Сөмкенің бауын қарына іліп алып, кеудесіне қысып ұстау - ешкімге сенбейтін күдікшіл қыздарға тән мінез
Әуенді терапияға шақыру
Құрметті әріптестер, бүгін сіздерді психикалық көңіл-күйді көтеруге, бойдағы шығармашылық қабілетті бағалауға, өзіңізге құрметпен қарауға және бір-бірімізбен сыйластық қарым-қатынасты нығайтуға арналған әуенді терапия сағатына ұйымшылдықпен қатысуға шақырамын.
Дүниеде мұғалімдіктен құрметті мамандық аз. Бұл — күрделі де жауапты міндет. Нағыз мұғалім өзі оқытатын пәнді және соған қатысты ғылым саласын терең меңгеріп, білімін балаға түсінікті әрі дұрыс жеткізе білуімен ерекшеленеді.
Оқушылардың интеллектуалдық деңгейі күннен күнге өсіп келе жатқандықтан, мектептегі жұмыс та барған сайын күрделенуде. Қазіргі талапқа сай білімді, жан-жақты, ғылым мен техникадан, өнер мен саясаттан хабардар мұғалім ерекше жоғары бағаланады.
1) Ыңғайланып отырыңыз
Еркін әрі жайлы қалып — қабылдауды жеңілдетеді.
2) Назар аударыңыз
Бейне клипті мұқият қарап, ойға түйіңіз.
3) Аудиотренинг
Келесі қадам — өзін-өзі тануға бағытталған тапсырма.
Тест: «Сіз көшбасшы бола аласыз ба?»
Әр сұраққа бір жауап таңдаңыз. Әр жауаптың ұпайы бар: 10, 5 немесе 0. Соңында нәтижені есептеп, төмендегі түсіндірмемен салыстырыңыз.
1) Бала күніңізде үлкеннің тілін алу мен өзгеге бағыну сіз үшін ауыр болды ма?
- Иә (10 ұпай)
- Есімде жоқ / білмеймін (5 ұпай)
- Жоқ (0 ұпай)
2) Ғылым мен мәдениеттегі жетістіктерге тек билік ете алатын жандар ғана қол жеткізе алады деген пікірмен келісесіз бе?
- Иә, әрине (10 ұпай)
- Білмеймін, бәлкім солай шығар (5 ұпай)
- Жоқ, келіспеймін (0 ұпай)
3) «Нағыз ер-азамат әйел затын өз талаптары мен заңдарына бағындыра білуі керек» деген ойға көзқарасыңыз қандай?
- Өте дұрыс (10 ұпай)
- Нақты айта алмаймын (5 ұпай)
- Дұрыс емес (0 ұпай)
4) Жақындарыңыздың сізді еркелетіп, ерекше көңіл бөлуі ұнай ма?
- Иә, оған еш қарсылығым жоқ (10 ұпай)
- Кейде-кейде (5 ұпай)
- Шынымды айтсам, ұнамайды (0 ұпай)
5) «Әйел заты көнбіс болуы керек» деген пікірмен келісесіз бе?
- Иә, әрине (10 ұпай)
- Білмеймін, бәлкім солай шығар (5 ұпай)
- Жоқ, келіспеймін (0 ұпай)
6) Өзгелердің жағдайын жақсарту үшін көп нәрсені мойныңызға алып жүресіз, бірақ оны біреу білсе, біреу білмейді. Бұл сізге таныс па?
- Иә, дәл қазіргі менің жағдайым (10 ұпай)
- Таныс, бірақ мұны барлығы білуге тиіс емес (5 ұпай)
- Жоқ, мұндай жағдайға ұшыраған емеспін (0 ұпай)
7) «Мықты адам ғана көшбасшы бола алады» деген пікірмен келісесіз бе?
- Иә, әрине (10 ұпай)
- Білмеймін, бәлкім солай шығар (5 ұпай)
- Жоқ, келіспеймін (0 ұпай)
8) Кейбір жағдайларда оңтайлы нәтижеге тез жету үшін шешімді жылдам қабылдайсыз ба?
- Иә, тез табуға тырысамын (10 ұпай)
- Нақты айта алмаймын (5 ұпай)
- Жоқ, бірден қабылдай алмаймын (0 ұпай)
9) «Мен өзгелерді өзіме бағындырып, билік ете аламын» дегенге қаншалықты келісесіз?
