарының үйлесімі (координация).
- Аяқ алысы, жүгірудің жеңілдігі мен ырғақтылығы.
Негізгі қимыл дағдылары
Бұл дағдыларды қалыптастыруда балалардан ынта танытуды, дұрыс орындауға талпынуды талап етіп, нақты нұсқау беріп, қажет кезде көмектесу маңызды.
Қимылды ойындардың әсері
Қимыл-қозғалыс ойындары баланың дене дамуына ғана емес, көңіл күйіне де күшті ықпал етеді. Әр бала ойыннан қуаныш табатындай толық жағдай жасау — педагогтің маңызды міндеті.
«Нұрбөбек» ясли-бақшасындағы тәжірибе
«Нұрбөбек» ясли-бақшасында Қазақстан Республикасының жалпыға міндетті білім беру стандартына сәйкес «Денсаулық» білім беру саласының базалық мазмұны ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінде дене шынықтыру және валеология бағыттары арқылы жүзеге асырылады. Сонымен қатар күнделікті шынықтыру шараларын өткізуге қажетті жағдайлар қарастырылған.
Күнделікті жүргізілетін шаралар
- Серуеннен және күндізгі ұйқыдан кейін беті-қолын, мойнын салқын сумен жуу.
- Күн тәртібіне сай таза ауаға шығу, ертеңгілік жаттығулар, оқу кезінде сергіту сәттері, қимылды ойындар өткізу.
- Өзін-өзі күту дағдыларын дамыту: ауа райына сай киіну, жуыну, тарану, киімін жинау, бет орамалды қолдану және т.б.
Шынықтыруды ұйымдастыру қағидалары
Шынықтыру шаралары жүйелі түрде, баланың теріс эмоциясын (үрей, жылау, мазасыздық) тудырмайтындай және біртіндеп күшейтіле отырып жүргізіледі. Процесті медбике М. Қабдығалиевамен бірге бақылап отыру тәжірибесі қолданылады.
Нәтижеге бағытталған тәсіл
Дене тәрбиесі бойынша ұйымдастырылған оқу іс-әрекеттері заманауи технологиялармен түрлендіріліп, балалардың денсаулығын нығайтуға, бұлшық еттерін шынықтыруға, сондай-ақ жылдамдық, ептілік және шыдамдылық қасиеттерін дамытуға ықпал етеді. Жыл бойы сауықтыру және шынықтыру жұмыстары жүйелі жүргізіледі.
Суық тиюдің алдын алу: ауа, су, күн факторлары
Мектеп жасына дейінгі балалар суық тию ауруларымен жиі ауырады. Бұл бала ағзасына кері әсер етіп, кей жағдайларда созылмалы сырқатқа ұласуы мүмкін. Осындай жағдайлардың алдын алудың тиімді жолы — табиғи сауықтыру факторларын мақсатты түрде пайдалану.
Ауа
Таза ауада серуендеу мен белсенді қозғалыс бейімделу реакцияларын қалыптастырады.
Су
Біртіндеп жүргізілетін су процедуралары ағзаның төзімділігін арттыруға көмектеседі.
Күн
Күн сәулесін дұрыс мөлшерде қолдану жалпы саулықты қолдайтын табиғи факторлардың бірі.
Табиғи факторларды жүйелі әрі қауіпсіз қолдану баланың бойында өзгерістерге төселген бейімделу реакцияларын қалыптастырып, ағзасын шынықтырады.