Гусейнли әзірбайжан композиторы
Сабақтың тақырыбы
Кавказ халықтарының музыкасы
Жаңа сабаққа кіріспе
Кавказ тауларының етегінде армян, әзірбайжан, грузин халықтары мекен етеді. Олар өзара тығыз араласқандықтан, салт-дәстүрінде, музыкасында, аспаптарында және ұлттық киімдерінде ұқсастықтар байқалады.
Бүгінгі сабақта назарымызды әзірбайжан халқының музыкасына аударамыз. Әзірбайжан әндері көбіне бір дауыспен орындалып, әуезділігімен және орындаушылық нақышымен ерекшеленеді.
Ескерту
Сабақ барысында мультимедианы қосып, слайдтар арқылы материалды кезең-кезеңімен қарастырамыз.
Музыка тыңдау
Лезгинка
Музыканы тыңдай отырып, оның мінезін (характерін) анықтаңыздар: ырғақтық ерекшелігі қандай, көңіл күйі қандай, қай елдің немесе өңірдің музыкасына жақын екенін байқауға тырысыңыздар.
Бағдар сұрақтар
- Музыканың сипаты қандай (жылдам, баяу, салтанатты, ойнақы)?
- Қай халықтың музыкасына ұқсайды деп ойлайсыңдар?
«Качури» биі
«Качури» — әзірбайжан халқының биі. Ол көбіне би ансамблінің сүйемелдеуімен орындалады және айқын ырғағымен, серпінді қимылымен танымал.
Талқылау
- Би ырғағы қалай беріліп тұр?
- Қандай көңіл күйді білдіреді?
- Қандай би түріне жатады деп ойлайсыңдар?
- «Качури» биінің шығу тарихын қысқаша талдау.
Әзірбайжан халық аспаптары
Кавказ музыкасының бояуын ұлттық аспаптар ерекше айқындайды. Төмендегі аспаптармен танысып, олардың дыбысын тыңдап көрейік (слайдта әр аспаптың суретімен бірге үні беріледі).
Балабан
Ең көне аспаптардың бірі. Үрмелі аспаптар қатарына жатады.
Гавал
Ұрып ойнайтын (соқпалы) аспап.
Саз
Шертіп ойнайтын ішекті аспап.
Дауыс жаттығулары
- До мажор дыбыс қатарын орындау.
- Арпеджио арқылы айту.
Жаңа ән: авторларымен танысу
Композитор
Гамбар Гусейнли — әзірбайжан композиторы.
Аударма
Қазақ тіліне аударған — ақын М. Әлімбаев.
Қызықты дерек
Бұл ән бірнеше тілге аударылып, әр елде орындалып жүр: орыс, өзбек, қазақ және армян тілдерінде кең таралған.
Ән үйрену: «Шөжелерім»
- 1) Ән мәтінін хормен оқу, мағынасын түсіндіру.
- 2) Әуенін тыңдау және хормен орындау.
- 3) Динамикамен жұмыс жасау (дыбыстың күшін реттеу).
- 4) Темптік дамуын салыстыру (жылдамдықтың өзгерісін байқау).
- 5) Дәптерге жаздыру.
Бекіту және рефлексия
Бүгінгі сабақ бойынша пікір алмасайық:
- Сабақ ұнады ма?
- Несімен ұнады?
- Қандай тұстары қиын немесе қызықсыз болды?
Тыңдалым
Қорытындылау үшін әнді үш тілде тыңдап көрейік.
Қорытынды
Бүгінгі сабақта музыкада асуға болмайтын шекара жоқ екенін тағы бір мәрте байқадық: бір ән әртүрлі тілде шырқалса да, оның әсері мен мәні сақталады.
Қайталау сұрақтары
Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
- «Шөжелерім» әнін жаттау.
- Қосымша ұлттық музыкалық аспаптардың атауларын тауып, дәптерге жазып келу.
Бағалау
Сабақтағы белсенділік, тыңдалым бойынша жауаптар, әнді орындау сапасы және тапсырмаларды орындау деңгейі бойынша бағаланады.