Сабақ - әрбір мұғалімнің ізденісінің нәтижесі
Автор туралы
Қарағанды қаласы, Абай ауданы, Топар кенті Абай атындағы мектеп-гимназиясының математика пәні мұғалімі — Касмедина Б.А.
Баяндама тақырыбы: Қайталау сабақтарын жүргізу әдістемесі
Сабақ типтері және қайталау сабағының орны
Оқушылардың білім, білік, дағдысын дамыту барысында сабақтың әртүрлі типтері қолданылады. Сабақты талапқа сай өткізудің бірнеше әдістемелік тәсілдері бар. Осы тәсілдерге сәйкес сабақтарды төмендегідей жіктеуге болады:
-
Жаңа сабақ
Жаңа ұғым, ереже, тәсілді меңгерту.
-
Білімін жетілдіру
Бекіту, қолдану, қателерді түзету.
-
Қайталау сабағы
Тарау бойынша жүйелеу, саралау, тексеру.
-
Аралас сабақ
Бірнеше мақсатты қатар жүзеге асыру.
-
Бағалау сабағы
Білім деңгейін бақылау, қорытындылау.
Қайталау сабағы оқушының білімін тарау бойынша саралап тексеру және әр оқушының білімін жеке бағалау үшін ерекше тиімді.
Қайталау сабағын жоспарлау
Қайталау сабағын өткізерде алдын ала жоспар құрып, сабақтың мақсатын нақтылау және оны белгілі бір тарауға немесе тақырыпқа негіздеу маңызды. Сол бойынша сұрақтар мен есептер дайындалады. Тапсырмаларды деңгейлік (сараланған) форматта ұсыну қолайлы.
Қайталау сабағында қолданылатын негізгі жұмыс түрлері
-
Ауызша сұрақтар арқылы жедел кері байланыс алу.
-
Өзіндік жұмыс (әдетте 20–25 минут) арқылы білімді бекіту.
-
Практикалық жұмыс арқылы қолдану дағдысын дамыту.
-
Бақылау жұмысы / тест / сынақ арқылы нәтижені өлшеу.
-
Іскерлік ойындар арқылы мотивация мен ынтымақтастықты күшейту.
Саралап-деңгейлеп оқыту және ойын технологиясы
Қазіргі уақытта білім, білік, дағдыны қалыптастыру мен дамытудың түрлі әдістемелік тәсілдері қолданылуда. Соның ішінде математикада саралап-деңгейлеп оқыту жиі пайдаланылады: ол оқушылардың жеке шығармашылықпен жұмыс жасауына, ойлау қабілетін дамытуға ықпал етеді.
Бұл тәсілдің құндылығы — оқушының нақты қабілетін айқындап, оның білім деңгейін айқын көрсетуінде. Ал қайталау сабақтарын ойын арқылы ұйымдастыру оқушының танымдық белсенділігін арттырып, сабақты мазмұнды әрі есте қаларлық етеді.
Ойын элементтерін қолданудың педагогикалық мәні
Ойынға педагогикалық басшылық жасау — оқушылардың ұйымшылдық және шығармашылық дербес қызметін алмастырмай, ұжымдық қарым-қатынасын жетілдіру. Математикалық ойындар сыныптағы ең қызықты жұмыстардың бірі бола алады.
В.Ф. Сухомлинскийдің ойынша, ойын — білімге құштарлық пен еліктеудің маздап жанар оты. Ойын ақылды, тапқырлықты, алғырлықты дамытады.
Мақсат пен міндеттер
Мақсаты
Математика сабағында ойын технологияларын пайдалану арқылы оқушылардың пәнге деген қызығушылығын, жауапкершілігін және сүйіспеншілігін арттыру.
Міндеттері
-
Математика сабақтарындағы ойын элементтерімен жүйелі танысу.
-
Бағдарламаға талдау жасап, ойын сәттерін енгізуге қолайлы тақырыптарды анықтау.
-
Теориялық білімді жүйелеуге және практикада қолдануға жағдай жасау.
-
Өз ойын дәл айтуға, өзгенің жауабын тыңдап толықтыруға, жетістік пен кемшілікті талдауға жаттықтыру.
-
Пәнге қызығушылық деңгейін байқауға және өз мүмкіндігін бағалауға көмектесу.
-
Оқушылардың қызығушылыққа негізделген іс-әрекетін ұйымдастыру.
Күтілетін нәтиже (шарттар орындалса)
Жүйелілік
Ойын элементтері жиі әрі тұрақты қолданылса.
Уақыт тиімділігі
Сабақ уақыты мақсатқа сай жоспарланса.
Саралау
Тапсырма әр оқушының мүмкіндігіне қарай берілсе.
Нәтижесінде оқушылардың сабаққа белсенді қатысуы артып, пәнге қызығушылығы мен танымдық белсенділігі күшейеді; білім сапасы мен үлгерім жоғарылайды.
Ойын элементтерін жиі қолданудың артықшылықтары
-
Сабақта тұрақты белсенділік пен қызығушылық қалыптасады.
-
Оқушы тұлға ретінде өзін көрсете алады; әрекеті өз қабілеті мен деңгейіне сай өрбиді.
-
Ойын арқылы оқушылар тез тіл табысып, бір-бірінен ептілік пен сергектікті үйренеді.
-
Оқушылардың математикалық қабілеттері айқындалып, өзіне деген сенімі артады.
