Қазақша рефераттар

Бисер тоқу

Сабақтың тақырыбы

Маржаннан алқа тоқу.

Сабақтың әдісі

Аралас, сарамандық.

Пәнаралық байланыс

Тарих; бейнелеу өнері (композиция, түстерді таңдау).

Көрнекіліктер

Дайын бұйымдар, үлгілер, схема, кітаптар.

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Оқушылардың моншақ тоқу туралы білімін жүйелеу, шеберлік деңгейін арттыру және әсемдік пен сұлулықты бағалай білуге үйрету.

Дамытушылық

Жұмысты орындаудағы ептілікті дамыту, алған білімді өз бетінше қолдана білу дағдыларын қалыптастыру.

Тәрбиелік

Эстетикалық талғамды тәрбиелеу, тиянақтылық пен ұқыптылық деңгейін арттыруға баулу.

Құрал-жабдықтар

Моншақ Жіп Түйреуіш Қайшы Леска

Бисер тоқу туралы

Бисер тоқу — ертеден кең тараған халық қолөнерінің бір бағыты. Бұл өнер арқылы қарапайым бейнелерден бастап күрделі, көп түсті композицияларға дейін орындауға болады. Бисерден алқа, тұмарша, шашбау, сырға, білезік, белдік, сөмке және түрлі сәндік әшекейлер жасалады.

Қолдан жасалған бисер бұйымдары Ресейде де, шетелде де жоғары бағаланады. Бүгінде бұл бағыт қайта жаңғырып, дамудың жаңа сатысына көтеріліп отыр.

Бисер тоқу нәзіктік пен әсемдікті, шыдамдылықты, қиял мен шеберлікті талап етеді. Схемамен жұмыс істегенде есте сақтау қабілеті, түстерді ажырата білу және дәлдік маңызды.

Қысқаша мүмкіндіктер

  • Әр түрлі деңгейдегі тоқу әдістері: қарапайымнан күрделіге дейін.
  • Сәндік бұйымдар: алқа, сырға, білезік, белдік, брошь, ожерелье.
  • Ұлттық ою-өрнек элементтерін қолдану: өңіржиек, бойтұмар, тұмарша.

Бисердің шығу тарихы

Бисердің тарихы әйнектің пайда болуымен тікелей байланысты. Әйнектің нақты қашан шыққаны туралы бірізді дерек жоқ, алайда оның пайда болуына қатысты аңыздар мен тарихи мәліметтер сақталған.

Финикия туралы аңыз

Аңыз бойынша, финикиялық көпестер теңіз кезіп жүріп Сирияға тоқтайды. Тамақ дайындау үшін қазан қоятын тас таппаған соң, кемедегі селитраны (натрий қосындыларын) пайдаланады. Жалынның жоғары температурасынан селитра еріп, өзен құмымен араласып, сұйық әйнекке айналған деседі. Осылайша әйнек пайда болған-мыс. Кейін финикиялық көпестер Жерорта теңізі аймағына әйнек бұйымдарын кеңінен таратқан.

Ежелгі Египет деректері

Кейбір деректер әйнектің отаны Ежелгі Египет болғанын көрсетеді. Біздің дәуірімізге дейінгі VI ғасыр ескерткіштерінен әйнек моншақтар, амулеттер және ыдыс-аяқтар табылған. Египеттіктер әйнек массасына кобальт, мыс, марганец қосып, көгілдір, жасыл, алқызыл түстер алған. Мұндай әшекейлерді ерлер де, әйелдер де таққан, әсіресе ақ түсті киіммен үйлестірген.

«Бисер» атауының төркіні

Алғашқы «бисер» атауы Египетпен байланыстырылып, арабтың «Бусра» немесе «Бусер» сөздерінен шыққаны айтылады. Мағынасы — «жалған маржан».

