Қазақша рефераттар

Құстар тіршілігі

Табиғат әлеміне қамқорлық жасау және күтіп-баптаудағы баланың іс-әрекеті

Таным білім беру саласының базалық мазмұны бойынша үш жастағы бала ересектерге еліктей отырып ойын образдарын құрастырады, белсенді қимылдап, қоршаған ортамен танысады. Айналасында болып жатқан оқиғаларға назар аударып, мән береді, ересектердің айтқан сөздері мен сөйлемдерін қайталап отырады. Осы кезеңде баланың заттардың қасиеттеріне, табиғатқа, жан-жануарлар әлеміне қызығушылығын мақсатты түрде қалыптастыру маңызды.

Негізгі бағыт

Қоршаған әлемді байқау, түсіну және күнделікті әрекет арқылы қамқорлық дағдыларын бекіту.

Нәтиже

Табиғатқа жанашырлық, ұқыптылық, жауапкершілік және қарапайым экологиялық әдеттердің қалыптасуы.

Баланың танымдық тәжірибесін кеңейту

Баланы заттардың қасиеттерін сезінуге және түсіндіруге үйретеміз: қар — суық, шай — ыстық. Сыртқы белгілеріне қарап жыл мезгілдерін ажыратуды және атауды меңгертеміз.

Заттармен орындалатын әрекеттер де тәрбие жұмысының маңызды бөлігі: қуыршақты киіндіру, ойыншықтарды жинау, киімді тазалау, қоршаған ортадағы тәртіпті бақылау. Сонымен бірге киім атауларын дұрыс айтуын жетілдіріп, заттардың не үшін қажет екенін түсіндіреміз.

Тәрбиенің басты ұстанымы

Бүгінгі тәрбиелеп отырған бүлдіршіндеріміз — Отанымыздың болашақ азаматтары. Сондықтан оларды туған жерін сүюге, ел табиғатын күтіп, оның байлықтарын сақтауға, қорғауға және баптауға тәрбиелеу — ортақ міндет.

Топтағы жұмыс жүйесі

Біздің топта 20 бала тәрбиеленеді. Балалардың жасы — 2 мен 3 жас аралығы, яғни бөбектер тобынан ауысқан тәрбиеленушілер. Балабақшада қоршаған ортамен таныстыру жұмысы тек экология бағытындағы оқу іс-әрекетінде ғана емес, тіл дамыту сабақтарында да жалғасуы тиіс. Тақырыптарды балалардың жас ерекшелігі мен топтың деңгейіне сай белгілі бір жүйемен жоспарлаймыз.

Сабақты жылы қарым-қатынастан бастау

Қоршаған ортамен таныстыру сабағын балалардың бір-біріне жылы лебізін білдіруінен бастау пайдалы. Мысалы: «Сәлеметсіз бе, балақайлар! Қайырлы таң, балалар! Бүгін күн қандай тамаша!» сияқты сөздер балалардың көңіл күйін көтеріп, сабақты қабылдауын жеңілдетеді.

Біздің топта қоршаған орта бойынша оқу іс-әрекеті екі аптада бір рет өткізіледі.

Табиғатты күтіп-баптау күнделікті әдеттен басталады

Табиғатты күтіп-баптау жұмысы ертеңгілік қабылдаудан-ақ басталады. Таңертең балалармен бірге топтағы өсімдіктерге күтім жасаймыз: гүлдердің шаңын сүртеміз, су құямыз. Балаларға үнемі: күтім жасалса гүл әдемі өсетінін, ал қараусыз қалса солып, қурап қалатынын түсіндіреміз.

Жауапкершілікті тапсыру

Кейбір балаларға (мысалы, Әзім, Әлім, Сая, Мейрамгүл) лейка беріп, гүлдерге су құюды тапсырамыз. Бұл олардың ұқыптылық пен жауапкершілік сезімін дамытады.

