Доппен бұрылыс жасап айналу
Дене тәрбиесінің мектептегі орны
Жәңгір хан атындағы ЖОББМ-де дене тәрбиесі пәні оқу-тәрбие үдерісімен тығыз байланыста жүргізіліп, оқушылардың өмірінде маңызды орын алады. Сабақта дәстүрлі емес құрал-жабдықтарды тиімді әрі дұрыс қолдану сабақтың жүйелілігін арттырып, жаңа дағдылар мен шеберліктерді тезірек меңгеруге мүмкіндік береді, сондай-ақ бұрын өткен материалды бекітуге ықпал етеді.
Нәтиже
Осындай жұмыстың арқасында оқушылар Президенттік және Ұлттық сынамалар бойынша талаптарды табысты орындап келеді.
Сабақты сауатты ұйымдастырып, жоғары деңгейде өткізу — оқушының дене дайындығы мен дене бітімінің дұрыс дамуына әсер ететін негізгі шарт. Дегенмен, тек сабақпен шектелу жеткіліксіз. Сондықтан сыныптан тыс жұмыстарды жүйелі түрде ұйымдастыру қажет.
Сыныптан тыс спорттық жұмыстар және спартакиада
Мектебімізде сыныптан тыс жұмыстарға ерекше көңіл бөлінеді. Жыл сайын дәстүрлі түрде 8–9 және 10–11 сынып оқушылары арасында мектепішілік спартакиада өткізіледі. Бағдарламаға баскетбол, волейбол, футбол, тоғызқұмалақ, жеңіл атлетика, сондай-ақ Президенттік және Ұлттық сынамалар элементтері енгізілген.
Қатысу қағидасы
Әр спартакиадаға оқушылардың көптеп қатысуына басымдық беріледі, өйткені спорттың баршаға қолжетімді болуы — мектептегі сауықтыру шараларының басты мақсаты.
Тәрбиелік мәні
Әр оқушы осындай шараларға қатысу арқылы өзін танып, ортақ іске қатысы бар екенін сезінеді және командалық жауапкершілікті үйренеді.
Жәңгір хан атындағы орта мектепте волейбол, баскетбол, футбол, жеңіл атлетика, дойбы, шахмат, тоғызқұмалақ, кір тасын көтеру және жас атқыш бағыттары бойынша спорт секциялары мен үйірмелері жұмыс істейді. Мен баскетбол және тоғызқұмалақ секцияларын жүргіземін.
Баскетбол секциясы: іріктеу және алғашқы түсіндіру
Баскетбол секциясына оқушыларды іріктеу үшін әр оқу жылының соңында 7, 8, 9-сынып қыздары арасында баскетболдан жарыс өткіземін. Сол сайыстың нәтижесі бойынша секцияға қатысатын оқушылар таңдалады. Жаңа оқу жылының басында іріктелген қыздар медициналық тексеруден өтеді. Қорытынды бойынша дене тәрбиесіне қатысуға рұқсат алған оқушылар жаттығуға кіріседі.
Оқушыға берілетін негізгі түсінік
- Баскетбол денсаулықты нығайтып, дене бітімі мен мүсіннің сымбатты қалыптасуына ықпал етеді.
- Ойын бойдың өсуіне және мидың дамуына да оң әсер етеді.
- Ойында алдымен ми жұмыс істеп, содан кейін ғана қол мен аяқ үйлесімді қозғалысқа келуі керек.
Тәжірибе көрсеткендей, кейбір оқушылар ойланбастан артық қимыл жасап, допты қажетсіз бағытқа айдайды. Соның салдарынан қателік көбейеді. Баскетболда ойын жағдайы жиі өзгеріп отырады және алаңдағы ахуал ойыншы үшін әр сәтте жаңаша қалыптасады. Сондықтан мидың негізгі қызметі — жағдайды тез бағалап, қарсы әрекетке қатысты тактикалық шешім шығару.
Негізгі дағдылар: пас, дриблинг және лақтыру
1) Допты беру (пас)
Оқушыларды дайындауда бірінші орынға допты беру тәсілін қоямын. Екі команда болып ойнағанда үйренушілер допты мақсатсыз жүргізіп, қалай болса солай лақтырып жібереді де, пас берудің маңызын елемей қалады. Сондықтан мен допты берудің негізгі ережелері мен ұстанымдарын жақсы меңгеруді, әрі ойында оларды тиімді пайдалануды талап етемін.
Бас қағидалардың бірі: доп серіктеске қарсылас үшін кенеттен, дер кезінде және дәл жеткізілуі тиіс. Доп берер алдында ойыншы қарсыласын алдайтын қимыл жасауы қажет.
2) Допты айдау (дриблинг)
Екінші маңызды бағыт — допты айдау. Командалық өзара әрекеттесу көбіне осы дағдыға сүйенеді. Дриблингті дұрыс орындау доп айдаушыға да, серіктестеріне де торға лақтыруға қолайлы жағдай жасауға көмектеседі. Сонымен қатар дұрыс алып жүру қарсылас қысымын (прессингті) жеңуге жәрдемдеседі. Команда қорғаныстан шабуылға ауысқан сайын бұл әрекет жиі орындалатындықтан, секция жұмысында дриблингке ерекше назар аударылады.
Жаттығулар үлгісі
- Оң қолмен және сол қолмен доп айдау
- Артқа қарай қозғала отырып доп жүргізу
- Доппен бұрылыс жасап айналу
- Артқа қарамай, допты арқа тұстан бір жақтан екінші жаққа ауыстыру
- Допты екі аяқтың арасынан өткізу арқылы алып жүру
3) Торға лақтыру
Ойыншының қимыл-қозғалысы, допты қабылдауы және серіктесіне беруінің түпкі мақсаты — торға доп түсіру. Сондықтан лақтыру әдістерін меңгеруге де көп уақыт бөлеміз. Бұл бөлімде негізгі назар допты торға лақтыру техникасына аударылады және оның негізгі ережелері түсіндіріледі.
Техникаға қатысты қысқа нұсқаулық
- Лақтыру сәтінде оң қол шынтақтан жазылып, қолдың басын алға созу арқылы білезік «кивогы» орындалады.
- Доп саусақ ұшынан ажырағаннан кейін оң қолды артқа тартпау керек.
- Лақтырудан бастап әрекет толық аяқталғанға дейін торға қарап тұру қажет.
Бұл қарапайым талап сақталмаса, ойыншы доптың ұшу траекториясын дұрыс бағамдай алмайды да, дәлдік төмендейді.
Ескерту: Мәтіндегі «Толық нұсқасын жүктеу» деген жол — бастапқы құжаттағы техникалық белгі. Блог жазбасында ол бөлек сілтеме ретінде рәсімделуі мүмкін.