Қазақша рефераттар

Құрақ құрау құрақ мозайкасы

Сабақ туралы

Тақырып

Құрақ тігу. Құрақ құрау әдісімен көрпе тігу

Сабақ түрі

Аралас

Әдістер

  • Сұрақ-жауап
  • Түсіндіру
  • Сарамандық жұмыс

Көрнекіліктер

  • Интерактивті тақта
  • Дайын бұйымдар
  • Технологиялық карта

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларды құрақ түрлерімен және оның шығу тарихымен таныстыру; құрақ құрау элементінің үлгісін дайындауды және жасалу технологиясын үйрету.

Дамытушылық

Құрақ құрауда геометриялық фигураларды тиімді қолдануға, оларды түрлендіруге дағдыландыру; ойлау қабілетін дамыту.

Тәрбиелік

Халық өнерін, салт-дәстүрді қадірлеуге, әсемдікке, шыдамдылыққа тәрбиелеу; эстетикалық талғамды арттыру.

Қажетті құрал-жабдықтар

Мата Үлгі Ине Жіп Қайшы Сызғыш Бор Тігін машинасы Үтік Үтік үстелі

Пәнаралық байланыс

Тарих, математика, сызу, сурет.

Негізгі талап

Мата бөлшектерінің симметриялы болуы және түстердің үйлесімді орналасуы.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу.
  • Оқушыларды түгендеу және белгілеу.

II. Назар аударту тапсырмасы (мақал-мәтелдерді толықтыру)

Оқушылар интерактивті тақтадағы тірек сызба арқылы мақал-мәтелдердің жасырын сөздерін тауып, толықтырады.

1. Шебердің қолы — алтын.

2. Жеті рет өлшеп, бір рет кес.

3. Көз қорқақ, қол батыр.

4. Ою ойған, оясыз да сызады.

5. Өнерсізден еңбек қашады.

6. Оюды оя алмаған — құт.

7. Ердің атын шығарады.

8. Еңбек түбі — береке.

Ескерту: түпнұсқадағы кейбір жауаптар орын алмастырылып берілгендіктен, мақал-мәтелдер әдеби нұсқаға сәйкес түзетілді.

III. Жаңа сабақ (сөзжұмбақ)

Тақтадағы сөзжұмбақты шешу арқылы ерекшеленген тордан бүгінгі сабақтың тақырыбы анықталады.

1-жұмбақ

Жұмыста оны көремін, қиып, қырып жүреді. Тек өзіне керегін ойып алып жүреді.

Жауабы: Қайшы

2-жұмбақ

Тал басында, түндіксіз отау.

Жауабы: Ұя

3-жұмбақ

Гүлге қонады, шырынын сорады.

Жауабы: Ара

4-жұмбақ

Өңсіз дәмді, барша адам сімірер. Жиып-әлді, бойға қуат сіңірер.

Жауабы: Ауа

5-жұмбақ

Сылдырдан қорқады, шошынып жортады.

Жауабы: Қоян

Құрақ құрау: шығу тарихы мен мәні

Құрақ құрау — халқымыздың қолөнеріндегі ерекше бағыт. Бұл өнер XV–XVI ғасырлардан бастап кеңінен дамыған. Екі түрлі матаны бір-бірімен қиылыстыра тігу арқылы қарапайым құрақ үлгісі жасалады.

«Құрақ» ұғымы

  • Табиғаттағы мағынасы: көл жағасында өсетін өсімдік атауы.
  • Қолөнердегі мағынасы: мата қиындысынан жасалатын бұйым.

Яғни құрақ — қалдықсыз өндірістің, үнем мен ұқыптылықтың көрінісі. Құрақтың 200-ден аса түрі бар.

Екі негізгі мақсат

  1. Мата қиындыларын іске жарату.
  2. Әсемдікке баулу: түрлі пішіндерді құрастырып, сәнді бұйым жасау.

Терең мағына

Қазақ ұғымында құрақ бұйымдар тек әдемілік үшін ғана тігілмеген. Ертеде адамдар құрақтан тігілген заттар иесін тіл-көзден сақтап, үйге құт-береке әкеледі деп сенген. Ең бастысы — құрақ отбасы татулығын сақтап, бірлікке үндейді.

