Қазақша рефераттар

Жаңа сабақты меңгеру

Сабақ тақырыбы: Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі

Бұл сабақта оқушылар Күн жүйесінің құрылысы туралы түсінікті тереңдетіп, Коперниктің гелиоцентрлік моделінің мәнін және оның ғылым тарихындағы маңызын талдайды.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға гелиоцентрлік жүйе туралы нақты мәлімет беру және оның өмірде, ғылымда қолданылатынына көз жеткізу.

Дамытушылық

Теориялық білімді практикада қолдану арқылы логикалық ойлауды дамыту және пәнге қызығушылықты арттыру.

Тәрбиелік

Ізденімпаздыққа, танымдылыққа, адамгершілікке баулу және өзгенің пікірін тыңдай білу мәдениетін қалыптастыру.

Сабақ форматы мен ресурстар

Сабақ түрі

Жаңа сабақ.

Әдіс-тәсілдер

  • Түсіндіру
  • Сұрақ-жауап
  • Бағалау
  • Көрнекілеу

Көрнекіліктер

  • Плакаттар, кеспе қағаздар
  • Бағалау жетондары, қосымша материалдар
  • Ғалымдардың портреттері, слайдтар
  • Балықтар мен көл бейнесі салынған плакат

Пәнаралық байланыс

Информатика, астрономия, география.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру бөлімі

3 минут

  • Оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру, сабаққа дайындығын тексеру.
  • Қажетті құрал-жабдықтарды түгендеу.
  • Жаңа сабақтың мақсат-міндеттерін таныстыру.
  • Психологиялық дайындық, «Миға шабуыл» арқылы сыныпты 2 топқа бөлу.

II. Үй тапсырмасын тексеру

7 минут

Топтық жұмыс: компьютер арқылы тест тапсырмаларын орындау.

1) Ежелгі грек ғалымы, дүниенің гелиоцентрлік жүйесін жасаған.

Жауап: Клавдий Птолемей.

2) Орбиталары Жер орбитасынан сыртта орналасқан планеталар.

Жауап: Марс, Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун.

3) Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун қандай планеталар?

Жауап: алып планеталар.

4) Жердің Күнді айналатыны туралы болжам жасаған, 973 жылы Хорезмде туған Ортаазиялық ғалым-математик.

Жауап: Бируни.

5) Төменгі (ішкі) планеталар.

Жауап: Меркурий, Шолпан.

Ескерту: бастапқы мәтіндегі кейбір ғылыми деректер/атрибуциялар даулы болуы мүмкін; тест мазмұны түпнұсқа құрылымын сақтай отырып, тілдік тұрғыдан түзетілді.

III. Қызығушылықты ояту

—

Ребусты шешу арқылы оқушылар жаңа сабақтың тақырыбын анықтайды.

Жаңа сабақты меңгеру

15 минут

Планеталардың Күнді айнала қозғалатыны туралы идея өркениеттің әртүрлі кезеңдерінде пайда болғанымен, шамамен жиырма ғасыр бойы кең қолдауға ие болмады. Бұған Птолемейдің геоцентрлік жүйесі ықпал етті: Әлем құрылысы туралы түбегейлі қате түсініктерге сүйенсе де, ол ортағасырлық адамдардың практикалық қажеттіліктерін белгілі дәрежеде қанағаттандырды.

Геоцентрлік модель тұтылуларды, планеталардың көкжиектен көрінуін және аспандағы көзге байқалатын өзгерістерді алдын ала шамамен болжауға мүмкіндік берді. Оның ұзақ уақыт қолданылуы мұқият жүргізілген бақылаулар мен есептеулерге негізделгенімен де байланысты болды.

Алайда Күн жүйесінің құрылысын алғаш рет дұрыс түсіндірген ғалым — Николай Коперник. Ол ғасырлар бойы орныққан «Жер қозғалмайды» деген түсінікті жоққа шығарып, Жерді өзге планеталармен бір қатарға қойды және оның Күннен үшінші орында орналасатынын көрсетті.

Коперниктің пайымдауынша, Жер өз осін айнала отырып, басқа планеталармен бірге кеңістікте Күнді айнала қозғалады. Ал Ай Күнді емес, Жерді айналады.

IV. Сергіту сәті

2 минут

Оқушыларға қысқа жұмбақтар қойылып, зейін мен белсенділік жаңғыртылады.

V. Жаңа сабақты бекіту

5 минут

«Бетпе-бет студиясы» ойыны арқылы сұрақтар қойылып, жаңа сабақтан алған білімдері тексеріледі.

  • Коперниктің 1543 жылы жарық көрген, планеталар қозғалысының жаңа жүйесін сипаттаған еңбегі қалай аталады?
  • Н. Коперник планеталар жүйесінің центріне Күнді орналастырғандықтан, бұл жүйе қалай аталады?
  • Коперниктің ілімін қолдап, әрі қарай дамытқан ғалымдарды атаңдар.
  • Ғасырлар бойы қалыптасқан «Жер қозғалмайды» деген түсінікті теріске шығарған ғалым кім?

«Кім шапшаң?» — жұмбақтар

  1. 1) Күндіз бар да, түнде жоқ. Тауларды да, орманды да қиналмай көресің. Онсыз өмір мүлде жоқ.

    Жауап: Күн.

  2. 2) Аты да көк, заты да көк. Ойлап тап — бәрін көтерген алыпты.

    Жауап: Аспан.

  3. 3) Бір кісінің он екі баласы бар. Іштерінде ақ, сары, қарасы бар. Әр баласы сапарға шыққан сайын, отыз шақты серігін ерте шығар.

    Жауап: Жыл және он екі ай.

VI. Қорытындылау

3 минут

Сабақ «топтастыру» стратегиясы арқылы қорытындыланады: негізгі ұғымдар, дәлелдер және қорытындылар жүйеленеді.

VII. Үй тапсырмасы

2 минут

§21. «Өзін-өзі тексеру» сұрақтарын орындау.

VIII. Бағалау

2 минут

Сабақ қорытындыланып, бағалар күнделікке қойылады.

Қорытынды ой

Физика — табиғатпен тілдесер тіл іспетті,

Көз тартар сұлулықтың сыры іспетті.

Аттасаң аяғыңды, алдыңды орап,

Артыңнан қалмайды екен тірлікте ол.

Салған ән, айтылған сөз, ішілген ас,

Ғарыш кемесі, атылған тас,

Аққан су, соққан дауыл, айтылған жыр —

Бәрінің бағдары да физика ғой!

Табиғаттың сырын терең ұғам десең,

Оқып, зерттеп, біліп, көр.

Еңбегің зая болмасын десең,

Әуелі физиканы оқы дер ем.