Тұзды шашпа
Тыйым сөздердің тәрбиелік мәні
Тыйым сөздер адамгершілік қасиеттерді ізгілікпен ұштастырады. Олар баланың дұрыс дағдыларын қалыптастырып, өзін-өзі ұстау мәдениетін нығайтады. Үйде, сыныпта және ұжым ішінде қарым-қатынас мәдениетінің тұрақты болуына ықпал етеді.
Ішкі тәртіп
Бала істі шын ниетпен әрі саналы орындауға үйренеді: сыртқы әдепті мінезі ішкі жан дүниесін айқындайды.
Құндылықтар
Ар-ұят, өзін-өзі бағалау, мейірімділік пен ізгілік сияқты адамгершілік сапалар дамиды.
Тыйым сөздер: күнделікті өмірге арналған ережелер
Төмендегі тыйымдар — баланы ұқыптылыққа, қауіпсіздікке, сыйластыққа және табиғатты аялауға үйрететін қысқа әрі нұсқа тәрбиелік бағдар.
-
Нанды қадірле
Нанды баспа, нанды бір қолыңмен үзбе, нанның үстіне зат қойма. Нан — қасиетті тағам, «ас атасы — нан».
-
Тұзды шашпа
Тұз — ас дәмін келтіретін қасиетті тағам. Оны шашу — ұқыпсыздықтың белгісі.
-
Бас киімді құрметте
Бас киіммен ойнама, бас киімді жоғары қой.
-
Босағаны керме
Үйдің босағасы — шаңырақтың тұтқасы, оны керу әдепсіздік саналған.
-
Табалдырықты баспа
Табалдырықта тұруға және табалдырықты басуға болмайды.
-
Үйге жүгіріп кірме
Үйге асығып-жүгіріп кіру — қауіпсіздікке де, әдепке де сай емес.
-
Түнде суға барма
Түнгі уақытта суға баруға болмайды: бұл сақтыққа шақыратын тыйым.
-
Малды теппе
Төрт түлікті қадірле — тіршілікке құрмет. Малды тебуге болмайды.
-
Бос бесікті тербетпе
Бос бесікті тербетуге болмайды.
-
Көпшілік ішінде әдеп сақта
Көпшіліктің ортасында есінеуге, қатты жөтелуге, қатты түшкіруге болмайды.
-
Пышақпен ойнама
Пышақпен ойнауға болмайды — бұл қауіпсіздік ережесі.
-
Құс ұясын бұзба
Құстың ұясын бұзуға болмайды — табиғатты аялаудың белгісі.
Нәтиже
Тыйым сөздер негізінде баланың мінез-құлқы қалыптасады: ар-ұят, өзін-өзі бағалау, адамгершілік сапалары дамып, мейірімділік пен ізгілікке жетелейді. Олар тағамды қадірлеуді, күнделікті өмірдегі жағдаяттарды ескеруді, төрт түлікті құрметтеуді үйретіп, мәдениеттілікке тәрбиелейді.
Құндылықтарды сіңіру тәсілдері
Адамзаттық құндылықтар бала бойына іс-әрекет барысында сіңеді. Ол үшін әртүрлі ойындар, хикаялар, ертегілер, қойылымдар және сыныпішілік жағдаяттық тапсырмалар тиімді.
Ойын
Рөлдік ойындар арқылы әдеп нормаларын табиғи түрде меңгереді.
Ертегі мен хикая
Кейіпкерлер әрекеті арқылы жақсы мен жаманды ажыратуға үйренеді.
Қойылым
Сахналық көрініс баланың жауапкершілігі мен сөйлеу мәдениетін күшейтеді.
Сыныптағы тәжірибе
Қарым-қатынас барысында сыйластық, тәртіп, ұқыптылық дағдылары бекиді.