Қоқыс дерті - ғасыр қасіреті Зерттеу мақсаты
Қоқыс дерті — ғасыр қасіреті
Бұл зерттеу жұмысы қоқыс пен өндірістік қалдықтардың шамадан тыс көбеюі Жер ғаламшарын ластаудың негізгі себептерінің біріне айналғанын көрсетеді. Жиналған деректер мен бақылаулар қоқыс қасіретінің жергілікті емес, ғаламдық сипатқа ие екенін дәлелдеуге бағытталған.
Зерттеу мақсаты
Қоқыс пен өндіріс қалдықтарының қоршаған ортаға әсерін статистикалық деректер арқылы талдап, мәселенің ғаламдық деңгейін негіздеу.
Нәтиже өзегі
Тақырып толық ашылып, қажетті деректер іріктеліп, экологиялық тұрғыдан дұрыс қорытынды жасалды.
Негізгі ұстаным
Жинақталған білімді нақты экологиялық проблемаларды шешуге қолдану — зерттеудің басты бағыты.
Міндеттері
- Гарбология (қоқыстану ғылымы) туралы деректер жинау.
- Қоқыстың зияндылығы мен сақталу мерзімдерін салыстырып, кесте дайындау.
- Тұрмыстық қалдықтарды қайта пайдалану туралы оқушылармен сұхбат жүргізіп, шығармашылық жұмыстарды жинақтау.
- Балқаш қаласындағы СЭС орталығы жанындағы коммуналдық қызмет мамандарымен кездесу ұйымдастыру.
- Зертханалық жұмыстар жүргізу және нәтижелерін талдау.
Кіріспе
1) Экология: міндеттері мен келешегі
Білімнің барлық салалары сияқты, экология да үздіксіз дамып келеді: кей кезеңде қарқынды, кей кезеңде баяу. Гиппократтың, Аристотельдің және басқа да көне грек ойшылдарының еңбектерінде экологиялық мазмұндағы деректер кездеседі. Алайда олар «экология» терминін қолданбаған.
Бұл салаға XVIII–XIX ғасырлардағы биологияның қайта өрлеуі кезеңінде көптеген ғалымдар үлес қосты. Мысалы, алғашқы микроскопиялық зерттеулерімен танылған Антон ван Левенгук қазіргі экологияның екі маңызды бағытына — қоректік тізбектерді және популяция санының динамикасын зерттеуге — жол ашқан зерттеушілердің бірі саналады.
Экологияның екі қыры
-
Танымдық бағыт: табиғат дамуының заңдылықтарын ашу және түсіндіру арқылы білім шеңберін кеңейту.
-
Қолданбалы бағыт: жинақталған білімді қоршаған ортаға қатысты проблемаларды шешуге пайдалану.
Экологияның маңызының артуы кездейсоқ емес: практикалық мәні бар бірде-бір ірі мәселе табиғаттың жанды және жансыз компоненттері арасындағы өзара байланыстарды ескермей шешілмейді.
2) Қоқыс — ғасыр мәселесі
Диван, чемодан, саквояж, кәрзеңке, картина, картон, велосипед, теледидар, тоңазытқыш — бір-біріне ұқсамайтын осы заттардың барлығын ортақ тағдыр біріктіреді: уақыт өте келе олар тозады да, қоқысқа айналады.
Ауқым
Планета тұрғындарының әрқайсысына жылына шамамен 1 тоннаға жуық тұрмыстық қоқыс келеді (өнеркәсіптік қалдықтарды қоспағанда).
Көрнекі салыстыру
Егер бір жылда жиналған қоқыстың барлығы өңделмей үйіндіге айналса, оның биіктігі Еуропадағы ең биік шыңдардың бірі — Эльбрус тауының деңгейіне (5642 м) жетуі мүмкін.
Адам өмірінің нәтижесінде пайда болатын қалдықтардың орасан көлемі оларды қайта өңдеумен айналысатын жаңа өндіріс салаларының қалыптасуына ықпал етті. Тіпті атауы «қоқыстану» деп аударылатын гарбология атты ғылыми бағыт пайда болды.
Әлемнің гарбологтары адамзат өміріне енген «қоқыс тұйығынан» шығудың жолдарын іздеуде. Алайда қоқыс көлемі жыл сайын артып келеді. Неліктен?
Ойлануға арналған сұрақ
Қоқыстың көбеюі тек тұтынудың артуымен ғана түсіндіріле ме, әлде өндіріс мәдениеті, сұрыптау жүйесінің әлсіздігі және қайта өңдеу инфрақұрылымының жеткіліксіздігі сияқты факторлар шешуші рөл атқара ма?