Күкірт қышқылы қандай қышқыл
БҚО, Теректі ауданы, Чапаев ЖОББМ
Химия пәні мұғалімі: Ерзакова Құралай Нуфтоллақызы
Сабақ тақырыбы
Күкірт қышқылы және оның тұздары
Мақсаттар
Білімдік
Оқушыларға күкірт қышқылының молекулалық құрылысы, физикалық және химиялық қасиеттері, сондай-ақ халық шаруашылығындағы қолданылуы туралы жүйелі білім беру. Химиялық реакциялар арқылы қасиеттерін сипаттап, теңдеулерін дұрыс жаза білуге дағдыландыру.
Дамытушылық
Күкірт қышқылы бойынша іскерлікті дамыту, өздігінен ізденуге ынталандыру, ой-өрісті кеңейту және шығармашылық қабілетті қолдау. Оқулықпен өз бетінше жұмыс істеп, формулаға сүйене отырып реакция теңдеулерін құрастыру дағдысын қалыптастыру.
Тәрбиелік
Экологиялық тәрбие беру арқылы оқушының тұлғалық қалыптасуын қолдау. Күкірт қышқылы мен оның қосылыстарының тұрмыста және өндірісте қолданылуын түсіндіру, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауға баулу.
Сабақтың сипаттамасы
Түрі
Жаңа білімді меңгерту сабағы
Әдістері
- Ақпараттық-комплексті
- Топтық жұмыс
- Сұрақ-жауап
- Сөздік-көрнекілік
Көрнекіліктер
- Интерактивті тақта
- Слайдтар
- Тірек-сызба
- Танымдық тапсырмалар
- Суреттер
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Амандасу, жұмыс орнын дайындау.
Тренинг: көңіл-күйді анықтау
Алдарыңызда жасыл, сары және қызыл түсті дөңгелектер бар:
- Жасыл — көңіл-күйім өте жақсы.
- Сары — көңіл-күйім жақсы.
- Қызыл — көңіл-күйім орташа.
Сабақты сәтті өткізіп, сабақ соңында да осы жақсы көңіл-күйді сақтауларыңызды тілеймін.
II. Үй тапсырмасын тексеру
А) Графикалық диктант (H2S — күкіртсутек)
Төмендегі тұжырымдарға «иә» немесе «жоқ» деп жауап беріңіз.
- 1.Күкірттің тотығу дәрежесі −2.
- 2.Бұл — жай зат.
- 3.Өте улы газ.
- 4.Бұл — негіз.
- 5.Жағымсыз иісі бар.
- 6.Күшті қышқылдық қасиет көрсетеді.
- 7.Суда нашар ериді.
- 8.Ауада көгілдір жалын шығарып жанады.
- 9.Заттың құрамына сутегінің төрт молекуласы кіреді.
- 10.Әлсіз қышқылдық қасиет көрсетеді.
III. Жаңа материалды түсіндіру
Жұмбақ
Түссіз, ауыр, сұйықтық,
Су құйылса — қызып тұр.
Ылғал тартып ауадан,
Күштілігі артып тұр.
Бұл қай қышқыл?
Жауабы: Күкірт қышқылы
Күкірт қышқылы — химиялық технологияда кең қолданылатын негізгі өнімдердің бірі. Оны жиі «өндірістің наны» деп атайды.
Күкірт қышқылын кеңінен қолдану үшін оның қасиеттерін жан-жақты түсіну қажет. Сабақ барысында нұсқау-конспектілеріңізді басшылыққа алып, негізгі ұғымдарды бірлесе талқылаймыз.
Физикалық қасиеттері
- Оқулықтан күкірт қышқылының физикалық қасиеттерін оқып, ассоциациялық карта құрыңыз.
- Қауіпсіздік ережесі: күкірт қышқылын сумен араластырғанда қышқылды суға аз-аздан және еппен құю қажет.
- Бір оқушы H2SO4 формуласын, екінші оқушы құрылымдық формуласын тақтаға жазады.
Сұрақ: Күкірт қышқылы қандай қышқыл? Күшті
Химиялық қасиеттері
Диссоциация
Тақтада көрсету: бір оқушы — толық (бірден), екінші оқушы — сатылы диссоциацияны жазады.
Диссоциация нәтижесінде сутегі катиондары түзіліп, әмбебап индикатордың түсі қызылға өзгереді (тәжірибе).
Сұрақ
Күкірт қышқылының ерітіндісі қандай заттармен әрекеттеседі?
Күкірт қышқылының негізгі әрекеттесулері
1) Металдармен әрекеттесуі (сутекке дейін орналасқан)
Тәжірибе: оқушы тақтада теңдеуді жазып, тотықтырғыш пен тотықсыздандырғышты анықтайды.
Zn + H2SO4 → ZnSO4 + H2↑
2) Негіздік оксидтермен әрекеттесуі
Тәжірибе: толық иондық және қысқартылған иондық теңдеулерді жазу.
CuO + H2SO4 → CuSO4 + H2O
3) Сілтілермен және негіздермен әрекеттесуі
Тәжірибе: толық иондық және қысқартылған иондық теңдеулерді жазу.
2NaOH + H2SO4 → Na2SO4 + 2H2O
4) Тұздармен әрекеттесуі (тұнба түзілуі)
Тәжірибе: толық иондық және қысқартылған иондық теңдеулерді жазу. Бұл — сульфат-ионға сапалық реакция.
BaCl2 + H2SO4 → BaSO4↓ + 2HCl
Қажет болса, сабақтың толық нұсқасын жүктеу үшін материалдарды бір файлға жинақтап, құрылымын нақтылап беремін.