Практикалық үлгілер: қайталау сабағындағы ойындар
«Қарлы кесек» іскерлік ойыны
1-нұсқа: 4 саты арқылы ұйымдастыру
-
1-саты — топтық жұмыс
Сынып 5 адамнан 5 топқа бөлінеді (қажет болса, 4 топ 4 адамнан). Әр үстел A, B, C, D, E әріптерімен белгіленеді. Әр оқушыға жеке нөмір беріледі (мысалы: A1–A5, B1–B5, т.б.). Топ берілген тапсырманы белгіленген уақыт ішінде бірлесіп орындайды.
-
2-саты — ұжымдық (аралас) жұмыс
Үстелдердің әріптік белгілері алынып, орнына 1–5 нөмірлері қойылады. Оқушылар өз нөміріне сәйкес қайта отырады: 1-үстелге A1, B1, C1, D1, E1; 2-үстелге A2, B2, C2, D2, E2, т.с.с.
Осылайша әр үстелде 5 түрлі тақырып бойынша сұрақтар талқыланады. Өзара оқыту жүреді: әр оқушы бір рет «мұғалім», төрт рет «оқушы» рөлінде болады. Уақыт алдын ала келісіліп белгіленеді.
-
3-саты — фронтальды жұмыс
Үстелдердің A, B, C, D, E белгілері қайта қалпына келтіріліп, оқушылар бастапқы орындарына оралады. Мұғалім сұрауды бастайды: мысалы, 1-тақырып бойынша сұралғанда кез келген топтың қатысушылары жауап бере алады, себебі олар аралас үстелде «сарапшылармен» талқылап, жауаптың дұрыстығын бағалауға үйренген.
-
4-саты — қорытынды және рефлексия
Сабақ нәтижесі талданып, оқушылар өз жұмысына қысқаша рефлексия жасайды: не сәтті болды, не қиын болды, қандай тақырыпты қосымша бекіту қажет.
2-нұсқа: өз бетімен оқу материалында қолдану
«Қарлы кесек» ойынын өз бетімен оқуға арналған бөлімдерде қолдануға болады (мысалы, тақырыптың бір бөлігі өздігінен меңгерілетін жағдайда). Сондай-ақ алынған ақпаратты бекіту кезінде, практикалық жұмыстарды орындауда, жобаларды дайындауда тиімді.
Артықшылығы: әр оқушы тақырыпты түсіндіру арқылы өзі де терең меңгереді, ал тыңдау арқылы басқа тәсілді көреді.
«Бақытты сәт» ойыны
Құрал-жабдықтар
-
Шарлары бар кеспек немесе қап
-
Секундомер
-
Жалпы бағалау парағы
-
Фишкалар
-
Үй тапсырмасынан сұрақтар (әр командаға 2 сұрақтан)
-
Сайысқа арналған тапсырмалар және жауап үлгілері
Ойын барысы
Сынып екі командаға бөлінеді. Әр команданың атауы және капитаны болады. Әр дұрыс жауап үшін команда 1 фишка (1 балл) алады.
1-гейм — «Сергіту»
Әр командаға 10 сұрақ қойылады. Пікірлесуге 5 минут беріледі. Команда өкілі жауап береді, қарсы команда жауаптардың дұрыстығын қадағалайды. Дұрыс жауап саны көп команда жеңеді.
2-гейм — «Кеспектегі қатырмалар»
Команда мүшелері кеспектен нөмірленген шар алады. Жүргізуші әр нөмірге сәйкес жұмбақ жасырады немесе сұрақ қояды. Пікірлескен соң капитан жауап береді.
3-гейм — «Бәйге»
Жүргізушінің сұрағына ең жылдам жауап берген команда жеңеді. Жауап дайын болса, команда жалау немесе қол көтеру арқылы белгі береді.
4-гейм — «Сен маған, мен саған»
Командалар бір-біріне екі сұрақтан қояды (үй тапсырмасы бойынша).
5-гейм — «Көшбасшымен жарыс»
Барлық қатысушылар сұрақтарға жауап береді. Дұрыс жауап көп берген команда жеңеді. Сонымен қатар жекелей нәтиже де ескеріледі: 4–5 дұрыс жауап — 4 қосымша балл, 6–7 дұрыс жауап — 5 қосымша балл.
Ереже: 2, 3, 4, 5-гейм тапсырмаларына 1 минут беріледі. Егер команда толық әрі тез жауап берсе, үнемделген уақытты келесі сұрақты талқылауға қолдана алады.
«Аукцион» іскерлік ойыны
Бұл ойын «бір затты сатып алу» немесе «несие алу» үлгісі арқылы жүргізіледі. Әр топ банктен қажетті мөлшерде несие алып, ойын соңында оны белгілі бір пайызбен қайтаруы тиіс. Ойын барысында сұрақтарға жауап беру арқылы топтар қажетті «пайызды» жинайды.
Мақсаты — білімді бекітумен қатар, есептеу, жоспарлау, тәуекелді бағалау және командалық келісім дағдыларын дамыту.
Қорытынды
-
1.
Математика сабағындағы ойын технологиясы математиканы терең меңгеруге және жаңа тәсілдерді қолдануға мүмкіндік береді.
-
2.
Қызықты тапсырмалар білімді меңгертумен қатар, танымдық, интеллектуалдық және шығармашылық қабілеттерді арттырады.
-
3.
Ойлау қабілетін күрделендіріп, логикалық ойлау жүйесін дамытады.
-
4.
Оқушылардың алған білімін тереңдетіп, сабақ сапасын жақсартады.
-
5.
Пәнге қызығушылық пен сүйіспеншілік артып, оқу мотивациясы тұрақтанады.