Проблемаларды қиып тастаймын жаттығуы

Өз өмірім өзіме құнды

Бұл сабақтың негізгі мақсаты — оқушылардың өмірге деген дұрыс әрі жағымды көзқарасын қалыптастыру. Әр оқушы өз өмірін саналы түрде құруды, қандай қиындық кездессе де оны еңсере білуді және өмірдің қадірін түсінуді үйренеді.

Көрнекі ой

Өмір — арнасы кең өзен. Сол өзеннен өз арнаңды тауып, өз бағытыңмен ағу — сенің басты мақсатың.

Сабақтың барысы

Кіріспе

Сабақ мұғалімнің кіріспе сөзімен басталды. Сөзі мен әні А. Қырықбаевтікі болған «Ғажайып» әні тыңдалды. Оқушылар оқулықтағы ой-толғаулармен танысып, өмір туралы өз пікірлерін ортаға салды.

Оқушылардың ой-толғауы

«Өмір — дүние дегенің,
Ағып жатқан су екен.
Жақсы-жаман көргенің —
Ойлай берсең у екен.»

1-оқушы

«Қалай тұрар бұл көзден мұң көрінбей —
Ғұмыр қысқа, көктемнің гүлдеріндей.»

2-оқушы

Өмірлік бағдар: қандай қадамдар маңызды?

Өз жолымызды табу үшін қоршаған ортаны танып-білу.
Рухани құндылықтарды терең меңгеру.
Адамгершілік қасиеттерді бойға сіңіру.
Мақсат-мұраттарға жүйелі түрде ұмтылып, қол жеткізу.

Психологтың пікірі: себептер мен ойдың салмағы

Психолог өз-өзіне қол жұмсауға итермелейтін басты себептерді түсіндірді. Бұл тақырыпта кез келген ойды байыппен қарап, көмек сұраудың маңызын ұмытпау қажет.

1) Проблеманың көптігі

Кейде мәселе тым көп болып көрініп, «ешқайсысы шешілмейтіндей» әсер береді. Ой шашырап, біртіндеп шешуге зейін қою қиындайды.

2) Біреуді ренжіту арқылы «кек алу»

«Енді олар өкінеді» деген оймен, өзгені жан ауыртуға бағытталған әрекет пайда болуы мүмкін.

3) «Жеңілдік жасаймын» деген қате түсінік

Кейбір адам «өзіммен бірге проблеманы алып кетемін» деп ойлап, отбасыма жеңіл болады деп қателеседі.

4) «Бұл — батылдық» деген жалған ұғым

«Тек батыл, күшті адам ғана осылай істей алады» деген түсінік қалыптасуы мүмкін. Бұл — қауіпті жаңсақ пікір.

Негізгі ой

Өмір — жеңіс пен жеңілістен, сәттілік пен сәтсіздіктен, қайғы мен қуаныштан тұрады. Қиындықты көтере білу, жаңа әрі жақсы ойларға бағытталу — ішкі күштің белгісі. Өмірдің құндылығы да — осы алмасуларында.

Тренинг: «Проблемаларды қиып тастаймын»

Бұл жаттығу мәселені көзбен көріп, оны басқаруға болатынын сезіндіруге бағытталған. Қиын жағдайды «бір сәтте жоқ қылу» емес, оны шешудің мүмкін екенін мойындау — маңызды қадам.

1
Ақ қағаздың оң жағына өз проблемаларыңды шатасқан жіп түрінде бейнелеп сал.
2
Суреттің төменгі жағына «Менің проблемаларым» деп жаз (немесе нақтырақ атау бер).
3
Сол жаққа төменірек өзіңді бейнеле (немесе фотосуретіңді салып), есіміңді жаз.
4
Қайшы алып, «жіпті» — яғни проблеманы — қиып таста.

Түйін

Көрнекі түрде бір нәрсе айқындалады: мәселені бөлшектеп, нақты қадамдармен шешуге болады. Жаттығудың мәні — қиындықты басқаруға болатын процеске айналдыру.

Ойға тоқтау: «Не өзгерді?»

Мазасыз, жағымсыз әрі мағынасыз ойлар адамды психологиялық та, тәндік те тұрғыда әлсіретеді. Өз-өзіңнен сұрап көр:

Сонда не өзгереді?
Одан мен не ұтамын?
Бұл кімге пайда, кімге зиян әкеледі?

Жауап көбіне біреу: мәселе өздігінен шешілмейді, ал салдары ең жақын адамдарға — ата-анаңа, бауырларыңа, достарыңа — орны толмас ауыртпалық әкелуі мүмкін. Сондықтан өмірдегі сәтсіздіктерді уақытша қиындық деп қабылдап, сабырмен күтіп, кез келген қадамды ойланып жасауға дағдылану қажет.

Сергіту тренингі: қиял арқылы өзіңді тану

Көзді жұмып, тыныш отырып, тек жетекшінің дауысын тыңдау ұсынылады. Жаттығу барысында адам өз таңдаулары арқылы ішкі күйін байқайды.

Елестету кезеңдері

Алдыңнан орман шығады: қалың ба, әлде сирек пе?
Алдыңнан құмыра көресің: оны аласың ба?
Алыстан жылқы үйірін көресің: жақындайсың ба, әлде айналып өтесің бе?
Өзенге жетесің: жай аға ма, әлде тасып-шулап аға ма?

Мағыналық түсіндірме

Орман: Алда кездесетін проблемалардың бейнесі: сирек орман — мәселе аз, өтуі жеңіл; қалың орман — күрделі қиындықтың белгісі.
Құмыра: Ата-бабадан қалған құндылық, мұра ұғымы.
Жылқы: Бақыт пен мүмкіндікке жақындау: жақындау — өз бақытыңды бағалау; айналып өту — өз мүмкіндігіңді елемеу.
Өзен: Мінез бейнесі: жай ағу — жұмсақтық, байсалдылық; тасып-шулау — қаттылық, қызбалық.

Шығармашылық тапсырма

Өзіңді өткен шақта, осы шақта және келер шақта қалай көретініңді елестетіп, соның суретін сал.

Талдау сұрақтары

Салған суреттеріңнің қайсысы саған ерекше ұнайды? Неліктен?
Келешекте өзіңді кім ретінде елестетесің?
Өзіңде қандай қасиеттер пайда болғанын байқадың?
Өзіңе қандай тілек айтар едің?