Математикамен байланыс: геометрия

Құрақ көрпешелердің әрбір бөлшегі геометриялық фигуралардан құралады: шаршы, үшбұрыш, ромб, тікбұрыш, трапеция, алтыбұрыш, параллелограмм және т.б. Бұл өнер математикамен тығыз байланысты екенін көрсетеді.

Геометриялық

  • Үшбұрыш
  • Төртбұрыш

Зооморфты

  • Мүйіз
  • Аққу

Өсімдік тектес

  • Гүл
  • Жауқазын

Тұрмыстық

  • Балта
  • Ши

Ғарыштық

  • Жұлдызша
  • Айшық

Түс үйлесімі

Түс шеңберінде түстер екі топқа бөлінеді: жылы және суық. Бір-біріне қарсы тұрған түстер қарама-қарсы деп аталады: қызыл–жасыл, сары–күлгін, көк–қоңыр және т.б.

Әлемдік атаулары мен таралуы

  • Еуропада — Patchwork (пэчворк) техникасы.
  • Орыс халқында — лоскутная техника (кейде «липочиха» деп те аталады).
  • Жапон халқында — Sashiko (сашико).

Patchwork атауы ағылшын тілінен «құрақ құрау, құрастыру» мағынасын береді. Бұл — қиялды дамытатын, қызықты өнер. Құрақ техникасының үлгілері АҚШ, Германия, Швеция музейлерінде кездеседі. Алматыдағы Ә. Қастеев музейінде де құрақпен жасалған бұйымдар сақталған.

Даму бағыттары

  1. Құрақ құрау (құрақ мозаикасы)
  2. Жапсырмалау (аппликация)

Қайда қолданылады?

Құрақ әдісі дастархан, сөмке, әмиян, қолғап, көрпе, жастық тыс сияқты көптеген бұйымдарда қолданылады.

IV. Сарамандық жұмыс

Жұмыс бастамас бұрын қауіпсіздік ережелері еске түсіріледі. Екі топ бір-біріне жұмбақ жасырып, жауабына сәйкес құралмен жұмыс істеудің қауіпсіздік талаптарын айтады.

Қауіпсіздікке арналған жұмбақтар

I топ

Жарқылдаған қос қылыш, қолға тисе — жоқ тыныш.

Жауабы: Қайшы

II топ

Тұмсығы мықты, қыр мен ойды тегістеп шықты.

Жауабы: Үтік

I топ

Кигізіп ап ұзын жіпті көзіне, киім тігіп береді ол өзіңе.

Жауабы: Ине

II топ

Басқаға «киін» дейді, ал өзі киінбейді.

Жауабы: Тігін машинасы

Тапсырма

Әр топқа технологиялық карта таратылады.

  • I топ: «Аққу» құрағын дайындау.
  • II топ: «Шахмат» құрағын дайындау.

«Домбыра екі ішекті, бір тиекті. Үніңнен айналайын қасиетті…» — деп күй қосып, жұмыс орындалады.

V. Сергіту сәті

Жалғыз саусақ тіпті де, ұстай алмас жіпті де.

Екі саусақ бірікті, ине қолға ілікті.

Үш саусағым өнерлі, құрақ құрап үйренді.

VI. Қорытынды және бекіту

Ойтолғау

Оқушылар «Құрақ» сөзіне қатысты өз ойларын жазады (ассоциация, мән-мағына, қолданылуы).

Бекіту сұрақтары

  • Құрақтан қандай бұйымдар жасалады?
  • Құрақ дегеніміз не?
  • Құрақ құрауда ең бастысы нені ескеру керек?

Бағалау және үй тапсырмасы

  • Оқушы жұмыстары тексеріліп, бағаланады.
  • Үйге тапсырма: құрақ тігуді жалғастыру.

Мәлімет

БҚО, Жаңақала ауданы, Жаңақала жалпы орта білім беретін мектебі

I санатты технология пәнінің мұғалімі — Иманбаева Әдемі Мұратқызы