Жақсы көңіл күйді, қуанышты көріп тұрмыз
Мақсат пен міндеттер
Бұл сабақтың өзегі — «Жақсы сөз – жанға қуат» ұғымын тереңдету және сөз мәдениетінің құндылығын оқушылардың күнделікті қарым-қатынасына енгізу.
Мақсаты
Оқушылардың сөз құдіреті мен бақыт құндылығы туралы түсінігін кеңейту.
Міндеттері
- Жақсы сөздің адам өміріндегі маңызын түсіндіру.
- Жақсы сөздерді орынды қолдану іскерліктерін дамыту.
- Ізгілікке, ізеттілікке тәрбиелеу.
Көрнекі құралдар
Нақыл сөздер, Науаидің портреті, дидактикалық материалдар, үнтаспа.
Шаттық шеңбері: жылылықтан басталатын сабақ
Балалар бір-бірінің қолдарынан ұстап, шеңбер құрып тұрады, амандасады. Мұғалім жылы сұрақтар арқылы көңіл күйді көтереді:
Сұрақ
Бір-біріміздің қолымызды ұстағанда нені сеземіз?
Жауап
Жылылықты сеземіз.
Сұрақ
Бір-біріңе күлімдеп қарағанда, жүздеріңнен нені байқайсыңдар?
Жауап
Жақсы көңіл күй мен қуанышты көреміз.
Өлең шумағы
Ой – жүйрік, тіл – шебер, Танытса шындықты. Мәнді ойды тілмен бер, Сөз тауып ұқыпты.
Мұғалім қорытындылайды: жақсы көңіл күй — жақсы сөздің бастау көзі. «Жақсы сөз – жанға қуат» дегеніміз — осы.
Әдістер мен әрекеттер: сөзді әрекетке айналдыру
Сахналау
Оқулықтағы күн сәулесі шашақтарында берілген сөздерді пайдаланып, қысқа көріністер қою.
Әңгімелесу сұрақтары
- Қандай кезде жақсы сөздерді қолданасыңдар?
- Жақсы сөз естігенде қандай күйде боласыңдар?
- Жаман, дөрекі сөз естігенде қандай сезім туады?
- Жақын адамдарыңа қандай сөз айтқың келеді?
Жылы тілек жазу
Оқушылар үйден жасап келген ашықхаттарына жақындарына арнап жылы тілектерін жазып, сынып алдында оқып береді.
Халық даналығы: «Жақсы сөз – жарым ырыс». Жақсы сөз жанды жадыратады, жүректі жылытады, ашуды басады, жақсылыққа жетелейді.
Ойын: «Қоян мен қасқыр»
Ойын шарты түсіндіріліп, балалардың тілдесудегі сыпайылық пен батылдық дағдыларын шыңдауға бағытталады.
Мәтінмен жұмыс: «Сыпайы қоян» (мексика ертегісі)
Ертегіні оқып, жылы сөздің күшін талқылау ұсынылады.
Талқылау
Қоянның жылы сөздері өзіне қандай көмек берді?
Ойлану
Жылы сөздер арқылы қандай жағдайда адамдарға көмектесуге болады?
Жаңа ақпарат
Жақсы сөз адамды қуантады, қарым-қатынасты жақсартады. Адамдар бір-бірімен сыпайы сөйлесу арқылы сыйластыққа, достыққа қол жеткізеді.
Дәйексөз және тұлға: сөз жүректен шығуы керек
Дәйексөз
«Жүректен шыққан сөз жүрекке жол табады.»
— Әлішер Науаи
Әлішер Науаи туралы
- Низамаддин Әлішер Науаи (1441–1501) — өзбек жазушысы, ғалым.
- Герат қаласында дүниеге келген.
- «Фархад пен Шырын», «Ләйлі–Мәжнүн» еңбектері бар.
- 60 жасында қайтыс болған.
Есте қалар дерек
Қазақстанда Оңтүстік Қазақстан облысы, Түлкібас ауданы, Азаттық ауылында Ә. Науаи атындағы жалпы орта мектеп бар.
Жылы сөз адамдарды достастырады, сабыр сақтауға көмектеседі, денсаулыққа оң ықпал етеді, көңіл көтереді, ашуды басады. Әр сөз жүрекпен қабылданады, сондықтан бір-бірімізге мүмкіндігінше жылы сөз айтқан дұрыс.
Шығармашылық жұмыс: жақсы сөздің түрлерін ажырату
Үнтаспадан жақсы сөздерге толы мәтіндер тыңдатылады. Оқушылар әр мәтіндегі сөздердің түрін анықтайды: мақтау, мадақтау, құттықтау, алғыс және басқа да үлгілер.
Ойын-жаттығу: диалог құрастыру
Бес топ шағын диалог-көрініс құрастырып, сынып алдында көрсетеді.
1-топ
Сабаққа кешігіп келген оқушы мен мұғалім арасындағы әңгіме.
2-топ
Дүкендегі тұтынушы мен сатушының сыпайы қарым-қатынасы.
3-топ
Емханадағы науқас пен дәрігер арасындағы диалог.
4-топ
Әже мен немеренің бір-біріне айтқан жылы сөздері.
5-топ
Қайырымдылық істерімен үлгілі болған сынып пен мектеп басшысының әңгімесі.
Дәптермен жұмыс және қорытынды
Кестені толықтыру
Дәптердегі кестені өз ойларыңмен толықтырыңдар: жақсы сөздің адамға әсері және жағымсыз сөздің адамға әсері.
Қорытынды ой
Жақсы сөз бен жылы тілек әр адамның көңілін көтеріп, жүрегіне жылу береді, қуаныш сыйлайды. Жылы сөз адамдарды татуластырады, достастырады. Бір-бірімізге жақсы сөзді жиі айту — өзара сыйластықты арттыратын қарапайым, бірақ өте әсерлі әдет.
«Жүректен жүрекке»: сабақтың жылы нүктесі
Балалар шеңберге тұрады. Әр оқушы үйден әкелген гүлін мұғалімдерге сыйлап, жылы лебізін білдіреді.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
Дәптердегі 2-тапсырманы орындау: «қырыққабат жапырақтарына» өздерің білетін жылы сөздерді жазып келу.
Бағалау
Әр оқушының белсенділігі мен сыпайы тіл қолдануын атап өтіп, мадақтау сөздер айту. Тақтай отырып, жұлдызшалар тарату.