Қандай жануар
Сабақтың жалпы мәліметі
Бағыты мен тақырыбы
- Білім беру саласы
- Қатынас
- Оқу іс-әрекеті
- Көркем әдебиет
- Сабақтың тақырыбы
- «Қасқыр мен жеті лақ» ертегісі
Мақсаты
- Ертегі үзіндісі арқылы балалардың қызығушылығын ояту.
- Сөздік қорын молайту, тіл байлығын дамыту.
- Есте сақтау қабілетін дамыту, дүниетанымын кеңейту.
Әдіс-тәсілдер
Көрнекіліктер
- Картинкалар мен суреттер
- Панорама көрнекілік
- Ойыншықтар: жеті лақ, ешкі, қасқыр
Сабақтың барысы
1) Дайындық кезеңі
Балалардың сабаққа дайындығы тексеріледі. Көңіл күйді көтеру және бір-біріне жылы лебіз білдіру үшін «Шаттық шеңбері» ұйымдастырылады.
Шаттық шеңбері (амандасу)
Амансың ба, алтын күн,
Амансың ба, достарым.
Амансың ба, қонақтар,
Біз сіздерді сағындық.
2) Іздену-ұйымдастырушылық бөлім
Әңгімелесу (жыл мезгілі)
- Сұрақ
- Балалар, жылдың қай мезгілі?
- Жауап: Күз мезгілі.
- Сұрақ
- Күз туралы не білеміз?
- Жауап: Балалардың ой-пікірлері тыңдалады.
Кіріспе (жаңа сабақ)
Бүгінгі жаңа сабағымыз — «Қасқыр мен жеті лақ» ертегісі.
Назар аударатын ой
Ертегі арқылы балалардың сақтық, тапқырлық және тыңдай білу дағдылары бекітіледі.
3) Тақырыпты ашу: кейіпкерлер туралы әңгіме
Қасқыр туралы
Қасқыр — жабайы жануар, қауіпті аңдардың қатарына жатады.
Өлең
Мен көкжал қасқырмын,
Малшыны састырдым.
Аш болсам ұлимын,
Ауылды торимын.
Ешкі мен лақ туралы
Ешкі мен лақ — үй жануарлары. Еті мен сүті адамға пайдалы.
Лақ туралы тақпақ
Лағым-ау, лағым,
Ерке тотай шұнағым.
Ағаштарды кемірсең,
Құлағыңды жұламын.
4) Ертегі мазмұны: «Қасқыр мен жеті лақ»
Ертеде бір ешкінің жеті лағы болыпты: біреуі қара, қалғандары ақ лақ екен. Бір күні ешкі орманға баруға жиналып, лақтарын қасына шақырып, ақылын айтады:
— Шырақтарым, ешкімге есік ашпаңдар. Орманда қасқыр жүр. Мен келгенде: «Шырақтарым-лақтарым, аналарың келді, сүт әкелді» — деп әндетемін.
Осы кезде терезе сыртында тұрған қасқыр ешкінің сөзін естіп қалады. Ешкі кетісімен қасқыр есікті қағып, өзінің жуан дауысымен ән айтады. Бірақ лақтар оның бөтен дауыс екенін бірден біліп, есікті ашпайды.
Қасқыр саудагерге барып бор сатып алады. Бордың бір кесегін жеген соң дауысы аздап жіңішкереді. Осы дауыспен ән айтса да, лақтар тағы да алданбайды.
Содан кейін қасқыр ұстаға барып, тамағын жасатып алады — даусы ешкінікі сияқты жіңішке болып шығады. Бірақ бұл да көмектеспейді: лақтар оның аяғын көріп қалып, есікті ашпай қояды.
Қасқыр тез наубайшыға барып, аяғына себетін ұн сатып алады. Сосын үйге қайта келіп, ақ аяғын көрсетіп тұрып әнге басады:
— Шырақтарым-лақтарым, аналарың келді, сүт әкелді.
Қорықпаңдар, есік ашыңдар!
Лақтар сеніп есікті ашады. Қасқыр үйге кіргенде лақтар жан-жаққа қашып, тығылады. Қасқыр олардың алтауын тауып, жеп қояды. Тек бір лақ қана аман қалады: ол сағаттың артына тығылып үлгерген еді.
Қарны тойған қасқыр ағаштың көлеңкесіне жатып, ұйқыға кетеді. Ұзамай ешкі үйіне оралады. Есікті итерсе, есік ашық тұр. Ешкі лақтарын шақырады. Аман қалған лақ қарсы шығып, болған жайды айтып береді.
Ешкі мен лағы үйдің артына шықса, қасқыр көгалда шалқасынан түсіп, қорылдап жатыр екен. Ешкі мүйізімен қасқырдың қарнын жарып жібергенде, алты лақ аман-есен шыға келеді.
Ешкі қасқыр оянбай тұрғанда оның қарнын таспен толтырып, қайта тігіп қояды. Шөлдеген қасқыр су ішпек болып құдыққа барады. Ішіндегі ауыр тастар оны төмен тартып, қасқыр құдыққа құлап, батып кетеді.
Ертегіден түйетін ой
- Бейтаныс адамға (немесе бейтаныс дауыспен келгенге) есік ашпау — қауіпсіздіктің маңызды ережесі.
- Сақтық пен байқампаздық — қиын жағдайда көмектесетін қасиеттер.
- Ана қамқорлығы мен бірлік — отбасының тірегі.
5) Қорытынды және сергіту
Қорытынды сұрақтар
-
Балалар, ертегіні жақсы түсіндік пе?
-
Қызықты болды ма?
Сергіту сәті
Қимылмен көрсетіп, бірге қайталаймыз.
Көлбең, көлбең көлеңкем,
Көлбеңдеген көлеңкем.
Қасқыр қалай жүреді,
Қасқыр былай жүреді.
Қоштасу
Балалар қонақтармен қоштасып, шеңберге тұрып, тілектерін айтады.
Қол ұстасып тұрайық,
Шеңберді біз құрайық.
Көріскенше күн жақсы,
Сау-саламат болайық.