Қазақша рефераттар

Бөлшек сандардың ондық жазылуы

Ақтөбе облыстық мамандандырылған физика-математикалық мектеп-интернаты

Математика пәні мұғалімі: Ғұбайдуллина Венера Нұртайқызы

Сабақтың тақырыбы

Бөлшек сандардың ондық жазылуы

Сабақтың мақсаты

  • Бөлімдері 10, 100, 1000, т.б. болатын жай бөлшектерді ондық жазылуға айналдыруды меңгерту.
  • Ондық бөлшек ұғымымен таныстыру, оларды оқу және жазуды үйрету.
  • Бірліктен кіші разрядтарды (ондық, жүздік, мыңдық, т.б.) және олардың атауларын түсіндіру.
  • Ондық бөлшектерді оқу-жазуда разрядтардың маңызын бекіту.

Ұйымдастыру

Сабақ түрі
Жаңа білімді меңгерту
Көрнекілігі
Интерактивті тақта

Сабақ барысы

Қайталау сұрақтары

  1. Қандай сан жай бөлшек деп аталады? Мысал келтір.
  2. Аралас сан дегеніміз не? Мысал келтір.
  3. Жай бөлшектің қасиеттерін ата.
  4. Берілген сандарды оқып, бүтін және бөлшек бөліктерін ажырат.

Ондық бөлшек дегеніміз не?

Үтір арқылы жазылатын бөлшек сандар ондық бөлшектер деп аталады. Ондық бөлшектің жазылуында үтірдің сол жағында — бүтін бөлігі, ал оң жағында — бөлшек бөлігі жазылады.

Мысал 1

2,3 санында: 2 — бүтін бөлігі, 3 — бөлшек бөлігі.

Мысал 2

5,03 санында: 5 — бүтін бөлігі, 03 — бөлшек бөлігі.

Мысал 3

0,51 санында: 0 — бүтін бөлігі, 51 — бөлшек бөлігі.

Мысал 4

0,219 санында: 0 — бүтін бөлігі, 219 — бөлшек бөлігі.

Жай бөлшектерді бөлімсіз жазу

Бөлімдері 10, 100, 1000, т.б. болатын жай бөлшектерді ондық бөлшек түрінде жазғанда: бөлімде қанша нөл болса, үтірден кейін сонша таңба болуы тиіс. Қажет болған жағдайда үтірден кейін бөлшек бөлігіне нөлдерді тіркеп жазамыз.

Ереже

Бөлімінде n нөл болса, ондық жазылуда үтірден кейін n таңба жазылады (қажет болса, нөлмен толықтырылады).

Тең ондық бөлшектер

Ондық бөлшектің бөлшек бөлігінің соңына бір немесе бірнеше нөл тіркеп жазсақ, немесе соңындағы нөлдерді алып тастасақ, ондық бөлшектің мәні өзгермейді.

Мысал Тең түрлері
1) 5,7 = 5,70 = 5,70000
2) 0,09 = 0,090 = 0,09000
3) 1,090000 = 1,0900 = 1,09

Ондық бөлшектердің разрядтары

Ондық бөлшектер де натурал сандар секілді разрядтарға бөлінеді. Оларда бірліктен кіші разрядтар болады.

Разряд Атауы Мысал
0,1 ондық 0,4 — төрт ондық
0,01 жүздік 2,04 — екі бүтін төрт жүздік
0,001 мыңдық 2,004 — екі бүтін төрт мыңдық
0,0001 он мыңдық 0,219 — екі жүз он тоғыз мыңдық

Ескерту: Кесте разряд атауларын меңгертуге арналған; қажетіне қарай жалғастырылады (жүз мыңдық, миллиондық, т.б.).

Ондық бөлшектерді оқу

Ондық бөлшекті оқығанда алдымен бүтін бөлігі оқылады, содан кейін бөлшек бөлігі ең кіші разрядтың атауымен шығыс септігінде айтылады.

Мысал

102,00243 — жүз екі бүтін жүз мыңнан екі жүз қырық үш.

Бекіту сұрақтары

  1. Бірліктен кіші разрядтар қалай аталады?
  2. Бөлімдері 10, 100, 1000, ... болатын жай бөлшектер ондық түрде қалай жазылады?
  3. Санды ондық бөлшекпен жазғанда үтір қай жерге қойылады?
  4. Ондық бөлшектегі үтірден кейінгі таңбалар саны қалай анықталады?
  5. «Үш бүтін мыңнан он жеті» саны ондық бөлшекпен қалай жазылады? Түсіндір.
  6. Берілген ондық бөлшекке тең бөлшекті қалай анықтауға болады? 10,23 санына тең бөлшекке мысал келтір.

Математикалық диктант

1) Ондық бөлшектерді жазыңдар

а) жиырма бес бүтін оннан үш

Жауабы:

ә) үш бүтін жүзден он алты

Жауабы:

б) нөл бүтін мыңнан он үш

Жауабы:

в) нөл бүтін мыңнан бес

Жауабы:

2) Ондық бөлшекті жазыңдар

а) жеті бүтін мыңнан он тоғыз

Жауабы: ,

ә) бес бүтін жүзден жиырма жеті

Жауабы: ,

Тапсырма: алынған ондық бөлшектерді аралас сан түрінде жазыңдар.

3) Сандарды оқыңдар

а) 0,4

Оқылуы:

ә) 2,04

Оқылуы:

б) 0,41

Оқылуы:

в) 2,004

Оқылуы:

Қосымша: сабақтың толық нұсқасын жүктеу (қажет болса, сілтемені осы жерге орналастырыңыз).