Егеменді еліміздің талабына сай мемлекеттік тілді меңгеру, оқыту, қазіргі заманға сай білімді де, тәрбиелі ұрпақ тәрбиелеу педагогтар еншісінде
Мектепке дейінгі жаста сөйлеуді дамыту: көркем әдебиет пен ойынның ықпалы
Егемен еліміздің талабына сай мемлекеттік тілді меңгерген, заманауи білімді әрі тәрбиелі ұрпақ тәрбиелеу — педагогтерге жүктелген жауапты міндет. Мектепке дейінгі ұйымдарда тәрбие мен білім беру жұмысын ұйымдастыру барысында баланың сөйлеу тілін дамытуға, байланыстырып сөйлеу мәдениетін жетілдіруге, құрастыра сөйлеуге және сөздік қорын молайтуға ерекше көңіл бөлінуі қажет.
Сәбилердің дүниетанымын кеңейтіп, ойын өрісін дамытып, тіл байлығын жетілдіруде көркем әдебиеттің орны айрықша. Балабақшада дұрыс сөйлеу мәдениетін қалыптастыруды айнала қоршаған ортамен таныстыру және көркем шығармалармен жүйелі жұмыс жүргізу арқылы тиімді жүзеге асыруға болады.
Дидактикалық ойындар — тіл дамытудың тірегі
Әрбір ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінде дидактикалық ойындарды қолдану балалардың қиялын ұштап, ойлау қабілетін дамытуға мүмкіндік береді. Дидактикалық материалдармен жиі жаттыққан сайын баланың зейіні, тапқырлығы, ынталылығы және өзіндік ойлау әрекеті күшейеді.
Көркем мәтінді дұрыс таңдау
Біздің топтағы балаларға суретті кітапшаларды көрсетіп, мазмұнын ретімен әңгімелеп беру өте қолайлы. Қабылдауы нәзік жаста оқиғасы жақсы аяқталатын, үрей туғызбайтын шығармаларды таңдаған жөн.
Ұсынылатын шығармалар
- «Бесік жыры»
- «Бауырсақ»
- «Торғай»
- «Мақта қыз бен мысық»
Бұл шығармалар арқылы балаларды дыбыстарды анық айтуға, байланыстырып сөйлеуге және мазмұнын әңгімелей білуге үйретуге болады.
Сахналау және сөздік жұмыс
Ертегіні сахналау кезінде балаларды рөлдерге бөліп, әр кейіпкердің дауысын келтіріп айтуға машықтандыру маңызды. Шығарманы оқу барысында іс-әрекетке байланысты жаңа сөздердің мағынасын түсіндіріп отыру — сөздік қорды байытудың тиімді жолы.
Жаңылтпаш
Дыбыстарды анық әрі дұрыс айту дағдысын қалыптастыруда жаңылтпаштардың орны ерекше.
Жұмбақ
Жұмбақ шешу сөйлеуді дамытып қана қоймай, заттардың, жан-жануарлардың және киім-кешек атауларын есте сақтау қабілетін күшейтеді.
Мақал-мәтел
Мақал-мәтелдер елдік пен ынтымаққа тәрбиелеп, жақсы мен жаманды ажыратуға үйретеді, тілдің мәнерін байытады.
Күннің екінші жартысындағы ойындар
Күннің ІІ жартысында ойналатын дидактикалық және желілі-рөлді ойындар арқылы балалардың сөйлеу мәдениетін қалыптастыруға болады. Балаларды әр сұраққа толық әрі нақты жауап беруге тұрақты түрде дағдыландыру қажет.
Тәжірибеден мысал: «Алтын жұмыртқа» ертегісі
ІІ кіші тобымда ұйымдастырылған ашық оқу іс-әрекетінде «Қатынас» білім саласы бойынша «Алтын жұмыртқа» ертегісін қолдандым. Ертегіні үстел үсті театры арқылы кейіпкерлендіріп түсіндіріп, балаларға тыңдағандарын қайталап айтуға және кейіпкерлерді атап беруге мүмкіндік жасадым.
Сонымен қатар сөздік жұмыс жүргізіп, сұрақ-жауап әдісін қолдану арқылы балалардың сөздік қорын байытып, оқиғаны жүйелі әңгімелей білуге үйреттім.
Қорытынды
Көркем шығармалармен балаларды ерте жастан таныстырып, оны оқу-тәрбие үдерісінде тұрақты қолдану арқылы балаларды еркін сөйлеуге, мәтінді түсініп, мәнерлеп жеткізуге жүйелі түрде дағдыландыруға болады.