Химиялық элементтердің атомдарының валенттілігі

Алматы облысы, Көксу ауданы, Мұқыры ауылы

Жапсарбаев атындағы орта мектеп, химия–биология пәні мұғалімі: Наурызбаева Гульназ Чапетқызы

Түсінік хат

Қазақстан Республикасының жалпы білім беру ұйымдарында оқыту үдерісі Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 23 тамыздағы №1080 қаулысымен бекітілген мектепке дейінгі және орта білім берудің (бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру) мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына (ҚР МЖМБС 1.4.002–2012) сәйкес жүзеге асырылады.

Оқыту мазмұны ҚР Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы №500 және 2012 жылғы 20 желтоқсандағы №557 бұйрықтарымен бекітілген үлгілік оқу жоспарларына, сондай-ақ 2013 жылғы 3 сәуірдегі №115 бұйрығымен бекітілген жалпы білім беретін пәндердің, таңдау курстарының және факультативтердің үлгілік оқу бағдарламаларына негізделеді.

Бағдарлама Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының Ғылыми кеңесімен баспаға ұсынылған (2015 жылғы 18 мамырдағы №4 хаттама) және «2015–2016 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы орта білім беретін ұйымдарында ғылым негіздерін оқытудың ерекшеліктері туралы» әдістемелік нұсқау хатымен (Астана, 2015) үйлестірілген.

Оқытудың мақсаттары

8–9 сыныптар

Химияны оқытудың мақсаты — қоршаған әлем туралы химиялық білім мен ғылыми-жаратылыстану түсініктерінің біртұтас жүйесін қалыптастыру; химиялық технология саласында жүйелі әрі шығармашылықпен ойлауды дамыту; практикалық қабілетті, сондай-ақ жанды және жансыз табиғатқа экологиялық-гуманистік көзқарасы бар функционалдық сауатты, шығармашыл тұлғаны қалыптастыру.

10–11 сыныптар

Мақсат — оқушылардың химия бойынша теориялық білімін, білік пен дағдыларын жүйелі түрде дамытып, тереңдету; оны оқуды жалғастырғанда және болашақ кәсіби іс-әрекетте қолдануға даярлау; заманауи химиялық технология мен өндіріс туралы білім мен тәжірибелік дағдыларын, сондай-ақ экологиялық мәдениетін дамыту.

Оқыту міндеттері

Әлемнің химиялық жаратылыстану-ғылыми көрінісі туралы білімді меңгерту және оның функцияларын (танымдық, кіріктірілген, түсіндірмелі, болжау) қолдану.
Заттардың құрамы, құрылысы, қасиеттері және қолданылуы арасындағы себеп-салдарлық байланыстарды анықтау.
Химиялық терминологияны, элемент таңбаларын және зат формулаларын сауатты қолдану білігін қалыптастыру.
Заттарды танудың химиялық әдістерін меңгеру.
Қауіпсіздік техникасы талаптарын сақтай отырып, реактивтермен, қыздыру құрылғыларымен жұмыс істеу және химиялық тәжірибелер жүргізу дағдыларын, зерттеу біліктіліктерін дамыту.
Экологиялық, азық-түлік, өндірістік және энергетикалық мәселелерді шешудегі химияның рөлін және гуманистік бағыттылығын ашып көрсету.
Көпұлтты қоғамға сай кіріктірілген білім, құндылық және қарым-қатынас жүйесін дамыту.
Өмірлік және экологиялық мәселелерді шешуде алған білімді қолданудың функционалдық қабілеттілігін арттыру.
Мультимедиалық сандық білім беру ресурстарын қолдану, презентация және жоба жұмыстарын орындау арқылы коммуникативтік-ақпараттық құзыреттілікті дамыту.
Негізгі мектепті бітірушінің оқу бағытын саналы таңдауға дайындығын және өзін-өзі дамытуға ынтасын қалыптастыру.
Химия ғылымы мен технологиясы саласындағы іргелі және қолданбалы білімді, тәжірибелік біліктілікті дамыту; табиғатта, зертханада, өндірісте және күнделікті өмірде жүретін химиялық құбылыстарды ғылыми тұрғыда түсіндіру.
Химиялық тәжірибелерді орындауда қауіпсіздік ережелерін сақтай отырып, химиялық заттар мен зертханалық құралдарды дұрыс қолдану дағдыларын жетілдіру; эксперимент арқылы танымдық қызығушылық пен зияткерлік әлеуетті арттыру.
Химияға жаратылыстанудың іргелі компоненттерінің бірі әрі жалпыадамзат мәдениетінің маңызды бөлігі ретінде көзқарасты қалыптастыру; тұрмыста, ауыл шаруашылығында және өндірісте заттарды қауіпсіз қолдануды түсіндіру, адам денсаулығы мен қоршаған ортаға зиян келтіретін құбылыстардың алдын алу үшін теориялық білімді пайдалану.

