Қазақша рефераттар

Жетісу қазақтарының жағдайын ауырлатқан жағдай

Хақназар хан (1538–1580)

Конспект

Қасым хан қайтыс болғаннан кейін Қазақ хандығында саяси дағдарыс ұзақ жылдарға созылды. Саяси жағынан ыдырай бастаған хандықты қайта біріктіруге, аумақтық тұрғыдан кеңейтуге және халықаралық беделін нығайтуға Қасым ханның ұлы — Хақназар хан (1538–1580) елеулі үлес қосты.

Сыртқы саясаттағы бағыт

Хақназар хан сыртқы саясатта Моғол хандығымен, Ноғай Ордасымен, Орыс мемлекетімен және өзбектермен бейбіт қарым-қатынасты басты міндет санады. Ол батыста Ноғай Ордасымен, оңтүстікте Орта Азиямен, солтүстікте Сібір хандығымен, сондай-ақ іргелес жатқан Шайбани әулеті билеушілерімен сенімге негізделген байланыстар орнатуға ұмтылды.

Негізгі мақсат

Ханның дипломатиялық ұстанымы — соғысты шектеу, шекаралық тұрақтылықты сақтау және сауда-саттық арқылы елдің тынысын кеңейту.

Жетісу аймағындағы жағдай

Жетісуға ойраттардың тонаушылық жорықтарының жиілеуі өңірдегі қазақтардың жағдайын ауырлатты. Моғолдармен соғыстағы сәтсіздік пен ойрат шапқыншылықтарының салдарынан Хақназар хан Жетісудың бірқатар жерінен айырылды.

Бұхар хандығымен қатынас және ішкі тартыстар

Хақназар хан Бұхар ханы II Абдаллахпен «дос болып, өзара көмектесу» жөнінде ант беріскен шарт жасасты. Соғыс қимылдары бәсеңдеп, бейбітшілік орнап, сауда байланысы кеңейді.

1579 жыл

II Абдаллах пен Ташкент маңын билеген Баба сұлтан арасында билік үшін талас басталды. Хақназар хан жасырын түрде екеуін де қолдады.

Сый-сияпат

Абдаллах хан оған Түркістан аймағындағы қалаларды сыйға берді. Баба сұлтан да Түркістан мен Сауран қалаларын тарту етті.

1580 жыл

Қазақ сұлтандарының Абдаллах ханды жақтауға бейім екенін аңғарған Баба сұлтан жансыздары арқылы Хақназар ханды сұлтандарымен бірге өлтіртті.

Конспект сұрақтар

Тақырыпқа дайындық

  1. 1. 1569–1573 жылдары Қазақ хандығында болып қайтты:

    Жауап: ______________________________

  2. 2. II Абдаллах пен Баба сұлтан арасында билік үшін талас басталды:

    Жауап: ______________________________

  3. 3. Хақназар хан «дос болып, өзара көмектесу» жөнінде шарт жасасты:

    Жауап: ______________________________

  4. 4. XVI ғасырдың ортасында Дон даласына қарай ығысты:

    Жауап: ______________________________

  5. 5. Қазақ хандығына келіп қосылған Ноғай Ордасының тайпалары:

    Жауап: ______________________________

  6. 6. Жетісу қазақтарының жағдайын ауырлатқан жағдай:

    Жауап: ______________________________

  7. 7. Моғолстанға қарсы құрылған әскери одақ:

    Жауап: ______________________________

  8. 8. Хақназар ханның сыртқы саясаттағы басты міндеті:

    Жауап: ______________________________

  9. 9. Хақназар хан батысында қарым-қатынас орнатқан ел:

    Жауап: ______________________________

  10. 10. Саяси жағынан ыдырай бастаған Қазақ хандығын біріктіруге үлес қосқан билеуші:

    Жауап: ______________________________

Тақырыптың тесті

Осы сұрақтар бойынша қысқаша қайталау жасап, негізгі даталар мен тұлғалардың рөлін нақтылап, себеп–салдар байланысын түсіндіріп шығу ұсынылады.