Қазақша рефераттар

Алгоритмді жазу пішімі

Сабақтың тақырыбы

Алгоритм және оның атқарушылары. Алгоритмді жазу пішімі. Блок-схемалар.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: оқушылардың алгоритм, атқарушы ұғымы және алгоритмнің жазылу түрлері туралы білімдерін қалыптастыру.

  • Дамытушылық: оқушылардың танымдық және шығармашылық қабілеттерін жан-жақты дамыту.

  • Тәрбиелік: жүйелілікке, бірізділікке, ұқыптылыққа және уақытты тиімді пайдалануға тәрбиелеу.

Сабақтың сипаттамасы

Сабақтың типі
Аралас сабақ
Сабақ әдісі
Практикалық
Көрнекі құралдар
ДК, интерактивті тақта, кестелер

Сабақтың жоспары

  1. 1

    Ұйымдастыру

  2. 2

    Жаңа сабақ

Алгоритм ұғымы

Алгоритм ұғымы информатикада ақпарат сияқты іргелі ұғымдардың қатарына жатады. Қазіргі кезде алгоритм тек математикалық есеп шығару әдісімен шектелмейді — оның мағынасы әлдеқайда кең. Әрбір компьютер алдын ала берілген алгоритм бойынша, яғни жоспарлы түрде жұмыс істейді.

Шығу тегі

«Алгоритм» атауы атақты араб математигі Әбу Жафар Мұхаммед ибн Мұса әл-Хорезми (763–850) есімінің латынша Algorithmi түрінде жазылуынан шыққан. Ол ондық санау жүйесінде көпорынды сандармен жұмыс істеу және арифметикалық амалдарды орындау ережелерін ұсынған. Бұл ережелер қосу мен көбейту нәтижесін табуға қажетті әрекеттер тізбегінен құралған және бүгінге дейін қолданылып келеді.

Негізгі анықтама

Алгоритм — белгілі бір нәтижеге жету үшін орындалатын іс-әрекеттердің рет-ретімен ұйымдастырылған тізбегі. Кез келген есепті қарапайым амалдарды бірізді орындау арқылы шешуге болады.

Назар аударыңыз

Алгоритмді компьютерде орындау үшін оны программа түрінде жазу қажет.

Программа және командалар

Программа компьютерге түсінікті командалардан тұрады. Командалар тізбегі орындалған соң есептің нәтижесі алынады. Команда — бір ғана қарапайым амалды орындауға берілетін бұйрық ретінде қарастырылады.

Командалардың мысалдары

  • Арифметикалық немесе логикалық амалдар
  • Ақпаратты тасымалдау командалары
  • Берілген сандарды салыстыру командалары
  • Нәтижені экранға шығару немесе қағазға басып шығару
  • Келесі командаға көшу тәртібін орындау
  • Басқа да командалар

Қысқа түйін

Командалар тізбегін программа ретінде қарастыруға болады: әр команда — нақты әрекет, ал олардың реті — нәтижеге жетудің жолы.

реттілік нақтылық түсініктілік

Атқарушы ұғымы

Алгоритм атқарушысының рөлін адам немесе автоматтандырылған құрылғы (компьютер, робот және т.б.) орындай алады. Кең мағынада алғанда, күнделікті өмірдің өзі де әрекеттер тізбегінен — алгоритмдерден — тұрады.

Атқарушы командалар жүйесі

Алгоритм орындалу барысында атқарушы келесі қандай инструкция орындалатынын біледі. Атқарушы орындай алатын командалардың жиыны атқарушы командалар жүйесі деп аталады.

Нәтижеге жеткізетін талап

Егер есепті шешу үшін техникалық құралдар пайдаланылса, орындалатын әрекеттер тізбегі нақты әрі түсінікті болуы қажет. Әрекеттер неғұрлым айқын болса, нәтиже соғұрлым тез әрі дұрыс алынады.

Алгоритмді жазу жолдары

Алгоритмді компьютерде орындау үшін оны алдын ала жазып алу қажет. Жалпы жағдайда алгоритмді жазудың мынадай түрлері қолданылады:

  • 1) Табиғи тілде жазу

    Адамға түсінікті түрде баяндау. Дегенмен, дәлдік пен нақтылық толық сақталмауы мүмкін.

  • 2) Түйінді сөздер арқылы қысқаша жазу

    Терминдер мен қысқа командаларға сүйеніп, тізбекті түрде көрсету.

  • 3) Графиктік түрде жазу

    Блоктар мен бағытталған сызықтар арқылы көрнекі бейнелеу.

  • 4) Программалау тілінде жазу

    Компьютер тікелей орындайтын, қатаң синтаксиске бағынатын форма.

Маңызды ескерту

Табиғи тілде жазылған алгоритм компьютерде тікелей орындалмайды, себебі бұл түрде дәлдік пен нақтылық әрдайым сақтала бермейді.

Алгоритмдерді графиктік жолмен жазып, кейін оны программалау тіліндегі программаға айналдыру тәсілі мемлекеттік стандартпен бекітілген және ақпарат өңдеу саласында кеңінен қолданылады.

Алгоритмнің графиктік түрде кескінделуі

Алгоритмді графиктік түрде бейнелеу — ең кең таралған әдістердің бірі. Бұл тәсіл алгоритмді түсінікті, анық және көрнекі түрде ұсынуға мүмкіндік береді.

Мемлекеттік стандарт

Графиктік жазудың стандартында әрбір амал белгілі бір геометриялық фигурамен өрнектеледі. Бұл фигуралар блоктар немесе операциялар символдары деп аталады.

Байланыс және рет

Блоктар бағытталған сызықтармен байланысып, бірінен кейін бірі ретімен орналасады. Бұл ақпарат өңдеудің әрбір буынын және орындалатын операциялардың тәртібін айқындайды.

Блок-схема

Алгоритмнің схемалық көрінісі алгоритм схемасы немесе блок-схема деп аталады. Блоктардың ішінде орындалатын іс-әрекеттің мазмұны жазылады, ал оларды қосатын сызықтар байланыс сызықтары деп аталады.