Вавилон қаласы
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Бұл материал 4-сыныпқа арналған «Математика — ғылымдардың патшасы» атты математика онкүндігінде өткізілген ашық сабақ жоспары негізінде өңделіп берілді. Мәтін редакцияланып, грамматикасы түзетілді, ойы жинақталып ұсынылды.
Сабақтың тақырыбы
Үш таңбалы санға жазбаша бөлу тәсілдері
Сабақ форматы
Дәстүрлі, аралас сабақ
Көрнекіліктер
«Әлемнің 7 кереметі» слайдтары, логикалық тапсырмалар
Негізгі идея
Бөлу амалын бекіту және тарихи нысандарды құрметтеуге тәрбиелеу
Сабақтың мақсаттары
- Білімдік: үш таңбалы санға жазбаша бөлуді меңгерту, есептер шығару дағдысын қалыптастыру.
- Тәрбиелік: тарихи ғимараттарды танып-білу, оларды сақтау мен қорғауға баулу; шапшаңдыққа, тапқырлыққа, озық болуға тәрбиелеу.
- Дамытушылық: логикалық ойлау, танымдық қызығушылық және есте сақтау қабілеттерін дамыту.
Сабақ барысы: «Әлемнің 7 кереметі» арқылы қайталау
Сабақта оқушылар үш таңбалы санға бөлуді қайталай отырып, әлемнің жеті кереметі туралы қысқаша деректермен танысады. Әр керемет — бір оқу тапсырмасының кіріспесі: есеп шығару, көркем жазу, амалдардың орындалу тәртібі, логикалық сұрақтар және теңдеулер.
1-керемет: Вавилонның аспалы бақтары (Семирамиданың бағы)
Ежелгі Вавилонда Навуходоносор патша парсылық ханшайым Амитиске үйленеді. Жас ханшайым туған жерін сағынған кезде, патша оны жұбату үшін тауларды елестететін террасалы бақтар салуды бұйырады. Алыстан бұл бақтар аспанда «қалықтап тұрғандай» көрінгендіктен, тарихта Вавилонның аспалы бақтары деген атаумен қалады.
Үй тапсырмасын тексеру
50-бет: №2 (3–4-баған), №4 есеп. Дұрыс жауап интерактивті тақтада көрсетіліп, оқушылар өзін-өзі тексереді.
2-керемет: Эфестегі Артемида храмы
Түркиядағы Эфес қаласында салынған Артемида храмы — көне дәуір сәулетінің аса ірі туындыларының бірі. Аңыз бойынша, храмды арыстандар күзеткен.
Көркем жазу және санды оқу
«Құлыптың кілті» ретінде берілген сандарды көркем жазып, соңынан дауыстап оқиды:
3-керемет: Галикарнас кесенесі
Аңызға сәйкес, Мавсол есімді билеуші дүниеден өткен соң, оны есте қалдыру үшін ерекше сәнді әрі үлкен мазар салдыруды бұйырады. Осыдан «мавзолей» атауы тараған. Кесене қымбат мәрмәр тастармен әшекейленген.
Үш таңбалы санға бөлу (оқулықпен жұмыс)
51-бет: №2 есеп. Төмендегі бөлулерді орындау:
4-керемет: Родос алыбындай мүсін (Күн құдайы Гелиос)
Эгей теңізіндегі шағын Родос аралының тұрғындары бейбіт өмірді қалағанымен, сыртқы қауіпке қарсы тұруына тура келеді. Аңыз бойынша, жау шегініп, қару-жарағын тастап кеткен соң, родостықтар оны сатып, алғыс белгісі ретінде Күн құдайы Гелиосқа алып мүсін тұрғызады.
Топтық жұмыс: амалдардың орындалу тәртібі
Оқушылар кезекпен тақтаға шығып, өрнектегі амалдардың орындалу ретін көрсетіп, есептеуді бірлесе аяқтайды:
Ескерту: тарихи деректер әр дереккөзде әртүрлі берілуі мүмкін; бұл бөлім мотивациялық әңгімелеу ретінде қолданылған.
5-керемет: Олимпиядағы Зевс мүсіні
Ежелгі Олимпияда Зевске арналған храм салынып, ішінде аса биік мүсін орнатылады. Аңыз бойынша, оның биіктігі соншалық — орнынан тұрса төбеге тиіп кететіндей әсер қалдырған. Осы орта олимпиадалық ойындардың рухымен де байланыстырылып айтылады.