- Иә, әрине (10 ұпай)
- Білмеймін, бәлкім солай шығар (5 ұпай)
- Жоқ, билік ете алмаймын (0 ұпай)
10) «Ешкімнің алдында ашылып сөйлеп, өзімді толық көрсеткім келмейді» деген ой сізге тән бе?
- Иә (10 ұпай)
- Білмеймін, әр кезде әрқалай (5 ұпай)
- Жоқ (0 ұпай)
11) «Мен беймаза, тыныш өмірді армандаймын» деген ойыңыз бар ма?
- Иә, іште жатқан сондай арманым бар (10 ұпай)
- Білмеймін, ол туралы ойланбаппын (5 ұпай)
- Менің ондай арманым жоқ (0 ұпай)
12) «Бағынышты адам бастығының кез келген тапсырмасын орындай білуі керек» деген пікірмен келісесіз бе?
- Иә, әрине (10 ұпай)
- Білмеймін, бәлкім солай шығар (5 ұпай)
- Жоқ, келіспеймін (0 ұпай)
13) Жақындарыңызбен сөйлескенде, әсіресе өтініш не көмек сұрағанда, іштей қарсылық сезесіз бе?
- Иә, мұндай сезімдер жиі болады (10 ұпай)
- Білмеймін, аса мән бермеппін (5 ұпай)
- Жоқ, ондай сезімде болған емеспін (0 ұпай)
14) Сізден өзгелер жиі түсінік сұрап, ақталуды талап ете ме?
- Иә, онсыз да түсінікті нәрселерді қайта сұрайды (10 ұпай)
- Білмеймін, байқамаған екенмін (5 ұпай)
- Жоқ (0 ұпай)
15) Мінезіңіз әкеңізге немесе анаңызға ұқсай ма?
- Иә (10 ұпай)
- Білмеймін (5 ұпай)
- Жоқ (0 ұпай)
Тест нәтижесін түсіндіру
150–100 ұпай
Сіз өктем мінезге бейімсіз. Мақсатқа жетуде табандысыз, күрделі жағдайларда шешім таба аласыз. Басшылыққа лайық қасиеттеріңіз бар.
99–50 ұпай
«Жеті рет өлшеп, бір рет кес» қағидасын ұстанасыз: сабырлы, байыптысыз. Басқаруға да, берілген тапсырманы тыңғылықты орындауға да қабілеттісіз.
49–0 ұпай
Сіз көнбіс мінезді болуыңыз мүмкін, кейде өзіңізге сенім төмендейді. Дегенмен, дұрыс шешім қабылдай аласыз және үлгі алып, мінез-құлқыңызды жақсартуға ұмтыласыз.
Жас маманға кеңес
20–30 жас аралығындағы жас мамандардың мансап жолы көбіне соқпақты келеді. Білімі мен күш-жігері бола тұра, алғашқы кезеңде ұсақ қателіктерге бой алдыруы мүмкін. Төмендегі кеңестер сол қателіктердің алдын алуға көмектеседі.
Алғашқы жұмыс күні
Жаңа келген маман алдымен ұжыммен танысқаны дұрыс. Басшылықпен немесе бөлім жетекшісімен жақынырақ сөйлесіп, негізгі міндеттеріңізді нақтылап алыңыз. Әріптестеріңіздің есімдерін жаттап, барлығына ізеттілік көрсетіңіз. Алғашқы күндері қиын болуы мүмкін, сондықтан қалам мен қойын дәптер ұстап, маңыздыны түртіп жүріңіз.
Бірден «сенге» көшпеңіз
Үйде «сен» деп сөйлесу қалыпты болғанымен, жұмыс — ресми орта. Әдептілік сақтап, алдымен «сіз» деп тілдесіңіз. Жас шамасы қатар адамдармен де біртіндеп, жағдайға қарай жақындасқан жөн.
«Көтере алмайтын шоқпарды беліңе байлама»
Бірден үлкен жобаларды сұрап, «мына жұмысты маған беріңіз» деп талап қоюдың қажеті жоқ. Оның орнына: «Бұл жобаға мынадай үлес қоса аламын» деп ұсыныс білдіріңіз. Іске қызығушылық таныту — ұжым көзқарасын өзгертетін маңызды белгі.
Есіктен кірген бойда төрге ұмтылмаңыз
Жаңа қызметкерге ешкім бірден «орын» бере салмайды. Сабыр сақтап, тапсырманы уақытында орындап, жауапкершілік арқылы бедел жинаңыз.