Оқу жүктемесінің көлемі

8-сынып

Барлығы: 68 сағат

Аптасына: 2 сағат

9-сынып

Барлығы: 68 сағат

Аптасына: 2 сағат

10-сынып (жаратылыстану–математикалық бағыт)

Барлығы: 68 сағат

Аптасына: 2 сағат

10-сынып (қоғамдық–гуманитарлық бағыт)

Барлығы: 34 сағат

Аптасына: 1 сағат

11-сынып (жаратылыстану–математикалық бағыт)

Барлығы: 68 сағат

Аптасына: 2 сағат

11-сынып (қоғамдық–гуманитарлық бағыт)

Барлығы: 34 сағат

Аптасына: 1 сағат

8-сыныпқа арналған тақырыптық жоспар (үзінді)

Төменде 8-сынып бағдарламасының бастапқы бөлімдері бойынша сабақ тақырыптарының ықшамдалған, редакцияланған нұсқасы берілген. Сағат саны бағдарлама құрылымына сәйкес көрсетілді.

1-тақырып. Алғашқы химиялық ұғымдар (18 сағат)

Бұл бөлім қауіпсіздік техникасы, химияның пәні, заттар мен олардың қасиеттері, атом-молекулалық ілім және реакция теңдеулері сияқты негізгі ұғымдарды жүйелі қалыптастыруға бағытталған.

№	Сабақ тақырыбы	Ескерту
1	Қауіпсіздік техникасы бойынша кіріспе нұсқаулық. Химия — заттар туралы жаратылыстану ғылымының бір саласы; химия ғылымының пайда болуы, дамуы және маңызы (қысқаша тарихи шолу).	Кіріспе
2	№1 практикалық жұмыс: химия кабинетінде жұмыс істеудің қауіпсіздік ережелері; зертханалық құрылғылар, химиялық ыдыстар, шыны түтікшелер және қыздыру құрылғыларымен жұмыс; сұйықтықты қыздыру ережелері.	Практика
3	Заттар және олардың физикалық қасиеттері. Таза заттар және қоспалар. Заттарды тазарту әдістері.	Көрсетілім
4	№2 практикалық жұмыс: лас тұзды қоспалардан тазарту (қауіпсіздік ережелерін сақтау).	Практика
5	Атомдар және молекулалар. Атом-молекулалық ілім және оның маңызы.	Теория
6	Химиялық элементтер: атаулары, таңбалары. Зертханалық тәжірибе: металдар және бейметалдар туралы түсінік (химиялық элементтер және жай заттар).	Зертхана
7	Жай және күрделі заттар. Салыстырмалы атомдық және молекулалық масса.	Көрсетілім
8	Зат мөлшері. Моль. Мольдік масса.	Есеп
9	Химиялық формула. Валенттілік. Зат құрамының тұрақтылық заңы.	Негізгі ұғым
10	Физикалық және химиялық құбылыстар (көрсетілім және зертханалық тәжірибелер).	Зертхана
11	Химиялық реакция теңдеулері. Зат массасының сақталу заңы.	Теория
12	Реакция типтері: қосылу, айырылу (зертханалық тәжірибе).	Зертхана
13	Реакция типтері: орынбасу, алмасу (зертханалық тәжірибе).	Зертхана
14	Табиғаттағы химиялық реакциялар: тірі организмдер мен адам өміріндегі химиялық үдерістер.	Қолдану
15	Сандық есептер: салыстырмалы молекулалық масса және мольдік масса; химиялық формула бойынша заттың массасын және зат мөлшерін есептеу; берілген масса немесе зат мөлшері бойынша атомдар мен молекулалар санын табу.	Есеп
16	№1 бақылау жұмысы	Бақылау
17	Сандық есептер: берілген зат мөлшері бойынша бөлшектер санын есептеу; реакция теңдеуі бойынша өнімнің массасын, газ көлемін және зат мөлшерін есептеу.	Есеп
18	Қорытынды қайталау	Қайталау

2-тақырып. Атом құрылысы. Д. И. Менделеевтің периодтық заңы және периодтық жүйе. Химиялық байланыс (14 сағат)

Бөлім атом құрылысы, элементтердің жіктелуі, периодтық заңның мағынасы және химиялық байланыс түрлерін түсіндіруге арналған.

№	Сабақ тақырыбы	Ескерту
19	Атомның құрамы және құрылысы	Теория
20	Химиялық элементтердің жіктелуі	Теория
21	Д. И. Менделеевтің периодтық заңы (атом құрылысы теориясы тұрғысынан). Периодтық жүйе.	Көрсетілім
22	Периодтық жүйедегі орны және атом құрылысы теориясы бойынша элементтер мен олардың қасиеттеріне сипаттама	Талдау
23	Жаңа химиялық элементтердің ашылуы. Элементтердің тірі және өлі табиғатта таралуы	Шолу
24	Адам организміндегі химиялық элементтердің биологиялық рөлі	Көрсетілім
25	Электртерістілік. Атомдар арасындағы химиялық байланыс табиғатының бірлігі	Көрсетілім
26	Коваленттік байланыс: полюсті және полюссіз байланыстар	Теория
27	Иондық байланыс. Металдық байланыс	Теория
28	Заттың аморфты және кристалдық күйлері	Зертхана
29	Кристалл торларының түрлері. Қасиеттердің құрылысқа тәуелділігі	Көрсетілім
30	Сандық есептер: химиялық формула бойынша қосылыстағы элементтің массалық үлесін есептеу	Есеп
31	№2 бақылау жұмысы	Бақылау
32	Сандық есептер: элементтердің массалық үлестері бойынша заттың қарапайым формуласын анықтау	Есеп

Ескерту: берілген мәтін үзінді болып табылады. Толық нұсқасын жүктеу бөлімі бастапқы құжатта көрсетілген.