Ой сергіту: логикалық сұрақтар
- Үстелдің бір бұрышы кесіп алынды. Үстелде енді неше бұрыш қалды? (5)
- Алмұрт алмадан ауыр, ал алма өріктен ауыр. Алмұрт ауыр ма, әлде өрік ауыр ма? (алмұрт)
- Еменде үш бұтақ, әр бұтақта үш алмадан бар. Барлығы неше алма? (еменде алма өспейді)
- Қояндар бөренені арамен бөліп жатыр. Олар 14 жерден кесті. Неше бөлік пайда болды? (15)
- Қос жегілген аттар 40 км шауып өтті. Әр ат неше км шауып өтеді? (40)
- 7 ағайындының бір-бірден қарындасы бар. Отбасында барлығы неше бала бар? (8)
- Көшеде 1 атасы, 2 әкесі, 2 баласы, 1 немересі келе жатыр. Барлығы неше адам? (3)
- Әсет пен Азатқа 5-тен тәтті тоқаш әперілді. Әсет өзінікін 6 минутта жеді. Азат әр тоқашын 4 минутта жейді. Әсет тағы қанша минут «күтуге» мәжбүр? (14)
6-керемет: Мысырдағы Хеопс пирамидасы
Хеопс пирамидасы — ауыр тастардан тұрғызылған, көне әлем кереметтерінің ішінде біздің заманымызға дейін ең жақсы сақталған нысандардың бірі. Сабақта осы пирамидаға ұқсас қазіргі Қазақстандағы нысан ретінде Астанадағы Бейбітшілік пен келісім сарайы мысалға алынады.
Мәтінді есеп (оқулықпен жұмыс)
52-бет: №6 есеп.
Бейбітшілік және келісім сарайының биіктігі 62 м. Ал Бәйтерек кешенінің биіктігі одан 350 дм артық. Бәйтеректің биіктігін тап.
Түрлендіру
350 дм = 35 м
Есептеу
62 + 35 = 97
Жауабы: Бәйтерек кешенінің биіктігі 97 м.
7-керемет: Форос аралындағы Александрия маягы
Үш қабаттан тұратын Александрия маягы теңізшілерге жол көрсеткен ең әйгілі нысандардың бірі саналады. Сабақта бұл оқиға «капитан» рөлі арқылы деңгейлік тапсырмалармен байланыстырылып беріледі: оқушылар теңдеулерді шешіп, «кемені қауіпсіз өткізеді».
Деңгейлік тапсырмалар: теңдеулер
1-деңгей
b * 90 = 1890
2-деңгей
76 * a = 38 * 50
3-деңгей
(y - 4760) * 568 = 81224
Бекіту және қорытынды
Бекіту
Сабақ барысында оқушылар әлемнің 7 кереметімен таныса отырып, үш таңбалы санға жазбаша бөлу тәсілдерін қайталады, есептер шығарды және логикалық ойлау тапсырмаларын орындады. Жеті кереметтің атауын қайта жаңғыртып, есте сақтауға мән беріледі.
Тест (5 сұрақ)
-
Уақытты табу үшін не істейміз?
- a) Қашықтықты жылдамдыққа бөлеміз
- b) Қашықтықты жылдамдыққа көбейтеміз
- c) Қашықтық пен жылдамдықты аламыз
-
P = 4 * a — бұл ненің формуласы?
- a) Тіктөртбұрыштың периметрін табу
- b) Үшбұрыштың периметрін табу
- c) Шаршының периметрін табу
-
Параллелепипедтің көлемін табу үшін не істейміз?
- a) Ұзындығы мен енін көбейтеміз
- b) Ұзындығы мен енін қосып, екіге көбейтеміз
- c) Ұзындығын, енін, биіктігін көбейтеміз
-
Белгісіз бөлінгішті табу үшін не істейміз?
- a) Бөліндінің мәнін бөлгішке көбейтеміз
- b) Бөліндінің мәнін бөлгішке бөлеміз
- c) Бөлгішке бөліндінің мәнін көбейтеміз
-
2 тәулік 3 сағатта қанша сағат бар?
- a) 27 сағат
- b) 51 сағат
- c) 48 сағат
Бағалау
Сабаққа белсенді қатысқан оқушылардың жұмысы бағаланады.
Үй тапсырмасы
52-бет: №3 есеп.