Күй тыңдату
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Бұл сабақ 1-сынып оқушыларына би өнерін таныстыруға, қимыл-қозғалысты үйретуге және би түрлерін ажырата білу дағдысын дамытуға бағытталған.
Білімділік
- Би түрлерімен таныстыру.
- Дәулеткерей және Шара Жиенқұлова туралы мәлімет беру.
- Ән үйрету, «Қосалқа» күйін тыңдату.
Дамытушылық
- Орындау, еске сақтау, тыңдау дағдыларын дамыту.
- Ойлау қабілетін және музыкалық сезімді жетілдіру.
Тәрбиелік
- Дене қимылының әсерлілігін көрсету.
- Музыка мен бидің үйлесімділігін сезінуге тәрбиелеу.
Сабақ форматы
- Сабақ түрі:
- жаңа сабақты меңгеру.
- Әдіс-тәсілдер:
- түсіндіру, тыңдату, сұрақ-жауап.
Көрнекіліктер
- Слайдтар, интербелсенді тақта
- Суреттер, үнтаспа
- Баян аспабы
Күтілетін нәтиже
- 1 Би ырғағын сезініп, қарапайым би қимылдарын орындай алады.
- 2 Би түрлерін (вальс, полька) ажырата алады.
- 3 Әнді дұрыс орындап, ырғағын қол соғу арқылы көрсете алады.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Марш әуенімен жүргізу.
- Музыкалық сәлемдесу.
- Түгелдеу, сабаққа дайындықты тексеру.
2) Өткенді тексеру
- «Музыка сөйлейді» тақырыбы бойынша әңгімелесу, мысалдар келтіру.
- «Аңыз-күй» мазмұнын сұрақтар арқылы пысықтау.
- «Домбырасыз сән қайда?» әнін орындау.
3) Жаңа сабаққа дайындық
Музыка тыңдату: «Кел, билейік».
Сұрақ
Тыңдаған музыкаға не істеуге болады?
Жауап: билеуге болады.
Сұрақ
Көңіл күйі қандай?
Жауап: көңілді, көтеріңкі.
Ән ырғағын қол соғып көрсету арқылы сезіндіреміз, содан кейін сабақтың тақырыбын хабарлаймыз.
4) Жаңа материалды меңгеру
Музыканың ең әдемі, көпшілікке ұнайтын түрлерінің бірі — биге арналған музыка. Бұған дейін музыканы көбіне орындап, ән ретінде қабылдасақ, енді музыкаға билеуге болатынын танимыз.
Әр түрлі музыка адамға түрлі көңіл күй сыйлайды: бір әуенді шалқыта айтамыз, енді бірін тыңдап отырып ойланамыз. Ал көңілді музыка естігенде, өздігінен билегің келіп тұрады.
Би — музыка ырғағына сай қимыл арқылы бейнеленетін өнер. Би ырғақтары әртүрлі болады: баяу орындалатын билер де бар, жылдам немесе адымдап билейтін түрлері де бар.
Вальс
Жұптасып билейтін би. Әдетте айнала қозғалып орындалады. Вальсті «би патшасы» деп те атайды.
Полька
Көңілді әрі жылдам би. Көбіне шапшаң музыкамен орындалады.
Интербелсенді тақтадан вальс пен полька билеп жатқан топтардың суреттері мен слайдтары көрсетіледі.
Шара Жиенқұлова туралы
Тақтадан Шара Жиенқұлованың портреті көрсетіледі. Оқушыларға сұрақ қойылады: «Бұл адам таныс па?» Оқушылардың жауабы: биші.
Шара Жиенқұлова — қазақтың атақты бишісі. Ол Алматы қаласында дүниеге келген және қазақ билерін шебер орындауымен танылған.
Күй тыңдау: Дәулеткерей — «Қосалқа»
Сұрақ
Бұл ән бе, күй ме?
Жауап: күй.
Сұрақ
Қандай қимыл жасауға болады?
Жауап: би қимылдарын жасауға болады.
Тақтадан билеп жатқан қыздың бейнесі көрсетіледі. Сыныптағы қыздар қарапайым би қимылдарын орындайды. Оқушылар суретке қарап, сұлу қыздың бейнесін сипаттайды: әдемі сырғасы, білезігі, қос алқасы бар екенін айтады.
Күйді қайта тыңдап, алқаның сылдыры сезілетін тұстарда ырғағын қол соғу арқылы көрсетеді.
Композитормен таныстыру
Дәулеткерей Шығайұлы — қазақтың күйші-композиторы. Ол қазіргі Орал өңірінде дүниеге келген. «Қосалқа» күйі халыққа кең тараған: шығармада сұлу қыздың бейнесі, әсем жүрісі және алқаның сылдыры елестейді.
Сергіту сәті
Оқушылар музыкаға сай үйретілген вальс және полька қимылдарын жасап, қысқа сергіту биін билейді.
Ән үйрету
Т. Тайбековтің «Биші болам өскенде» әні үйретіледі: сөзін жаттау, әуенімен танысу, көңілді әрі ойнақы орындау.
Әннің ырғағын қол соғып көрсетіп, қарапайым би қимылдарымен сүйемелдеу ұсынылады.
5) Жаңа сабақты бекіту
Интербелсенді тақтадағы суреттерге қарап, би түрлерін ажырату тапсырмасы орындалады: вальс және полька.
6) Қорытындылау
- Бүгін біз қандай өнер түрімен таныстық?
- Би түрлерін атаңдар.
- Шара Жиенқұлова кім?
- Дәулеткерей қандай күй жазды? Ол күйге қандай қимыл жасауға болады?
- Көңілді әнге билеуге бола ма?
Сабақ соңында «Биші болам өскенде» әнін орындап, қорытынды жасаймыз.