Көлемін және пішінін сақтайтын дене
Сабақтың тақырыбы
Заттың күйлері және оларды молекулалық-кинетикалық көзқарас негізінде түсіндіру (презентациямен).
Жалпы мақсаттар
- Заттардың әртүрлі күйлерімен таныстыру; осы күйлердегі қасиеттер туралы түсінік қалыптастыру.
- Кристалдық тор ұғымын меңгерту.
- Оқушыларды топта жұмыс істеуге дағдыландыру, бір-бірін тыңдауға және сыйлауға тәрбиелеу.
Оқыту нәтижелері
- Сыртқы жағдайлардың әсерінен бір зат үш түрлі агрегаттық күйде бола алатынын түсінеді.
- Қатты денелердің, сұйықтардың және газдардың кейбір механикалық қасиеттерін ажырата алады.
- Топта жұмыс істеу дағдыларын дамытады.
- Бір-бірін тыңдап, пікір алмасу мәдениетін қалыптастырады.
Түйінді идеялар
АКТ мүмкіндіктерін пайдалану арқылы оқушылардың сыни тұрғыдан ойлау қабілетін дамыту, ұғымдарды нақтылау және дәлелмен жауап беруге үйрету.
Ақпарат көздері
Интербелсенді тақта
Көрнекілік пен тапсырмалар
Сызба-плакаттар
Топтық талдау үшін
Слайдтар
Негізгі ұғымдарды бекіту
Сабақ барысы
Сабақ құрылымы оқушылардың қызығушылығын оятудан бастап, түсіндіру, бекіту және бағалауға дейін кезең-кезеңімен ұйымдастырылады.
Психологиялық дайындық және топқа бөлу
3 минут
Мұғалімнің әрекеті
- Сыныпта жағымды көңіл күй қалыптастырады.
- Фигуралар арқылы оқушыларды топтарға бөледі.
Оқушының әрекеті
- Шаттық шеңберін құрады.
- Топтарға бөлініп, орындарына орналасады.
1) Қызығушылықты ояту: “Ой қозғау” стратегиясы
7 минут
Сұрақтар
- Затты құрайтын бөлшектер қалай аталады?
- Молекула дегеніміз не?
- Молекуланың көрнекі кескіні қалай аталады?
- Диффузия дегеніміз не?
- Диффузияның температураға тәуелділігі бар ма?
- Диффузияның пайдасы қандай? Зияны бар ма?
Топтастыру тапсырмасы
- Мұз, су, бу: олардың бір-бірінен айырмашылығы неде?
- Қандай қасиеттерін атай аласыңдар?
Оқушылар жауаптарын айтып, негізгі анықтамаларды дәптерлеріне қысқаша тіркеп отырады.
2) Мағынаны тану: “Түртіп алу” стратегиясы
10 минут
Қатты дене
Молекулалары реттелген түрде, бір-біріне жақын орналасады.
Негізгі қасиеті: пішінін де, көлемін де сақтайды.
Сұйық
Молекулалары жақын орналасқанымен, бір-бірінің жанынан сырғып қозғала алады.
Негізгі қасиеті: аққыш; көлемін сақтайды, пішінін оңай өзгертеді.
Газ
Молекулалары бір-бірінен алшақ орналасып, ретсіз әрі жылдам қозғалады.
Негізгі қасиеті: тұрақты көлемі де, пішіні де болмайды; берілген көлемді түгелдей алады.
Көрнекілік: флипчарт (1) арқылы молекулалардың орналасуын салыстыру және қорытынды жасау.
3) Ой толғаныс: “Зымыран сұрақтар”
20 минут
- Молекулалық-кинетикалық теорияның негізгі қағидалары қанша?
- Қатты күйдегі заттың ерекшелігі қандай?
- Сұйық күйдегі заттың ерекшелігі қандай?
- Газ тәрізді заттың ерекшелігі қандай?
Оқушылар топта талқылап, ортақ жауап ұсынады; дәлелдеу үшін мысалдар келтіреді.
4) Бекіту: тест тапсырмасы
Жеке жұмыс
- Көлемін және пішінін сақтайтын дене: A) қатты Б) сұйық C) газ
- Көлемін сақтап, пішінін сақтамайтын дене: A) қатты Б) сұйық C) газ
- Көлемін және пішінін сақтамайтын дене: A) қатты Б) сұйық C) газ
- Химиялық элементтің қасиеттерін бойына сақтаған ең кіші бөлшек: A) атом Б) молекула C) зат
- Дененің жылулық күйін анықтайтын құрал: A) таразы Б) термометр C) мензурка
- Заттың үш күйінің айырмашылығы неде? A) молекулаларының өлшемдерімен Б) молекулалардың орналасуымен C) молекулалардың құрамымен
- Молекулалық-кинетикалық теорияның негізін салушылардың бірі: A) Архимед Б) Аристотель C) Ломоносов
- Әлем кеңістігіндегі барлық нәрсе қалай аталады? A) зат Б) материя C) дене
- Кез келген зат молекулалары өзара қалай әсерлеседі? A) тартылады Б) тебіледі C) тартылады және тебіледі (өте аз қашықтықта тебілу күші басым)
- Молекулалары берілген көлем ішінде ретсіз, шапшаң қозғалатын заттың күйі: A) қатты Б) сұйық C) газ
Дұрыс жауаптар
5) Бағалау
3 минут
Бағалау тәсілі
Дескриптор бойынша бағалау жүргізіледі. Оқушылар нәтижелерін күнделіктеріне белгілеу үшін кері байланыс алады.
Бағалау шкаласы
- “5” — 9–10 ұпай
- “4” — 7–8 ұпай
- “3” — 5–6 ұпай
6) Үй тапсырмасы
2 минут
§10 оқу. Венн диаграммасын құру: мұздың, судың және будың молекулалық-кинетикалық теория тұрғысынан ұқсастықтары мен айырмашылықтарын салыстыру.
Оқушылар үй тапсырмасын күнделіктеріне жазып алады және алған бағаларын тіркейді.