Заңгер кеңесіЗаң бойынша 0, 10 гектар, яғни ауызекі тілде 10 сотық жер алуға әр қазақстандықтың құқы бар

1) Өтінішті дұрыс жерге беріңіз

Өтінішті «бәрі жаппай беріп жатқан» жерге емес, нақты алғыңыз келетін жерге қарайтын әкімдікке беріңіз. Алматы мен Астанада жүздеген мың адам кезекте тұрғанымен, тегін жер беру механизмі көбіне жұмыс істемейді. Себебін салқын ақылмен бағалаңыз: заң талаптары сақталмаса, өтінішіңіз ұзын кезектің ішінде «жоғалып» кетуі мүмкін.

2) Алматы мен Астанада тегін ЖТҚ жері көбіне қарастырылмайды

Алматы және Астана сияқты ірі қалаларда жеке тұрғын үй үшін тегін жер алуға мүмкіндік, әдетте, қаланың бас жоспарына байланысты шектеледі. Мұндай қалаларда жер көбіне аукцион арқылы сатылады. Сондықтан әкімдік тегін жер бермесе, бұл әрдайым Жер кодексінің талаптарын бұзу деген сөз емес.

Егер жер алғыңыз келетін ауылда тұрғын саны 5 мыңнан аспаса, ауылды дамыту және құрылыс салу жоспарын сұратыңыз. Құқықты көбіне «заң тілінде» талап еткенде ғана нәтиже болады.

3) Учаске дайындық деңгейіне қарай беріледі

ЖТҚ учаскелері инфрақұрылым дайындығына қарай беріледі: электр желілері, су, жол секілді инженерлік мүмкіндіктер маңызды. Заң «айдаладан» жер беруге тыйым салмауы мүмкін, бірақ жарық пен судың жоқтығы ең алдымен сізге қиындық әкеледі.

4) Қала маңындағы ауылдарды қарастырыңыз: 30–60 км

Ірі қалаларға жақын, бірақ қала емес елді мекендерден жер алуға тырысыңыз: 30–60 км аралығы жиі тиімді болады. Ондай жерлерде кезек салыстырмалы түрде аз және инженерлік желілерді тарту жоспары болуы ықтимал.

5) Кезек тізімін өзіңіз бақылаңыз

Егер кезек тізімі ілінсе, өзіңізден бұрын тұрған 50–100 адамды суретке түсіріп немесе жазып алыңыз. Себебі кезектің қалай жылжып жатқанын жүйе әрдайым дәл қадағалай бермейді: сіздің алдыңыздағы адамның қайтыс болуы, азаматтығын ауыстыруы немесе құқықтық шектеуге ілігуі секілді жағдайлар түрлі заңсыздықтарға жол ашуы мүмкін.

Жер дайын болып, кезегіңіз келген кезде өтініш беру қажеттігі туралы хабарлама бір ай ішінде келуі тиіс. Кезегіңізді тұрақты тексеріп отырыңыз. Арнайы есепке алу туралы берілетін хабарламаны сақтап, соның негізінде бақылау жасаңыз.

6) «Қара тізімге» түсіп қалмаңыз

Егер бұрын жеріңіз болып, кейін сот шешімімен меншік құқығынан айырылсаңыз, «ықтиярсыз жер учаскелерінен айырылған тұлғалар» тізіміне енуіңіз мүмкін. Бұл жағдайда сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап үш жыл бойы жаңа учаске берілмейді.

7) «Жер жоқ» деген сөзге тоқтамаңыз: ресми жауап сұраңыз

Егер әкімдіктегілер «жер жоқ» десе, сізді кезекке қоймау туралы әкім қол қойған ресми жазбаша құжат талап етіңіз. Мұндай құжатты беру қиын: себебі өтінішіңізді қанағаттандыру мүмкіндігі болмаса да, сіздің өтінішіңіз арнайы есепке, яғни кезекке алынуы тиіс. Кейін сіз кезегіңізді күтесіз.

8) 10 сотық — әр азаматтың құқы: отбасы мүшелерінің мүмкіндігін пайдаланыңыз

ЖТҚ үшін учаске тегін берілуі — әр азаматтың құқы. Отбасыңызда еңбекке жарамды, кәмелетке толған бірнеше адам болса, олардың әрқайсысы 10 сотық жерді тегін алуға құқылы.

Егер әкімдік «бір үйден бір адамның ғана өтінішін қабылдаймыз» десе, бұл жауапты жазбаша сұратыңыз. Практикада мұндай шектеуді ресми құжатпен негіздеу қиын.

9) Тегін жер қарастырылмаған болса, басқа елді мекенге өтініңіз

Егер белгілі бір қалада құрылыс жоспарына сәйкес тегін берілетін жер жоқ екені айтылса, уақыт жоғалтпаңыз — өтінішті басқа елді мекендерге беріңіз.

Электрондық үкімет порталы арқылы облыстық атқарушы органға және сәулет, қала құрылысы басқармасына жазбаша өтініш жолдап, сұрақтарды нақты әрі егжей-тегжейлі қойыңыз. Нәтижесінде қолыңызда шешім қабылдауға көмектесетін маңызды деректер болады.

10) Жорамалға емес, заңға сүйеніңіз

Көршілердің әңгімесіне, «білгіш» делдалдарға немесе сырттай салмақты көрінетін адамдарға сене бермеңіз. Алып-қашпа сөзді емес, Кодексті, заңды және ресми ережелерді негізге алыңыз.