Оқушыларды табиғат тазалығын сақтауға, табиғаттан үндестік таба білуге үйрету
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Сабақтың тақырыбы
Табиғат — тал бесігің, аялай біл!
Сабақтың мақсаты
Оқушылардың табиғатпен үйлесімділік және табиғатты аялау туралы түсініктерін кеңейту.
Сабақтың міндеттері
- Табиғат — тіршіліктің бастауы, ал адам — табиғаттың бір бөлігі екені және табиғат заңдылықтарын сақтау қажеттігі туралы түсініктерін тереңдету.
- Табиғат тазалығын сақтауға, табиғаттан үндестік таба білуге үйрету.
- Ізгілікті, жауапкершілікті, ұқыптылықты тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
Негізгі идея
Адам мен табиғат — егіз ұғым. Табиғатты қорғау — азаматтық борыш. Ата-бабамыздың «Жер — қазына, су — алтын, мал — байлық» деген өсиеті табиғаттың қадірін ұғындырады.
Кіріспе сөз
Мұғалім: Сәлеметсіздер ме, қымбатты оқушыларым! Бүгін біз үшін ерекше күн, себебі мектебімізде Табиғатты аялау күні өтеді. Осы күнге орай ашық сабағымыздың тақырыбы — «Табиғат — тал бесігің, аялай біл!».
Табиғат — қорғаушымыз да, асыраушымыз да. Жер-Ананы сүйіп, аялау — әр адамның азаматтық парызы.
Шаттық шеңбері
Табиғат — бүкіл тіршіліктің алтын ұясы, аялы бесігі, құтты қонысы әрі өсіп-өнер мекені. Табиғатқа деген алғысымыз шексіз. Ендеше, шаттық шеңберінде Жер-Анаға ізгі тілектерімізді білдірейік.
Үй тапсырмасы және топқа бөліну
Үй тапсырмасы
Өз қалауың бойынша төмендегі нысандардың біріне хат жаз: асқар тау, айдын көл, ну тоғай, қалың орман, биік шың, жасыл өсімдік, жүгірген аң, ұшқан құс, кең дала.
Әр оқушының жауабына қағаздан қиылған гүлдер беріледі.
Топқа бөліну
Қолдарыңдағы гүлдердің түсіне қарай екі топқа бөлініп отырайық.
Ассоциация және әңгімелесу
Табиғат адам бойына шабыт, көңілге қуат, сезімге сұлулық пен сағыныш ұялатады. Ол адамгершілік қасиеттерді қалыптастыратын мол тәрбие көзі.
Ассоциациялық сұрақ
«Табиғат» деген сөзді естігенде, ең алдымен ойларыңа не келеді?
Оқушылардың жауаптары арқылы әсем табиғаттың шағын макетін құрастырамыз.
Әңгімелесу сұрағы
Табиғатты сақтап, қорғау не үшін қажет?
Мәтінмен жұмыс
Оқылым
Оқулықтағы Құрманбай Толыбаевтің «Қайыңның қасіреті» атты әңгімесін оқып, талдаймыз.
Талдау сұрақтары
- Адам табиғатқа неліктен зиян келтіреді?
- Табиғат та «жылай» ма?
- Табиғат заңдылықтарын бұзу қандай жағдайларға әкеледі?
Тыныштық сәті (2 минут)
«Таза болса табиғат — аман болар адамзат».
Баяу музыка қойылып, қысқа бейнеклип көрсетіледі.
Дәйексөз және талдау
Анатоль Франс
«Адам табиғатқа тәуелді болса, табиғат та оған тәуелді».
Дәйексөзді дәптерге жазып, «Көзқарас – себеп – мысал – қорытындылау» бірізділігімен талдаймыз.
1) Көзқарас
А. Франстың көзқарасымен келісемін.
2) Себебі
Табиғат пен адам өзара үйлесімде өмір сүреді.
3) Мысал
Қарапайым мысал — тыныс алуымыздың өзі табиғатқа тәуелді екенімізді дәлелдейді.
4) Қорытынды
Адам табиғатқа мейіріммен, сүйіспеншілікпен, қамқорлықпен қарағанда ғана үйлесім сақталады. Сонда табиғат адам баласы үшін кең сарай, мәңгі тозбас құтты қоныс бола алады.
Шығармашылық тапсырма
Тапсырма мазмұны
Өзің тұратын ауылдың экологиялық ахуалын жақсарту үшін не істегендеріңді есеп түрінде жазыңдар. Ал алдағы уақытта қандай жоспарларың бар екенін жоба түрінде (сурет, сызба, жоспар) ұсыныңдар.
Топтық жұмыс
Әр топ өз жұмысын қорғап, нақты ұсыныстарын таныстырады.
Түйіндеме: сыртқы тазалық пен ішкі тазалық
Қазіргі уақытта қоршаған ортаның ластануы, табиғаттың тозуы туралы жиі айтылады. Алайда оны жою немесе қалпына келтіру оңай емес. Ғылым табиғатты тазартатын құрал ойлап тапқан күннің өзінде, бұл көбіне сыртқы тазалықты ғана қамтуы мүмкін.
Негізгі ой
Адамды улап жатқан газ, түтін, улы заттар тек денсаулыққа ғана емес, рухани әлемге де әсер етеді. Дерт көбіне ішкі ластанудан — ойдың, сөздің, істің тазалығынан айныған сәттен басталады. Ішкі ластану сырттай да көрініс табады.
Нағыз өзгеріс алдымен адамның өз ішінен басталады. Ойы, сезімі, тілегі, мұраты таза болғанда ғана сыртқы әлеммен үйлесім орнайды.
Аудиожазба тыңдалып, ой қорытындысы жасалады.
Үй тапсырмасы
Эссе
«Табиғатты қорғау — өзіңді қорғау» тақырыбында эссе жазу.
Жүректен жүрекке
Соңында бәріміз ортаға жиналып, Ә. Тәжібаевтің сөзіне, Е. Хасанғалиевтің әніне жазылған, Саят Медеуовтың орындауындағы «Бозторғайым» әнін орындаймыз.
«Бозторғайым» әні (мәтін)
Даланы мен де Сүйемін сендей Бауырмал құсым! Назыңнан әсем Сазыңнан әсем Жаңылма, құсым.
Тіршілікте, айнымасқа тағдыр қосқан, Құсы едің ғой кең далама бауыр басқан. Аяздарда тоңбайсың ба, бозторғайым, Жылы ұяңа қонбайсың ба, бозторғайым!
Тауқымет тартып, Тарықпа, жаным. Қорықпа, жаным. Құшағымды ашып, Кеудеме басып Берейін жалын!
Тіршілікте, айнымасқа тағдыр қосқан, Құсы едің ғой кең далама бауыр басқан. Аяздарда тоңбайсың ба, бозторғайым, Жылы ұяңа қонбайсың ба, бозторғайым!