Мемлекеттік бюджет .
Мемлекеттік бюджет: мемлекеттің дамуы мен қаржылық негізі
Кез келген мемлекеттің болмысы, өсіп-дамуы, өркениеттік деңгейі және әлеуметтік-экономикалық ахуалы оның орталықтандырылған қаржылық ресурсына — мемлекеттік бюджетіне, сондай-ақ осы бюджеттің қоғамдық және мемлекеттік маңызы бар мүдделерді қамтамасыз етудегі рөліне қарап айқындалады. Мемлекеттік бюджет — қоғам мен мемлекеттің қажеттіліктерін қаржыландыратын жүйеленген ақша ағыны, мемлекеттік қаржы-қаражаттың ұйымдастырылған және бағытталған қозғалысы.
Конституциялық негіз
Қазақстан Республикасы Конституциясының 2-бабы 1-тармағында: «Қазақстан Республикасы — президенттік басқару нысанындағы біртұтас мемлекет» деп көрсетілген. Демек, унитарлық (Конституцияда «біртұтас» деп берілген) мемлекет ретінде Қазақстандағы бюджеттік құрылым екі деңгейден тұрады.
Республикалық бюджет
Ұлттық деңгейдегі басымдықтарды қаржыландыруға арналған негізгі қор. Елдің жалпы мемлекеттік міндеттері, стратегиялық бағдарламалары және республикалық маңызы бар шығындары осы бюджет арқылы қамтамасыз етіледі.
Жергілікті бюджет
Жергілікті мемлекеттік басқару органдарының құзырындағы қаржылық негіз. Өңірлік деңгейдегі әлеуметтік, инфрақұрылымдық және әкімшілік міндеттерді орындауға бағытталады.
Нарықтық даму және егемендік контекстіндегі рөлі
Мемлекеттік бюджеттің қоғам мен мемлекет өміріндегі орны Қазақстан Республикасының нарықтық дамуымен және егемендігімен тығыз байланысты. Республикалық және жергілікті бюджеттер — мемлекет бюджет жүйесінің материалдық тірегі, қаржы жүйесінің орталық буыны, Қазақстан мемлекеттiлiгiнiң маңызды атрибуты және егемендіктің қаржылық негізі болып саналады.
Қайта бөлу және қоғамдық игілік
Мемлекеттік бюджет арқылы жалпы ұлттық өнімнің тиісті бөлігі қаржылық заң актілерінде көзделген тәртіппен қайта бөлініп, қоғамның әлеуметтік-экономикалық игілігіне пайдаланылады. Осылайша бюджет біте қайнасқан қоғамдық және мемлекеттік мүдделерді қаржыландыратын негізгі қайнар бұлақ ретінде қызмет етеді.