АДАМГЕРШІЛІК - РУХАНИ ТӘРБИЕНІҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫАдамгершілікке тәрбиелеу құралы - еңбек пен ата - ана үлгісі (Ыбырай Алтынсарин)Жаңа кезеңдегі білім берудің өзекті мәселесі жас ұрпаққа - адамгершілік - рухани тәрбие беру
Адамгершілік — рухани тәрбиенің маңыздылығы
Жаңа кезеңдегі білім берудің өзекті мәселелерінің бірі — жас ұрпаққа адамгершілік-рухани тәрбие беру. Құнды қасиеттерді қалыптастыру, рухани бай тұлғаны тәрбиелеу баланың дүниеге келген сәтінен басталуы тиіс.
Негізгі ой
«Ағаш түзу өсу үшін оған көшет кезінде көмектесуге болады, ал үлкен ағаш болғанда оны түзете алмайсың». Сондықтан баланың бойына жастайынан ізгілік, мейірімділік, қайырымдылық сияқты адамгершілік құндылықтарды сіңіруде отбасы мен педагогтың рөлі шешуші.
Еңбек пен ата-ана үлгісі — тәрбиенің қуатты құралы
Ыбырай Алтынсарин атап көрсеткендей, адамгершілікке тәрбиелеудің маңызды құралдарының бірі — еңбек және ата-ананың үлгісі. Бала үлкендердің іс-әрекетіне қарап үйренеді: олардың қарым-қатынасы, жауапкершілігі, еңбекті бағалауы — күнделікті тәрбие мектебі.
Рухани-адамгершілік тәрбие — екі жақты үдеріс
Рухани-адамгершілік тәрбие — екі жақты үдеріс: бір жағынан үлкендердің (ата-ананың, педагогтың) баланың дамуына мақсатты ықпалы болса, екінші жағынан тәрбиеленушінің ішкі белсенділігі — оның қылығы, сезімі және қарым-қатынасы арқылы көрінеді. Осыған байланысты педагог белгілі бір мазмұнды жүйелі іске асырып, адамгершілік ықпалдың түрлі әдістерін қолдана отырып, атқарылған жұмыстың нәтижесін, баланың жетістігін үнемі талдап отыруы қажет.
Адамгершіліктің негізі: мінез-құлық нормалары мен ережелері
Адамгершіліктің өзегі — мінез-құлық нормалары мен ережелері. Олар адамның іс-әрекеті мен қылығынан байқалып, адамдар арасындағы моральдық өзара қатынасты реттейді. Отанға сүйіспеншілік, қоғам игілігі үшін еңбек ету, өзара көмек және қоғамға тән өзге де адамгершілік ұстанымдар — сана, сезім, мінез-құлық пен қарым-қатынастың бөлінбес бөліктері.
Сана
Жақсы мен жаманды ажырата білу, әділ шешім қабылдауға ұмтылу.
Сезім
Мейірім, жанашырлық, сыйластық сияқты адамды адам ететін қасиеттер.
Мінез-құлық
Жауапкершілік, еңбекқорлық, уәдеге беріктік — күнделікті әрекетте көрінеді.
Қарым-қатынас
Өзара көмек, тыңдай білу, бірлесе әрекет ету мәдениеті қалыптасады.
Күнделікті өмірдегі тәрбие: ойын, оқу және еңбек
Баланың өмірге белсенді көзқарасы үлкендер арқылы қалыптасады. Тәрбие мен білім беру жұмысының мазмұны мен формалары балалардың жас ерекшелігі мен мүмкіндігін ескере отырып нақтылануы тиіс. Адамгершілікке және еңбекке тәрбиелеу күнделікті өмірде, үлкендердің қолынан келетін ортақ жұмысты ұйымдастыру барысында, сондай-ақ ойын мен оқу іс-әрекетінде жоспарлы түрде іске асады.
Педагог жұмысының тірек бағыттары
Тәрбиенің бастапқы және ең әсерлі формалары педагогтың балалармен мазмұнды қарым-қатынасы мен жан-жақты іс-әрекетінде көрінеді. Қоғамдық өмір құбылыстарымен танысу, балалар әдебиеті, көркем шығармалар, суретшілер туындылары арқылы дүниетанымды кеңейту — тәрбиелік ықпалдың табиғи арнасы.
Нәтижесі қандай?
- Еңбексүйгіштікке, ізгілікке, ұжымшылдыққа және патриотизмге баулу.
- Өз қолымен көп нәрсе жасай білуге және жасалған іске қуана білуге үйрету.
- Үлкендер еңбегінің нәтижесін бағалауды қалыптастыру.
Бірге әрекет ету — тұлғаның қоғамдық бағытын қалыптастырады
Тәрбие дұрыс ұйымдастырылған жағдайда балаларда ортақ пайдалы іске ұмтылу, бірге ойнау, бір нәрсемен шұғылдану, ортақ мақсат қою және оны жүзеге асыруға қатысу сияқты ниеттер күшейеді. Мұның бәрі баланың тұлғалық дамуына ықпал етіп, оның өмірге белсенді ұстанымын біртіндеп қалыптастырады.