Қазақша рефераттар

Малда кездесетін кене түрлері

Сабақтың мазмұны

Тақырып
Кенелерден қорғану шаралары
Өткізу түрі
Ауызша сабақ (1-карта), БжС технологиясы, стандарттық мазмұн — 9
Мақсаты
Оқушылардың өз бетінше ізденісі мен шығармашылық жұмысы арқылы оқу материалының кемінде 63%-ын меңгерту. Еңбек нәтижесіне сүйене отырып, тұрақты оқу мотивациясын қалыптастыру. Оқу жылдамдығын, сапасын және оқу техникасының көлемін арттыру.
Міндеті
Технологиялық картаның регламентін орындау.
Пәндік нәтиже
Қойылған мақсатқа жету және білімді дәлелді түрде көрсету.

Ұйымдастыру кезеңі

Мотивация

Сыныпты белсендіру, көшбасшыға сөз беру. Ұстаным: «Бәріміз — біріміз үшін, біріміз — бәріміз үшін».

Субъектілік тәжірибені өзектендіру

Өткен сабақ тақырыбы бойынша қарсы сұрақтар қою арқылы білімді еске түсіру және нақтылау.

Қайталау сұрақтары

  1. 1Кене қандай тип пен қандай класқа жатады?
  2. 2Қазақстанда кененің қанша түрі бар? (236)
  3. 3Мекені (тіршілік ету ортасы) қандай?
  4. 4Денесі қандай бөліктерден тұрады?
  5. 5Немен тыныс алады?
  6. 6Ұрықтануы қалай жүреді?
  7. 7Көбею жолы қандай?
  8. 8Даму сатылары қандай?
  9. 9Тіршілік әрекетінің ерекшеліктері қандай?
  10. 10Адамда кездесетін кене арқылы таралатын ауру түрлері қандай?
  11. 11Малда кездесетін кене түрлері қандай?
  12. 12Кенені зерттейтін ғылым қалай аталады? (акарология)
  13. 13Сезім мүшелері қандай?
  14. 14Паразит кенелердің неше түрі бар? (20000)
  15. 15Дене тұрқы қанша? (0,05–13 мм)
  16. 16Қанға тойған кене тұрқы қаншаға дейін жетеді? (30 мм)
  17. 17Дернәсілінің неше аяғы болады? (6)
  18. 18Ересек кененің аяғы қанша? (8)
  19. 19Төрт аяқты кене туралы не білесің?
  20. 20Кененің ауыз құрылысы қандай?
  21. 21Нимфа деген не?
  22. 22«Екі иелі» деген не?
  23. 23«Бір иелі» деген не?

Қабылдауды ұйымдастыру

Бірінші сыни нүкте

Мұғалім жаңа тақырыпқа қысқаша кіріспе жасап, оқушылардың назарын сабақ барысында меңгерілетін білім көлеміне аударады.

Тірек сөздермен жұмыс

Сабақ басында мұғалім тірек сөздерді ұсынады (7, 14, 21 нөмірлері ерекше назарда). Мұғалім сөздердің мағынасын түсіндіреді, содан кейін тірек сөздер жабылады.

Тірек сөздер

  • 1. Иксодид
  • 2. Вирус
  • 3. Орталық жүйке
  • 4. Қансигек
  • 5. Пироплазмоз
  • 6. Нәзікбас
  • 7. Биотоп

Жаттауға уақыт: 30 секунд.

Уақыт аяқталған соң оқушылар тірек сөздерді жатқа жазады. Кейін дәптерлер алмасып, бір-бірінің жұмысын тексеріп, жазылған сөздердің санын есептейді.

Нәтижені мұғалім ООМ-ға белгілейді. Мұғалім «плюс» алған оқушыларды іріктеп тексереді: мәлімет дұрыс берілмесе немесе нәтиже сәйкес келмесе, екі оқушы да «минус» алады.

Ұғынуды ұйымдастыру

Берілген уақыт ішінде оқушылар оқулықтағы мәтінді толық оқып шығуы тиіс. Мұғалім оқылған материал бойынша білім тексерілетінін алдын ала ескертеді.

Кенелерден қорғану шаралары және олардың рөлі

Кенелер — ауыл шаруашылығына орасан зор зиян келтіретін, көптеген жұқпалы ауруларды тарататын паразитті жәндіктер. Олардың маңызды тобы — иксодид кенелері.

Негізгі сипаттамалар

  • Иксодид — елімізде кездесетін кенелердің ішіндегі ең ірісі.
  • Ересек аналықтың тұрқы шамамен 3 мм; денесі жұмыртқаға ұқсас сопақша.
  • Түсі ақшыл қоңыр немесе қара; тұмсығы қан соруға жақсы бейімделген.
  • Қан сору кезінде дене жабындысы созылып, үлкейеді; сырты сірқабықпен (кутикула) қапталған.

Иксодид кенелерінің ішінде көктемгі энцефалит вирусын тарататын қауіпті түрлері бар. Бұл кененің аш кезіндегі дене тұрқы шамамен 4 мм, ал қан сорғаннан кейін 11 мм-ге дейін ұлғаяды. Арқасындағы қара қоңыр қалқаншасы жылтырап тұрады, аяқтарында өткір тісшелер болады.

Қазақстан бойынша таралуы

Қазақстанда Атырау облысы кене энцефалиті бойынша қолайлы аймақтардың бірі ретінде аталады. Берілген материалға сәйкес, біздің аймақта бұл аурудың табиғи ошағы жоқ. Кене энцефалиті көбіне таулы, орманды өңірлерде кездеседі.

Кене энцефалиті — адамның орталық жүйке жүйесін зақымдайтын вирустық ауру. Вирус кененің сілекейінде болатындықтан, кене шаққанда жұғуы мүмкін. Кенені шаққаннан кейін алып тастағанның өзінде де ауру жұқтыру қаупі жоғары болуы ықтимал.

Әрбір кене вирус тасымалдаушы бола бермейді. Сонымен қатар кене энцефалиті тек шаққан арқылы ғана емес, піспеген ешкі немесе қой сүті арқылы да жұғуы мүмкін.

Дереккөз

Мұғалім: Серекпаева А.Х. «Кенелерден қорғану шаралары» (оқу материалы).