«Сәлем түзелмей, әлем түзелмейді»
Әріптестермен жақсы қарым-қатынас құрудың ең қарапайым әрі әсерлі қадамы — амандасу. Жұмыстан тыс талқылауларда (телефон, хат, хабарлама) да сыпайылық сақтап, аман-саулық сұрауды ұмытпаңыз.
Шектен шықпауға тырысыңыз
Әлеуметтік желідегі парақшаларға жөнсіз пікір қалдыру, жеке суреттерді талқылау — кәсіби этикаға сай емес. Демалыс күндері немесе кешкі уақытта басшыңызды себепсіз мазаламаңыз. Тек шұғыл жағдай болса, қысқа әрі нақты түсіндіріңіз.
Жеке қарым-қатынас пен жұмысты араластырмаңыз
Достық орнаса да, сіздерді әуелі жұмыс байланыстыратынын естен шығармаңыз. Жеке мәселелерді кеңінен айтып, ішкі сырды ұжымға жаймау дұрыс. Кейбір басшылар жаңа маманды бейресми әңгіме арқылы «тексеріп» көріп, ақпаратты қаншалықты ұстай алатынын бағалайды. Сондықтан сөзіңіз өлшемді болсын.
Отырысы мен тұрысына қарап мінезді болжау
Адамның мінезін түрлі белгілер арқылы болжауға тырысатын тәсілдер көп. Солардың бірі — адамның тұрысы мен отырысына назар аудару. Төмендегі сипаттамалар — тек шамамен берілген байқаулар екенін ескеріңіз.
Тұрысына қарай
- Аяқтары бірге, тік тұрады. Салмақты, ұқыпты, сабырлы. Сенім артуға болатын адам.
- Бір аяғын тіреп, екіншісін сәл алға шығарып тұрады. Ортада танымал болуды қалайды. Белсенді, мақсатшыл, икемді.
- Аяқтарын алшақ ашып тұрады. Өз пікірінде нық, бастаған ісін аяқтауға бейім.
- Аяқтарын айқастырып тұрады. Танымалдықты ұнатуы мүмкін, шыдамы аздау болуы ықтимал.
Отырысына байланысты
- Тобықтарды айқастырып отыру. Байсалды, кейде өзіне сенімсіз. Сенімділікті дамыту пайдалы.
- Бір аяқты екіншісінің үстіне салып отыру. Өзіне сенімді, мақсатын білетін, болашаққа оң қарайтын адам.
- Екі аяғын бірге қойып, табанын еденге толық басу. Ашық, шыншыл, турашыл. Сырттай салқын көрінсе де, адамгершілігі мол.
- Табанын аяқ ұшында ұстап отыру. Сабырлы, кейде тұйық. Ортаның бағасына тәуелді болуы мүмкін.
- Аяқ ұштары бірге, өкшелер екі жаққа қарау. Батылсыздық пен кінәмшілдік байқалуы мүмкін, бірақ адамдарды жақсы «оқиды».
- Аяқты алға созып, сәл шалқайып, тобықты айқастыру. Өктемшілдік, қызғаныш басым болуы ықтимал; басым болуға ұмтылады.
Сериалды не үшін көреміз?
Сериалдың бір сериясын өткізіп алу көп адамға, әсіресе әйелдерге, «кешірілмес іс» сияқты көрінеді. Бірақ кей ер азаматтардың да ұзақ хикаяларға анда-санда көз қиығын салып қоятыны жасырын емес.
Психологтардың пікірінше, сериалдың тартымдылығы — өмірдің ықшамдалған, драмасы күшейтілген «нұсқасын» ұсынуында. Жағымды және жағымсыз кейіпкерлер айқын көрсетіліп, көрерменді бірге қуанып, бірге мұңаюға жетелейді. Оның үстіне, олар көбіне айналамыздағы адамдарға ұқсас.
Көрерменді ұстап қалатын қарапайым тәсіл
Әр серияны ең қызық жерінде аяқтау — ең тиімді әдістердің бірі. «Ертеңгі сериясы қызық болатын сияқты» деген ой сол сәтте-ақ әдет қалыптастырады.
Көп сериалда басты кейіпкер әділетсіздікті көп көрген, мінезі көркем, «мінсізге жақын» бейне ретінде беріледі. Сол себепті жанымыз ашып, кейіпкердің өмірімен тыныстап кетеміз.
Күнделікті күйбең тірлік кейде күйзеліске толы. Жұмыстан шаршап келгенде сүйікті сериалыңды қосу — назарды басқа арнаға бұрып, қысқа уақытқа болса да демалудың бір жолы.
