Табиғатқа көрік беріп тұрған мен ғана
Сабақтың мақсаты
Қоршаған орта, табиғат пен тіршілік арасындағы байланыс туралы түсінік қалыптастыру; балалардың дүниетанымын кеңейту. Ойлау, есте сақтау және зерделеу қабілеттерін дамыту, сөздерді анық айтуға машықтандыру және сөйлеу мәдениетін қалыптастыру. Табиғатқа сүйіспеншілікке тәрбиелеу, жаратылыстың әрбір бөлшегін құрметтеуге, қоршаған ортаны қорғап, сақтауға үйрету. Сүйіспеншілік пен мейірімділік қасиеттерін дамыту.
Көрнекіліктер
- Бөлме гүлдері
- Гүл қопсытқыш
- Табиғат көрінісі бар суреттер
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ–жауап
- Әңгімелеу
- Топтық жұмыс
- Ойын арқылы бекіту
Шаттық шеңбері
Жылы лебіз
Армысың, қайырымды Жер-Ана!
Армысың, мөлдір таза Су!
Армысың, шұғылалы Алтын Күн!
Армысың, мейірімді Аспан-Ата!
Күн — тіршіліктің қайнар көзі
Тәрбиеші: Біз қазір неге ұқсап тұрмыз?
Балалар: Күнге.
Тәрбиеші: Дұрыс. Жер бетіндегі тіршіліктің негізгі қайнар көзі — күн. Ол бізге не үшін керек?
Балалар: Күн бізге жарық пен жылу береді.
Тәжірибе: Барлығымыз күнге қолымызды созайық. Күннен алған жылуды бір-бірімізге таратайық.
Жыл мезгілі туралы әңгіме
Тәрбиеші: Қазір жылдың қай мезгілі?
Балалар: Қыс.
Тәрбиеші: Қыс айының соңғы күндері. Ертең көктемнің алғашқы күні басталады. Қыс мезгілінде ауа райы қандай болды?
Балалар: Суық болды: аяз, боран соқты, қар жауды.
Табиғат дегеніміз не?
Табиғат — бізді қоршаған орта. Оған аспан, су, ағаш, гүлдер, өсімдіктер, күн сияқты құбылыстар мен нысандар жатады. Табиғат адамның қатысуынсыз, өз заңдылықтарымен қалыптасқан. Ол тірі және өлі табиғат болып екіге бөлінеді.
Тірі табиғат
Ағаш, гүл, шөп және басқа өсімдіктер — өздігінен өседі.
Өлі табиғат
Су, тас, құм — өспейді, тыныс алмайды.
Табиғат — ортақ үйіміз. Сондықтан оған ұқыптылықпен қарап, бау-бақшадағы ағаштар мен гүлдерге қамқорлық жасауымыз керек.
Айтыс: Күн, су, ауа, гүл және адам
Күн
«Мен шуақты күнмін. Барлығына жылуым мен нұрымды беремін. Егер мен болмасам, табиғат та болмас еді. Сондықтан табиғатқа көрік беретін — мен».
Су
«Мен мөп-мөлдір, тап-таза, сыңғырлаған сумын. Мен болмаса, осындай сұлу табиғат болар ма еді? Табиғатқа көрік беретін — мен».
Гүл
«Мен әсем гүлмін. Егер мен болмасам, жер үсті жайнар ма еді? Менің арқамда табиғат әсем. Табиғатқа көрік беретін — мен».
Ауа
«Мен таза ауамын. Табиғаттағы барлығы мен арқылы тыныс алады. Егер мен болмасам, ешкім тіршілік ете алмас еді. Табиғатқа ең керекті — мен».
Адам
«Мен дүниедегі ақылды, күшті жанмын. Бірақ табиғатқа тәуелді екенімді ұмытпауым керек: мен оны қорғап, күтіп-баптауға міндеттімін».
Қорытынды ой
- Күн болмаса — жарық пен жылу жоқ.
- Су болмаса — өсімдіктерді суара алмаймыз.
- Ауа болмаса — тыныс ала алмаймыз.
- Гүл болмаса — табиғаттың сәні кемиді.
- Адам табиғатты күтіп-баптап, пайдасын тигізуі керек.
Қысқы гүлдер бағына саяхат
«Қыз өссе — елдің көркі, гүл өссе — жердің көркі».
Гүлдер бізге не үшін керек?
Гүлдер бөлменің ауасын тазартады, көңіл-күйімізді көтереді, әдемілік сыйлайды. Кейбір жәндіктердің өмір сүруі де гүлдерге байланысты.
Гүлдер болмаса не болады?
Көңіл-күй төмендеуі мүмкін, адамдардың мейірімі азаюы ықтимал, ал табиғи тепе-теңдік бұзылуы мүмкін.
Топтық жұмыс: гүлге күтім жасау
Шегіргүл (фиалка)
Бұл — шегіргүл (фиалка). Гүлі күлгін, жапырағы домалақ әрі түкті болады. Жапырағы түкті болғандықтан, оны сүрту қиын; сондықтан жапырағын тазарту үшін су бүркіп себеміз.
Гүл — нәзік тіршілік
Гүлдер өте нәзік. Оларды мейіріммен күтіп-баптау қажет. Гүлдің жылылығы мен әсемдігін анаға, күнге, әнге, қыздарға теңеуге болады.
Гүлдің тамыры, сабағы, жапырағы, күлтесі болады.
Фикус
Гүлдің түсі: жасыл.
Жапырағы: үлкен, жалпақ.
Күтім қадамдары
- Топырағын қопсыту.
- Дұрыс мөлшерде су құю.
- Жапырақ шаңын тазалау.
Су құйылмаса, шаңы сүртілмесе, гүліміз қурап қалады. Анаң сендерді қалай аялап, баптап өсірсе, гүлді де дәл солай күту керек.
Гүлдерге ауа, су, күн қаншалықты қажет болса, күтім де соншалықты маңызды.
Бөлме гүлін отырғызу: қадам-қадамымен
Барлығымыз мұқият қарап отырайық. Бөлме гүлін отырғызуды үйренеміз.
- 1 Құнарлы қара топырақ толтырылған гүл құтысын аламыз.
- 2 Ортасын сәл тереңірек етіп қазамыз.
- 3 Көшеттің тамырын үзбей, кішкене шұңқырға орналастырамыз.
- 4 Түбіне су құямыз.
- 5 Топырағын нығыздап, үстінен тағы су құямыз.
- 6 Гүл әдемі болып өсуі үшін уақытылы суарып тұрамыз.
Ойын: «Табиғатты аялайық»
Әр бала табиғат түрлерін плакатқа жапсырып, табиғат көрінісін бейнелейтін тыйым сөздерді айтады.
Тыйым сөздер
- Гүлді жұлма — гүлді аяла.
- Ағашты кеспе — ол таза ауа береді.
- Суды ластама — сусыз өмір жоқ.
- Көбелекті өлтірме — ол әсемдіктің белгісі.
Табиғатты қорғау — парыз
- Құсты атпа — құс адамның досы.
- Жасыл шөпті жұлма — жердің көркі.
- Аңдарды қорға — ол біздің байлығымыз.
- Күнімізді бұлт баспасын, асқар тауларымыз биік болсын.
Адамдардың табиғатсыз күні жоқ,
Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ.
Қоштасу
Қане, барлығымыз тұрайық,
Үлкен шеңбер құрайық.
Көріскенше күн жақсы,
Сау-саламат болайық.
Сау болыңыздар!