Бақылау арқылы түсіндіру

Аулада құстардың тіршілігін, жазда құрт-құмырсқаларды бақылап, оларға зиян келтірмеуді үнемі еске саламыз.

Табиғи байланыстарды түсіндіру

Балаларға ағаштағы құрт-құмырсқаны құстар жейтінін, соның арқасында ағаштың сау әрі әдемі өсетіні туралы қарапайым түсінік береміз. Бұл — табиғаттағы өзара байланыстарды сезінудің алғашқы қадамы.

Су: үнемдеу және тазалық мәдениеті

Кейбір балалар суды ағызып ойнағанды ұнатады: байқатпай суды ағызып қойып, қолын жуып, бір-біріне су шашуы мүмкін. Өз бетінше жуына білу — жақсы дағды, бірақ судың шектеулі ресурс екенін де түсіндіру қажет. Су таусылса, сусыз қандай жағдай болатынын әңгімелеп, үйде де, топта да суды ластамау және таза суды ұқыпты пайдалану туралы еске салып отырамыз.

Ауа: көрінбейтін, бірақ маңызды

Балаларға ауаның көзге көрінбейтінін, бірақ біздің және басқа тіршілік иелерінің ауамен тыныс алатынын түсіндіреміз. Ауа лас болса ауыратынымызды айтып, оны таза ұстаудың жолдарын күнделікті тәртіппен байланыстырамыз: топты таза ұстау, ойнаған соң ойыншықтарды жинау, қоқысты жерге тастамау, көшеден кез келген затты көтеріп алмау.

Қарапайым тәжірибе

Балаларға тыныс алуды тәжірибе арқылы көрсетеміз: ауызды жапса — мұрынмен, мұрынды жапса — ауызбен тыныс алатынын байқайды. Мұндай жаттығулар балалардың қызығушылығын арттырып, білімді есте сақтауға көмектеседі.

Ұйымдастырылған тақырыптар мен ойын әрекеттері

Табиғат әлеміне қамқорлық жасау мақсатында қоршаған орта бойынша мына тақырыптарда ұйымдастырылған ойын және оқу іс-әрекеттерін өткіземіз:

  • 1

    Судың маңызы

    Тазалық, үнемдеу, күнделікті қолдану мәдениеті.

  • 2

    Құстар тіршілігі

    Бақылау, қамқорлық, табиғи тепе-теңдік.

  • 3

    Ағаштар неге «ашуланды»

    Табиғатқа зиян келтірмеу, ұқыпты әрекет ету.

  • 4

    Үй жануарлары

    Күтім, мейірім, қауіпсіз қарым-қатынас.

  • 5

    Жыл мезгілдері

    Белгілерін тану, атау, табиғаттағы өзгерісті байқау.

Ата-анамен серіктестік

Біз ата-анамен үнемі байланыста боламыз және үйде баланың бос уақытында көңіл бөлу қажеттігін ескертіп отырамыз. Баланың жаттаған тақпақтарын (мысалы: «Күшігім», «Мысығым», «Ұзын мұртты құмырсқа» және т.б.) үйде қайталап, есіне салып отыруды ұсынамыз. Сонымен қатар топқа көмек ретінде түрлі кітапшалар алып беруді өтіндік — ата-аналар бұл ұсынысты қолдады.

Дағдыларды қалыптастыру: затты тану және дұрыс қолдану

Баланың заттарды қолдану дағдыларын дамыту арқылы олардың тағайындалуын түсінуге жетелейміз. Заттардың құрылысын және өзіне тән белгілерін ажыратуға әрі есте сақтауға үйретеміз: киім, ойыншық, ыдыс, жануар, құс.

Қоршаған ортадағы құбылыстарды, заттар мен нысандарды зерттеуде баланың өз бастамасын қолдау маңызды. Мысалы, ойыншықтарды жуу, жинастыру сияқты әрекеттерге ынта білдірсе, оны тоқтатпай, керісінше мақұлдап, бағыт-бағдар беріп отыру қажет.