Қазақтың көрнекті ғалымы Шоқан Уәлиханов туралы түсінік беру

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Бұл сабақ 5-сыныпқа арналған «Қазақстан тарихынан әңгімелер» пәні аясында өткізіледі. Тақырып: «Қазақтың көрнекті ғалымы Ш. Уәлиханов».

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

Сабақтың әдістері

Әңгімелесу, сұрақ-жауап

Көрнекіліктер

Суреттер, тест кітабы, қосымша газет-журнал материалдары

Пәнаралық байланыс

География, қазақ әдебиеті

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Қазақтың көрнекті ғалымы Шоқан Уәлиханов туралы түсінік қалыптастыру.

Дамытушылық

Қосымша материалдар негізінде тапсырмалар орындау арқылы оқушылардың ой-өрісін, сана-сезімін дамыту.

Тәрбиелік

Өз елін, жерін, мәдениетін сүюге тәрбиелеу.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен амандасу, сабаққа қатысымын тексеру, журнал толтыру.
Сынып тазалығына көңіл бөлу.
Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

2) Үй жұмысын тексеру

§34 бойынша түсініктерін сұрап, сұрақ-жауап арқылы талдау жүргізіледі. Жауаптарды қорытындылап, бекіту жүзеге асады.

3) Жаңа сабақты меңгерту

Сабақтың мақсаты тақтаға жазылып, оқушылармен бірге талқыланады.

Ой түрткі сұрақ

Ш. Уәлиханов кім? Географ, саяхатшы, ойшыл, тарихшы, этнограф, суретші.

Негізгі деректер (хронология)

1847 ж. (күз) — 12 жасында Омбыдағы Сібір кадет корпусына оқуға түсіп, 1853 ж. 18 жасында бітіріп, корнет офицерлік атағын алды.
1857 ж. — Алатау қырғыздарына барып, қырғыз эпосы «Манасты» қағазға түсірді.
22 жасында — Орыс географиялық қоғамына толық мүше болып қабылданды.
1859 ж. — өзін әлемге әйгілі еткен Қашғар сапарына аттанды.
1860 ж. — Петербургте ержүрек жиһанкез әрі Орта Азия халықтарының өмірін зерттеуші ретінде құрметтеліп, орденмен марапатталды.
1864 ж. — генерал Черняевтың әскери экспедициясы құрамында Әулиеата бекінісін алуға қатысты.
1865 ж. — соңғы еңбектерінің бірі «Қытайдағы дүнгендер көтерілісі» жарияланды.

4) «Жұлдызды сәт» (сұрақ-жауап ойыны)

1) Ш. Уәлиханов өмір сүрген жылдары?

1835–1865

2) Туған жері?

Құсмұрын бекінісі

3) Шығу тегі?

Ақсүйек, Шыңғыс хан ұрпағы

4) Тәрбиесіне ықпал еткен тұлға?

Әжесі Айғаным

5) Шын есімі?

Мұхаммед-Қанапия

6) Сібір кадет корпусында оқыған жылдары?

1847–1853

7) Неше жасында оқуға барды?

12 жасында

8) 1847 ж. қайда оқуға түсті?

Сібір (Омбы) кадет корпусы

9) Кадет корпусы қайда орналасты?

Омбыда (Омск)

10) Оқуды бітірген соң алған әскери шені?

Корнет

11) Достарының ішіндегі аса көрнекті орыс жазушысы?

Ф. Достоевский

12) Қайтыс болған жері?

Алтынемел жотасы

13) Соңғы мақаласы шыққан газет?

«Русский инвалид»

14) Мұхаммед-Қанапияны «Шоқан» деп атаған кім?

Әжесі Айғаным

Қосымша деректер

1856 ж. — Ыстықкөлге сапарға шықты.
1857 ж. — Алатау қырғыздарына барды.
1859–1861 жж. — Петербургте болған кезеңі (ғылыми тұрғыдан өнімді, қызықты жылдар).
Неміс, орыс, ағылшын, француз тілдерін жетік меңгерген.
Шоқанның 150 жылдық мерейтойына орай академик Ә. Марғұлан ғалымның еңбектерін 5 том етіп құрастырған.

5) Сөзжұмбақ (бекіту тапсырмасы)

Көлденеңінен

Әкесінің аты.
Қаланың аты.
Туған жері.
Әжесінің аты.
Алатау қырғыздарына сапарында қағазға түсірген эпос.

Талқылау

Тапсырмалар орындалғаннан кейін оқушылар сұрақтар қойып, жауаптар алмасады. Негізгі ұғымдар мен даталар қайтадан бекітіледі.

6) Үй тапсырмасы

§35 — оқып келу.