Қазақша рефераттар

Жұмбақтар әлемі

Тақырыбы

Жұмбақтар әлемі

Мақсаты

Жұмбақтар арқылы оқушылардың ой-өрісін және ойлау қабілетін дамыту, дүниетанымын кеңейту; сөздік қорын молайтып, тіл байлығын жетілдіру.

Сонымен қатар шапшаңдыққа, ізденімпаздыққа, бір-бірін тыңдай білуге, татулық пен ұйымшылдыққа тәрбиелеу.

Көрнекілігі

  • Плакаттар
  • Кеспе қағаздар
  • Суреттер

Барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сайысқа қатысушыларды таныстыру, топтарға бөлу және ережелермен таныстыру.

II. Сайыстың өту барысы

Бұл сайыстың ерекшелігі — бөлімдерінің түгелі дерлік түрлі жұмбақтарға негізделген. Жұмбақ — ауыз әдебиетінің бір түрі.

Жұмбақ көбіне ұйқастырып, тақпақтап айтылады. Ол — бір нәрсенің белгілерін екінші нәрсенің белгілері арқылы тұспалдап, жасырын түрде жеткізу өнері.

Осы сайыс арқылы жұмбақтар әлемінің қаншалықты қызықты әрі сан қырлы екенін байқаймыз. Ендеше, біліміміз бен тапқырлығымызды ортаға салайық.

Ереже:

Жеңіске жету үшін белсенділік танытып, берілген тапсырмаларға өзгелерден бұрын жауап беру қажет.

III. Сайыс бөлімдері

Бөлімдер

  • Сөзжұмбақ шешу
  • Әріп жұмбақ
  • Кім тапқыр? (жұмбақтар шешу)
  • Жұмбақ жасыр
  • Сурет-жұмбақ

Топтар

I топ — Тапқырлар

II топ — Білгірлер

Әр бөлімнен кейін қатысушыларға қорытынды баға (ұпай) беріліп отырады.

I бөлім: Сөзжұмбақ

Төмендегі сұрақтарға жауап беріп, сөзжұмбақты толықтырыңыз.

Жауаптар жинағы (1)

  1. Ең кіші үш таңбалы сан: жүз
  2. Тікұшақтың туысы: ұшақ
  3. Көрпеге салатын ақ ұлпа: мақта
  4. Қысқы аяқ киім: байпақ
  5. Үлкен, қатты өсімдік: асқабақ
  6. «Арзан» сөзінің қарама-қарсысы: қымбат

Жауаптар жинағы (2)

  1. Жыл мезгілі: жаз
  2. Сайыс бағасы: ұпай
  3. Тышқан жауы: мысық
  4. Белді буатын зат: белбеу
  5. Батырдың есімі: Алпамыс
  6. Су алатын жер: құдық

II бөлім: Әріп жұмбақ

Бұл бөлімде екі топ та шапшаңдық танытуы керек: қай топ бірінші жауап берсе, сол топ ұпай алады.

1) Қырда бар, тауда жоқ. Айранда бар, сүтте жоқ.

Жауабы: Р

2) Өңірде бар, өмірде жоқ. Жеңілде бар, ауырда жоқ.

Жауабы: Ң

3) Сарыда бар, көкте жоқ. Сұрда бар, ақта жоқ.

Жауабы: С

4) Қарда бар, мұзда жоқ. Құзда бар, жарда жоқ.

Жауабы: Қ

5) Шамда бар, шаңда жоқ. Малда бар, аңда жоқ.

Жауабы: М

6) Көйлекте бар, шалбарда жоқ. Етекте бар, балақта жоқ.

Жауабы: К

7) Жұлдызда бар, айда жоқ. Бұлтта бар, күнде жоқ.

Жауабы: Ұ

8) Бөрікте бар, жаулықта жоқ. Өрікте бар, мейізде жоқ.

Жауабы: Ө

III бөлім: «Кім тапқыр?» — жұмбақтар шешу

Төмендегі жұмбақтардың жауабын табыңыз.

1

Үлкен үйге барасың, үлкен білім аласың.

Жауабы: мектеп

2

Қате көрсе өшіреді, деме оны кешіреді.

Жауабы: өшіргіш

3

Жылжытады алға бізді, жылжымайды бірақ өзі.

Жауабы: сынып

4

Бойлаған сайын тереңге, шығасың биік белеңге.

Жауабы: білім

5

Түйістірді көзіңді көзіңе, жолықтырды өзіңді өзіңе.

Жауабы: айна

6

Қалтамда жатыр тісі бар, тістемей-ақ істер ісі бар.

Жауабы: тарақ

7

Күндіз бәрі қашады, түнде аспанды басады.

Жауабы: жұлдыз

8

Ақ сандығым ашылды, ішінен жібек шашылды.

Жауабы: күннің көзі

9

Зулап түсіп төменге, шықпас менсіз төбеге.

Жауабы: шана

10

Табаныма абайладым, қос таяқпен айдадым.

Жауабы: шаңғы

IV бөлім: Жұмбақ жасыр (сурет-жұмбақ)

Жасырын суретті табу үшін сурет бетіндегі ұяшықтардың бірін таңдап, алып тастау керек.

Суреттің бір шеті ашылғаннан кейін, қандай сурет жасырылғанын толық айтып беру қажет.

Бағалау

Дұрыс және тез жауап берген қатысушы (немесе топ) жоғары ұпай алады.

Қорытынды

Білім деген — биік шың, биік шынар.
Биік шыңды бағындырсаң, көңілің тынар.
Биіктерге қол созған мақсатыңа,
Еңбегің мен білімің алып шығар.

Осындай өнегелі ойды жетекші ете отырып, «Жұмбақтар әлемі» сайысы өз мәресіне жетті.