Сөмке ұстау мәнері және мінез
Психологтар кейбір мінез ерекшеліктері қимыл-әрекеттен байқалуы мүмкін дейді. Соның бірі — сөмкені қалай ұстайтынымыз. Төмендегі сипаттамалар да жалпылама бақылау ретінде берілген.
Жиі кездесетін мәнерлер
- Бауырына қысып, қолды төмен түсіру: сабырлы, ұстамды, сыпайы, орнықты.
- Қарына іліп, білекті бүгіп ұстау: тәртіпті, жинақы, үй шаруасына бейім; өз бағасын біледі.
- Иыққа таман жоғары ұстап жүру: батыл, әсершіл, іске тез кіріседі; көпшіл, жалғыздықты ұнатпайды.
- Сөмкені бір шетінен ғана ұстап жүру: өзіне сенімді; өзге пікірге аса тәуелді емес.
Қосымша байқаулар
- Бауды қарына іліп, кеудеге қысып ұстау: күдікшіл, сенімсіздік басым болуы мүмкін.
- Иыққа іліп, қолды төмен түсіру: ұялшақ, өзіне сенім төмен.
- Иықта, екі қол бос: өзін еркін сезінсе, көңілді, өзіне риза; назар аудартуға бейім.
- Қолтыққа қысып ұстау: сырттай ұяң көрінсе де, тәуелсіз, байсалды.
Үздік жұмысшы қандай болуы керек?
Басқару туралы кітап та, мақала да көп. Бірақ көп жағдайда мәселе «басқара алмауда» ғана емес, басқарыла алмауда да болады. Ұжымдық еңбекке зиян келтіретін тұстың бірі — осы.
Ең әуелі, қарапайым қызметкердің өзі кез келген мәселеде шешім таба білуі маңызды. Одан кейін — шындықты жасырмай айту. «Шындық бар жерде өтірік байқап жүреді, шындық жоқ жерде шіреніп шайқап жүреді» деген сөзді ұмытпаған дұрыс.
Іске әсер ететін 5 қағида
- Бұйрықты талқылауға емес, орындауға назар аудару. Тапсырмаға «құп, орындалады» деп жауап беру — ұтымды қадам.
- Сергек әрі жинақы болу. Көңіл-күй мен қуат — нәтижеге әсер етеді. Жұмысқа үнемі шаршаңқы келу — тәуекелі жоғары белгі.
- Өз ісіңізге берік болу. Тұрақтылық — сенімнің негізі.
- Қарым-қатынас мәдениетін дамыту. Бұл дағды тек басқарушыға емес, кез келген қызметкерге керек. Бастыққа өзіңізді сыйлата білу маңызды.
- Жауапкершілікті өз мойныңызға алу. Өміріңіздің бағытын өзгертетін негізгі тетік — өз таңдауыңыз.
P. S. Келісіп алайық: ең жақсы жұмысшы — тапсырманы сылтаусыз орындап шығатын әрі өміріне риза адам.
Мұғалімдерге арналған тренингтің мәні
Мектеп мұғалімдеріне арналған тренингтер төмендегідей маңызды дағдыларды қалыптастыру және дамыту үшін қажет: кәсіби іс-әрекетте тиімді жеке стиль қалыптастыру; оқушылармен, ата-аналармен, мектеп басшылығымен, әріптестермен және отбасы мүшелерімен нәтижелі қарым-қатынас орнату.
Оқушылардың басым бөлігінің мінез-құлқы күрделі болуы мүмкін, сондықтан тренинг жаттығулары мұғалімдерге оқушымен тиімді тіл табысудың және қиын жағдайларды конструктивті шешудің жолдарын ұсынады.
Нәтиже қандай болады?
- Қатысушылар өз мүмкіндіктерін бағалап, өзгелердің әрекетін бақылау арқылы жаңа тәсілдерді үйренеді.
- Эмоциялық күй тұрақталып, жұмысқа қабілет артады.
- Мұғалімдер тренингке қызығушылықпен қатысып, тәжірибені бірлесіп байытады.
Қысқа қорытынды
Бұл материал әуенді терапиядан басталып, көшбасшылықты бағалау тесті, жас маманға практикалық кеңес, мінез-құлыққа қатысты жеңіл психологиялық байқаулар және мұғалімдерге арналған тренингтің маңызын қамтиды. Негізгі ой — кәсібилік, мәдени қарым-қатынас және өзін-өзі дамыту үнемі қатар жүруі тиіс.