Қиылысқан түзулер

Оқу мақсаттары

Қиылысқан түзулер туралы түсінік қалыптастыру.
Перпендикуляр және көлбеу туралы теоремамен танысу, оны дәлелдей білуге үйрену.
Сызбаларды дұрыс сала білу және теоремаларды есеп шығару барысында қолдану дағдысын дамыту.

Сабақтың басы: қызығушылықты ояту

Сабақ басында оқушылар негізгі ұғымдарды еске түсіру үшін сұрақтарға жауап береді. Бұл бөлім перпендикуляр, көлбеу және олардың проекциясы сияқты тірек түсініктерді нақтылауға көмектеседі.

1 Тікбұрыш жасап қиылысқан екі түзу қалай аталады?
2 «┴» таңбасымен нені белгілейміз?
3 Перпендикуляр дегеніміз не?
4 Көлбеудің анықтамасын сипаттаңдар.
5 Көлбеудің проекциясы дегеніміз не?
6 Перпендикуляр туралы теореманы тұжырымдаңдар.
7 Қандай жазықтықтар перпендикуляр жазықтықтар деп аталады?

Сабақтың ортасы: негізгі ұғымдар

Перпендикуляр түзулер

Тікбұрыш жасап қиылысқан екі түзу перпендикуляр түзулер деп аталады. Перпендикулярлық «┴» таңбасымен белгіленеді: AB ┴ CD — бұл AB түзуі CD түзуіне перпендикуляр дегенді білдіреді.

Перпендикулярдың элементтері

AC — перпендикуляр.
C — перпендикулярдың табаны.

Көлбеу және проекция

AB — a түзуіне перпендикуляр емес болса, ол көлбеу деп аталады.
B — көлбеудің табаны.
CB — AB көлбеуінің проекциясы.

Дескриптор

Оқушы суреттен перпендикулярды, перпендикулярдың табанын, көлбеуді, көлбеудің табанын және көлбеудің проекциясын анықтайды; «┴» белгісін ажыратады.

Ой тоқтам: «Кім жылдам?»

Терминдерді жылдам тану үшін қысқа анықтамалар беріледі. Оқушылар әр анықтамаға сәйкес ұғымды табады.

1 Жазықтықтағы кез келген түзумен тік бұрыш жасап қиылысқан түзу — перпендикуляр.
2 Жазықтыққа жүргізілген перпендикуляр емес түзу — көлбеу.
3 Перпендикулярдың және көлбеудің жазықтықтағы табандарын қосатын кесінді — көлбеудің жазықтықтағы проекциясы.
4 Нүктеден жазықтыққа түсірілген перпендикулярдың ұзындығы — қашықтық.
5 Перпендикуляр, көлбеу, проекция құрайтын үшбұрыш — тікбұрышты үшбұрыш.
6 Перпендикуляр, көлбеу, проекцияны байланыстыратын теорема — Пифагор теоремасы.

Дескриптор

Оқушы берілген сөздердің мағынасы қай фигураның немесе ұғымның атауына сәйкес келетінін анықтайды және оларды ажыратады.

2-тапсырма: оқулықпен жұмыс

Дәптерге есептерді шығару.
Әртүрлі сызықтарды сызу және сызбаларды орындау.

Дескриптор

1 Дәптерге есептерді шығарады.
2 Әріп элементтерін көркем әрі ұқыпты жазады.

Сабақтың соңы: кері байланыс және қорытынды

Кері байланыс

Оқушылар «Еркін микрофон» әдісі арқылы сабақ бойынша өз ойларын айтып, түсінгенін қорытындылайды.

Сұрақ-жауап тесті

Өзара тікбұрыш жасап қиылысатын түзулер қалай аталады?: Перпендикуляр түзулер.
Ішкі тұстас бұрыштардың қосындысы неге тең?: 180°.
Өзара қиылыспайтын түзулер қалай аталады?: Параллель түзулер.
Тікбұрыш жасап қиылысқан түзулердің әр бұрышы неше градусқа тең?: 90°.