Рим империясы Египетті басып алған кезде әйнек өндірісі Римге ауысады, ал империя құлағаннан кейін Византияға өтеді. Константинопольді түріктер жаулап алған соң, әйнек шеберлері әр тарапқа таралып, бисер өнері де кең өріс ала бастайды.

Жұмыс орнын ұйымдастыру

Бисер тоқу жұмысының қызықты әрі нәтижелі болуы тек құралдардың толық болуына ғана емес, жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыруға да байланысты. Әсіресе бисерді ыңғайлы орналастыру маңызды.

Ыңғайлы орналастыру тәсілдері

  • Бедерлі фланель матаны төрт қабаттап қолдану.
  • Жақтауы аса биік емес қорапшаларды пайдалану.

Денсаулық және қауіпсіздік

  • Жұмыс орны жеткілікті жарық болуы керек.
  • Көзге демалыс беру үшін әр сағат сайын 10–15 минут үзіліс жасау ұсынылады.

Сабақ барысы

  1. I Ұйымдастыру кезеңі.
  2. II Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын хабарлау.
  3. III Жаңа сабақ: бисер тоқу туралы мәлімет және жұмысқа дайындық.
  4. IV Сарамандық жұмыс: маржаннан алқа тоқу.
  5. V Қорытындылау, бағалау, үй тапсырмасы, жұмыс орнын жинастыру.

Сарамандық жұмыс: маржаннан алқа тоқу

Кіріспе нұсқаулық

Техника қауіпсіздігі ережелерін қайталау: инемен және қайшымен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік.

Ағымдағы нұсқаулық

Оқушылар жұмыс барысында қажет жерінде көмек алып отырады; әр қадамда дәлдік пен ұқыптылық қадағаланады.

Нәтиже

Схема бойынша тоқылған, симметриясы сақталған дайын алқа.

Жұмыс алгоритмі

  1. 1 Бұйымның түйреуішін жіпке (немесе лескаға) мықтап бекітіңіз.
  2. 2 Схема 1, 2, 3 бойынша бисерді қатар-қатар тізіңіз.
  3. 3 Соңғы қатардың алғашқы қатарға симметриялы болуын қадағалаңыз.
  4. 4 Жұмыс соңында екінші түйреуішті бекітіп, артық жіпті (лесканы) мұқият қиып тастаңыз.

Қорытынды бөлім: «Түймедақ» сөзжұмбағы

Сарамандық жұмыс аяқталғаннан кейін оқушылар топтасып «Түймедақ» сөзжұмбағын шешеді. Әр дұрыс жауап үшін бір гүлден беріледі.

№ Сұрақ Жауап
1 Ең алғаш бисер қай елде пайда болды? Египет
2 Параллель тоқу әдісімен тоқылатын бұйым. Гүл
3 Бисермен сәндік үшін қандай бұйымдар тоқылады? Әшекей
4 Бисермен гүл, жапырақ тоқу үшін қандай материал қолданған жөн? Сым
5 Тұңғыш рет бисер қандай өндіріспен байланысты болды? Әйнек өндіру
6 Таяқша, сопақша, қырлы бисер формалары қандай пішінге жатады? Дөңгелек
7 Алқа тоқуға жиі қолданылатын материал. Леска
8 Бисермен жұмыс істегенде қажетті құрал. Қайшы

Бағалау

Орындалған жұмыстың сапасы, симметрия, ұқыптылық және қауіпсіздік ережелерін сақтау бойынша баға қою.

Үй тапсырмасы

Схема №3 бойынша тоқуды қайталау және түстер үйлесімін таңдау бойынша шағын эскиз дайындау.

Тәртіп

Жұмыс орнын жинастыру, құрал-жабдықтарды орнына қою.

Қолданылған әдебиеттер

  • Г. Дюмина. Бисер умелица. Издательство «Астрель», 2001.
  • Л. В. Грушина. Мастерилка, 2004.
  • «Мектептегі технология» журналы.
  • Схема №3.